Stosunkowo Bliski Wschód

W pierwszy czwartek marca mamy dla Was kolejny odcinek cyklu "Stosunkowo Bliski Wschód kulturalnie".Zastanawialiśmy się, czy ze względu na sytuację za wschodnią granicą nie przesunąć premiery tego odcinka, ale uznaliśmy, że każdy potrzebuje chwili wytchnienia, podczas której będzie mógł pomyśleć o czymś innym. Zapraszamy Was więc do wysłuchania świeżej porcji poleceń filmowo-książkowych, tego co nas chwyciło za serce w lutym!"Perfumy, attar i bakhur. Przewodnik po świecie arabskich wonności" to nietypowa książka, której autorka przygląda się bogatemu światu zapachów, nie tylko pieczołowicie go katalogując, ale także opowiadając o tradycjach z nim związanych. A dla Was mamy rozmowę z Jolantą Mikołajczyk, która sama opowiada o swoim dziele!"Skarb w słowach zaklęty" to zbiór baśni ludu Hausa, po raz pierwszy w tłumaczeniu na jakikolwiek język europejski! To zaskakujące w formie i treści afrykańskie podania, w których widać wyraźnie bliskowschodnie wpływy. Czy warto po nie sięgnąć?

"Hieroglify Egipskie. Mowa bogów" Andrzeja Ćwieka to pozycja wprowadzająca czytelnika w świat tajemniczych znaków, które zdobią ściany egipskich piramid i świątyń. Dzięki tej książce przestaną one być tak całkowicie obce i będą mogły spełnić inną rolę niż tylko dekoracji w filmie przygodowym!

"Oszust z Tindera" to w tym podcaście pozycja nieoczywista, ale pojawia się w niej wyraźny wątek izraelski! Sensacyjny dokument, który wciąga od samego początku i trzyma widza w napięciu jak solidny thriller. A w tle zmiany tożsamości, mityczni wrogowie i rabin izraelskich linii lotniczych El Al!

O tym wszystkim usłyszycie w najnowszym odcinku podcastu!

Nad ranem 24 lutego Władimir Putin podjął decyzję o rozpoczęciu inwazji na Ukrainę. Rosyjskie wojska wkroczyły do kraju, najprawdopodobniej z zamiarem szybkiego zajęcia większych miast i możliwie dużej części kraju. Wielu analityków nie przewidziało tego ruchu, spodziewając się raczej, że operacja wojskowa zostanie ograniczona do obszarów w pobliżu nieuznawanych międzynarodowo separatystycznych republik donieckiej i ługańskiej. Dzisiaj Ukraina na wszystkich frontach prosi o pomoc, a media donoszą o kolejnych reakcjach, nie tylko Zachodu, ale także państw w innych regionach świata.

Konflikt ma również istotny kontekst bliskowschodni, któremu w tym odcinku podcastu poświęcamy główną uwagę.

Syria jeszcze przed inwazją oznajmiła, że popiera uznanie przez Rosję Donieckiej Republiki Ludowej i Ługańskiej Republiki Ludowej. Już po rozpoczęciu rosyjskiej operacji Baszar al-Asad miał powiedzieć, że jest to korekta historii i przywrócenie równowagi ładu światowego po upadku Związku Radzieckiego.

Skąd biorą się tak bliskie stosunki Moskwy z Damaszkiem? Czy państwo prezydenta Asada jest samodzielnym organizmem politycznym czy raczej marionetką w rękach Władimira Putina? Dlaczego Rosjanie przymykają oko na izraelskie operacje lotnicze na terytoriach należących do tak bliskiego sojusznika jakim jest Syria?

O tym rozmawiamy z prof. Rafałem Ożarowskim z Wyższej Szkoły Administracji i Biznesu im. Eugeniusza Kwiatkowskiego w Gdyni.

Rozmowa nagrana była rano w sobotę 26-go lutego.

Izrael długo nie opowiadał się po żadnej ze stron konfliktu, a także i dzisiaj jego politycy ostrożni są w otwartym potępieniu Rosji czy Ukrainy, choć usłyszeliśmy już z ust ministra spraw zagranicznych, Jaira Lapida, że rosyjska inwazja jest „poważnym pogwałceniem porządku międzynarodowego”.

Dlaczego izraelscy przywódcy tak ostrożni są w ocenie wydarzeń w Ukrainie? Czy mieszkająca w Izraelu liczna diaspora Żydów z krajów byłego Związku Radzieckiego jest dzisiaj wewnętrznie skonfliktowana? W jaki sposób dzisiejsza polityka Państwa Żydowskiego wpłynie na jego przyszłe relacje z Rosją i Zachodem?

Pytamy doktor Agnieszkę Bryc z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, w rozmowie nagrywanej wieczorem 27-go lutego.

Wywołana przez Władimira Putina wojna odbije się także bezpośrednio na krajach Bliskiego Wschodu, i to w wielu różnych aspektach. Bogate monarchie Półwyspu Arabskiego odmawiają jasnego opowiedzenia się po którejkolwiek ze stron, mimo nacisków ze strony Zachodu. Jeśli działania wojenne potrwają dłużej, region może ich skutki dotkliwie odczuć, zwłaszcza w biedniejszych krajach.

Czy powinniśmy się spodziewać znaczących wzrostów cen ropy i wstrząśnięcia światowym rynkiem energii? Dlaczego dostęp do żywności na Bliskim Wschodzie jest tak mocno związany z Rosją i Ukrainą? Jak na sytuacji może zyskać Iran, będący dotychczas krajem izolowanym na arenie międzynarodowej?

Te tematy poruszamy z Krzysztofem Płomińskim, byłym ambasadorem Polski w Iraku i Arabii Saudyjskiej.

Nasza rozmowa z ambