Stosunkowo Bliski Wschód

W Turcji skandal wywołały nagrania i zdjęcia udostępniane w mediach społecznościowych przez mieszkających w kraju Syryjczyków. Z pozoru niewinne, bo pokazujące jedynie ludzi jedzących banany. Ten wydawać by się mogło niegroźny żart zaowocował, nomen omen, nie tylko złością Turków, ale także falą aresztowań. Tłem do tych wydarzeń jest galopująca inflacja, która sprawia, że coraz trudniej obywatelom Turcji jest kupić towary pierwszej potrzeby i coraz mniej racjonalna polityka prezydenta Recepa Tayyipa Erdogana. 

Czemu właśnie banan stał się symbolem protestu Syryjczyków? Czy Turcja coraz mocniej izoluje się na arenie międzynarodowej? W jakim kierunku Erdogan poprowadzi swój kraj?

Na te pytania odpowiada Karolina Wanda Olszowska, historyczka, turkolożka i koordynatorka Regionalnego Ośrodka Debaty Międzynarodowej w Krakowie.

A w Afganistanie wyrasta nowe zagrożenie, mimo, że talibowie przejęli całość władzy w kraju i zaprowadzają swoje porządki. Tym zagrożeniem jest Państwo Islamskie Chorasanu, organizacja która w ostatnich tygodniach przeprowadziła serię spektakularnych zamachów w kraju, które życie kosztowały już dziesiątki osób. Nad krajem wisi też widmo kryzysu humanitarnego i klęski głodowej, do czego swoje dokładają także sąsiedzi, szczelnie kontrolujący granice Afganistanu. 

Czym jest Państwo Islamskie Chorasanu i skąd wzięła się ta organizacja? 

Czy rzeczywiście zagraża władzy talibów? 

Jakie są widoki na to by afgańskie granice zostały ponownie otwarte, a do kraju popłynęły towary, które oddalą od niego widmo zbliżającego się wielkimi krokami kryzysu? 

O tym rozmawiamy z Marcinem Krzyżanowskim, ekspertem Warsaw Institute do spraw Bliskiego Wschodu.

Stosunkowo Bliski Wschód to podcast wspierany przez słuchaczy przez platformę Patronite.pl. To właśnie dzięki Waszej pomocy możemy trzymać rękę na pulsie i co tydzień przyglądać się wydarzeniom na Bliskim Wschodzie. Serdecznie Wam za to dziękujemy.

W ramach nowego cyklu podcastowego w każdym miesiącu będziemy polecać Wam książki, filmy, seriale lub inne dzieła kultury, które chwytają nas za serce! Kim jest Fania Kajzman, matka pięciorga dzieci z małego sztetla między Białymstokiem a Mińskiem, która pod osłoną nocy nagle wyrusza w podróż? Co takiego zrobiła, by jej tropem ruszył oficer tajnej policji rosyjskiego cara? Dlaczego jej historia mogłaby zainteresować Quentina Tarantino lub braci Coen?O "Córce rzeźnika" autorstwa Yaniva Iczkovitsa opowie Wam Kuba.Ella to niespełna czterdziestoletnia żona, matka, gospodyni domowa. Na pierwszy rzut oka jej życie może wzbudzać zazdrość. Pod płaszczem idealnego życia kryje się jednak wielka samotność, rutyna i tęsknota za przygodą. To właśnie w tym momencie życia Ella siada do lektury "Słodkiego bluźnierstwa". Czy powieść o trzynastowiecznym derwiszu przemierzającym świat w poszukiwaniu miłości odmieni jej życie?Swoje przemyślenia "Czterdziestu zasadach miłości" Elif Shafak zdradzi Wam Dominika.

A na deser przygotowaliśmy dla Was rozmowę z Iką Chamielec, tłumaczką, która pracowała przy trylogii "Żywicielka" Debory Ellis, opowiadającej historię Parvany - dziewczynki z Kabulu, która musi przebierać się za chłopca by ciężką pracą pomóc rodzinie w zdobyciu środków do życia. Czy to dobry temat na powieść dla dzieci? Jak książki mogą zmieniać nasze poglądy i życie? Czy historia zatoczy na naszych oczach koło?

O tym wszystkim rozmawiamy w najnowszym odcinku serii Stosunkowo Bliski Wschód kulturalnie!

25 października Sudańczycy obudzili się w zupełnie nowej rzeczywistości. Generał Abdel Fatah Al-Burhan rozwiązał rząd i wprowadził stan wyjątkowy w kraju, dokonując de facto zamachu stanu, który został szeroko potępiony wśród światowych przywódców. 

W sobotę w Chartumie, jak i w wielu innych  miastach, zebrały się dziesiątki tysięcy protestujących, którzy w ten sposób starali się zamanifestować swój sprzeciw. „Nie dla władzy armii!” - krzyczeli, wymachując sudańskimi flagami. Demonstracje próbowała stłumić policja, która zaprzecza jakoby w tym celu miała użyć ostrej broni. Jednak medycy donoszą o co najmniej trzech osobach zabitych i ponad setce rannych. Wszyscy zabici zginęli od ran postrzałowych w głowę, brzuch lub klatkę piersiową. Od początku protestów liczba ofiar sięgnęła nawet jedenastu. Przeciwnicy przewrotu ustawili w Chartumie barykady, które - pomimo owych brutalnych starć z policją - udało im się utrzymać. 

Co dokładnie zdarzyło się w ostatnim tygodniu w Chartumie? Jakie są przyczyny owego zamachu stanu oraz jakie mogą być jego konsekwencje? 

O to wszystko pytamy dziś doktora Michała Lipę z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego. 

Rząd Izraela uznał sześć palestyńskich organizacji pozarządowych za ugrupowania terrorystyczne, powiązane z Ludowym Frontem Wyzwolenia Palestyny. Palestyńczycy sprzeciwiają się tej decyzji. Według nich wymienione organizacje są jedynie humanitarnymi. Jednocześnie ministerstwo obrony Izraela podaje, że ma niezbite dowody na poparcie swoich decyzji. A relacje izraelsko-palestyńskie mąci równoległa decyzja izraelskiego rządu o wydaniu pozwoleń tak Żydom jak i Palestyńczykom na budowę domów w tzw. Strefie C na Zachodnim Brzegu. To o tyle zaskakujące, że w ostatniej dekadzie takie pozwolenia wydawano raczej jedynie Żydom, Palestyńczyków pomijając niemal zupełnie, choć  to właśnie na Zachodnim Brzegu miałoby powstać w przyszłości palestyńskie państwo.

Co o tym wszystkim mówią izraelscy i palestyńscy politycy? Czy organizacje humanitarne mogą bez obaw działać w Izraelu i Palestynie?

Rozmawiamy o tym z dr Arturem Skorkiem, także z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu UJ.

Stosunkowo Bliski Wschód to podcast wspierany przez słuchaczy za pośrednictwem Patronite.pl. To właśnie dzięki Waszej pomocy możemy trzymać rękę na pulsie i co tydzień przyglądać się wydarzeniom na Bliskim Wschodzie. Serdecznie Wam za to dziękujemy!

Wobec Szimona Peresa, zmarłego w 2016 roku byłego prezydenta Izraela, dwie kobiety wysunęły oskarżenie o molestowanie seksualne. Peres sam się dzisiaj nie obroni, ale czy w jego obronie staną Izraelczycy? 

Kim jest dziś dla nich Peres, który w Polsce jawi się wręcz jako symbol - tak kraju, jak i izraelskiej państwowości? Jaka jest rola kobiet w polityce Państwa Żydowskiego? 

O tym wszystkim opowiada nam Agnieszka Zagner, publicystka tygodnika Polityka.

Syryjska wojna domowa trwa już ponad 10 lat i według szacunków Organizacji Narodów Zjednoczonych kosztowała życie przynajmniej 350 tys. osób. Inne źródła donoszą nawet o 660 tysiącach ofiar.

Pojawia się jednak światełko w tunelu, bo wskutek rozmów pokojowych w Genewie, rząd Baszara al-Asada porozumiał się z opozycją i obie strony mają rozpocząć wspólne prace nad konstytucją.

Czy to oznacza, że ta krwawa wojna zmierza nareszcie ku końcowi? Kto wchodzi w skład syryjskiej opozycji i czy rzeczywiście genewski proces pokojowy uwzględnia wszystkie strony zaangażowane w ten konflikt? 

Zapytaliśmy o to prof. Łukasza Fyderka z Instytytu Bliskiego i Dalekiego Wschodu UJ.

Przyglądamy się też ponownie Afganistanowi i jego społeczeństwu, w nadziei, że uda się nam lepiej zrozumieć ten kraj i ostatnie wydarzenia.

Czy możemy o Afgańczykach mówić jak o jednym narodzie? Jaka jest rola kobiet w afgańskim społeczeństwie i czy dziewczynki będą mogły wkrótce wrócić do szkół? I wreszcie - kim są Talibowie, skąd się wzięli i na ile można ufać ich obietnicom?

Ten temat przybliża nam dr Paulina Niechciał z Katedry Porównawczych Studiów Cywilizacji UJ.

Stosunkowo Bliski Wschód to podcast wspierany przez słuchaczy za pośrednictwem Patronite.pl. To właśnie dzięki Waszej pomocy możemy trzymać rękę na pulsie i co tydzień przyglądać się wydarzeniom na Bliskim Wschodzie. Serdecznie Wam za to dziękujemy!

Irakijczycy udali się do urn wyborczych po raz piąty od amerykańskiej inwazji na ten kraj w 2003 roku. Komisja wyborcza z potknięciami opublikowała wyniki i największym zwycięzcą okazał się szyicki duchowny Muktada as-Sadr. Sposób przeprowadzenia wyborów i liczenia głosów jest jednak kwestionowany przez część ugrupowań zbliżonych do Iranu.

Czy to problem dla dopiero rozwijającej się Irakijskiej demokracji? Jak na wyniki patrzą Ci Irakijczycy, którzy w 2019 roku protestowali, domagając się wymiany całej klasy politycznej? 

O tym rozmawiamy z Krzysztofem Płomińskim, byłym ambasadorem Polski w Bagdadzie.

A Na ulicach Bejrutu w ubiegłym tygodniu doszło do krwawych starć, które niejednemu Libańczykowi przypomniały o okrucieństwach zakończonej trzydzieści lat temu wojny domowej. Tym razem osią sporu okazało się być śledztwo w sprawie zeszłorocznego wybuchu w bejruckim porcie. Zginęło siedem osób - zarówno cywili jak i członków walczących bojówek. I choć jest już po ulicznych starciach to czy naprawdę możemy uznać, że napięcia się rozluźniły?

Sara Nowacka, analityczka Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych, opowiada nam o skomplikowanej sytuacji w Kraju Cedrów.

Brytyjski klub piłkarski Newcastle United został kupiony przez saudyjski państwowy fundusz majątkowy. Cały proces zakupu przeciągał się i przebiegał w atmosferze sporu, którego osią były zarówno prawa człowieka, jak i pirackie transmisje meczów angielskiej Premier League w monarchiach Półwyspu Arabskiego. Ostatecznie, Premier League uznała, że Public Investment Fund, jak nazywa się ten fundusz, może być traktowane jako byt odrębny od saudyjskiego państwa i sprzedaż klubu doszła do skutku. Nie jest to jednak jedyny taki zakup w ostatnich latach. Dlaczego arabscy szejkowie inwestują w kluby piłkarskie na Zachodzie i czy rzeczywiście możemy powiedzieć, że są one dla nich jedynie zabawkami? Czy kibice Newcastle zadowoleni są z nowego właściciela swojego ukochanego klubu?

O piłkarskich zakupach i sportowej polityce rozmawiamy z Witoldem Śmidowskim, byłym ambasadorem w Arabii Saudyjskiej.

Wyniki śledztwa Międzynarodowego Konsorcjum Dziennikarzy Śledczych ujawniły setki nazwisk polityków, przedsiębiorców i postaci świata rozrywki, które przy pomocy fasadowych spółek ustanawianych w rajach podatkowych zatajały swoje rzeczywiste majątki przed niepożądanym wzrokiem. Niepożądanym, czyli wścibskim okiem opinii publicznej. Wśród nazwisk, a nawet wśród rekordzistów, znalazło się kilka kluczowych postaci bliskowschodniej polityki. Czy Pandora Papers może poruszyć Bliski Wschód, zwłaszcza te pogrążone w kryzysie kraje, których politycy znajdują się na opublikowanych listach? Co tak naprawdę jest kluczowym efektem śledztwa, nazywanego dzisiaj „największą współpracą dziennikarską w historii”?

Posłuchajcie co na ten temat dla Was przygotowaliśmy!

A na koniec podsumujemy ostatni rok - niemal trzynaście miesięcy temu podpisane zostało pierwsze z tzw. Porozumień Abrahamowych, normalizujące relacje Izraela ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi. Zaraz za ZEA podążyły Bahrajn, Maroko i Sudan. Ruch można z pewnością uznać za historyczny, ale co on tak naprawdę zmienia na Bliskim Wschodzie? A co więcej, jak kolejne kraje normalizujące relacje z Państwem Żydowskim wpływają na konflikt izraelsko-palestyński? Czy możemy wciąż jeszcze mówić o jednolitym świecie arabskim, który działa w interesie swoich palestyńskich sióstr i braci?

O tym rozmawiamy z dr Agnieszką Bryc z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

W Libanie trwa kryzys, który według Banku Światowego jest jednym z najgorszych od połowy XIX wieku. Wartość libańskiego funta w ostatnich latach spadła nawet o 90% co sprawiło, że przeciętny Libańczyk ma trudności z dostępem do jedzenia, wody, usług medycznych i lekarstw.

Na te problemy nakłada się kryzys energetyczny. Kraj importuje całość swojego paliwa, ale przez niską wartość funta dystrybutorzy nie są w stanie zapewnić nieprzerwanych dostaw. A wielu Libańczyków zależnych jest od agregatów prądotwórczych napędzanych olejem napędowym.

W sukurs Libańczykom przychodzi Hezbollah, który w porozumieniu z Iranem zapewnia dostawy ropy, która trafić ma do szpitali, prywatnych przedsiębiorstw a nawet domów.

Czy to poprawi sytuacje w kraju? Jak do tej inicjatywy odnosi się nowy rząd budowany przez miliardera Nadżiba Mikatiego? Co w Libanie chce ugrać Iran? O tym rozmawiamy z Marcinem Krzyżanowskim, ekspertem do spraw Iranu. 

29 września w czarnomorskim kurorcie Soczi doszło do spotkania prezydenta Erdogana z rosyjskim prezydentem Władimirem Putinem. Turecki przywódca zapowiadał, że będzie się podczas niego starał zacieśnić stosunki Ankary z Moskwą, a także omówić bieżąca sytuację i kolejne kroki działań tych dwóch krajów w Syrii. Czy Ankara, zgodnie ze swoimi obietnicami, zakupi kolejne rosyjskie systemy obronne S-400? Z jaką reakcją międzynarodową będzie musiała się w związku z tym liczyć? Czy Turcja jest rozczarowana szeroko rozumianym Zachodem i Sojuszem Północnoatlantyckim? 

O tym rozmawiamy z doktorem Karolem Wasilewskim z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. 

24 września w Irbilu, stolicy irackiego Kurdystanu, odbyła się konferencja, na której 300 przywódców kurdyjskich i sunnickich wezwało, by Bagdad przyłączył się do tzw. porozumień abrahamowych normalizujących relacje z Izraelem. W ciągu ostatniego roku swoje stosunki z państwem żydowskim unormowały Zjednoczone Emiraty Arabskie, Bahrajn, Maroko i Sudan, ku niezadowoleniu Palestyńczyków, którzy czują się porzuceni przez arabskich partnerów.

Czy Irak chce i może poprawić stosunki z Izraelem? Dlaczego oba kraje jeszcze tego nie dokonały? O tym opowiada nam Krzysztof Płomiński, były ambasador RP w Iraku.

Facebook Oversight Board, działające w ramach Facebooka ciało doradcze, zarekomendował by niezależny audytor przyjrzał się moderacji treści dotyczących konfliktu izraelsko-palestyńskiego. Od lat słychać oskarżenia o to, że Facebook jest uprzedzony w stosunku do jednej lub drugiej strony konfliktu. Tym razem jednak zdaje się, że propalestyński aktywiści mają niemal namacalny dowód.

O tym czym ma się zająć niezależny audytor i dlaczego FB Oversight Board podjął taką właśnie decyzję, a także co to znaczy dla naszej wolności słowa w mediach społecznościowych i szerzej w internecie rozmawiamy z Jarosławem Kociszewskim - twórcą podcastów Free Range Productions i ekspertem fundacji Stratopoints i autorem podcastu Szuk Kocisza.

Nasz drugi gość, Abdulhadi, opowiada o rynku gier komputerowych w Arabii Saudyjskiej, odbywających się w kraju turniejach e-sportowych, o tym czy gry są w jakiś sposób cenzurowane przez władzę i o saudyjskiej miłości do polskich krówek.

Po wakacyjnej przerwie wracamy z nowym odcinkiem podcastu, a w nim rozmawiamy o zuchwałej i efektownej ucieczce sześciu Palestyńczyków z izraelskiego, ściśle strzeżonego więzienia Gilboa. Ucieczka iście filmowa i choć dzisiaj już cała szóstka znów znajduje się w rękach izraelskiego systemu bezpieczeństwa to z pewnością na sytuacji ucierpi reputacja Izraela.Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej rozpoczyna nowy projekt w Palestynie, którego celem ma być zapewnienie dostępu do podstawowych usług medycznych w Strefie C Zachodniego Brzegu Jordanu. To właśnie tym na kontrolowanym całkowicie przez Izraelczyków obszarze dostęp do usług jest najbardziej ograniczony, od braku lekarzy specjalistów po nawet lekarzy rodzinnych czy przychodnie.A zainspirowani pobytem w Sarajewie postanowiliśmy przyjrzeć się bośniackim muzułmanom i problemom Bośni i Hercegowiny. W kraju coraz częstszym widokiem są muzułmanki w burkach i nikabach, coraz więcej restauracji decyduje się na wstrzymanie sprzedaży alkoholu. Według wielu Bośniaków to nowość w ich kraju, która przyjechała wraz z turystami i inwestorami z krajów Półwyspu Arabskiego.

O tym wszystkim rozmawiamy z dr Arturem Skorkiem z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu UJ, dr hab. Marko Babiciem z Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW i Tomaszem Lipertem z Polskiego Centrum Pomocy Międzynarodowej.

W wakacyjnym odcinku podcastu rozmawiamy z Aeinem Ghobadim, Irańczykiem, który założył kanał YouTube "Kot Perski", na którym objaśnia Polakom perską kulturę.Skąd jego zainteresowanie Polską i świetna znajomość języka polskiego? Co Irańczycy i Polacy mają ze sobą wspólnego, a czym się różnią? Jak wygląda praca nad własnym kanałem?Na te i jeszcze wiele innych pytań odpowiedzi padają w tym odcinku!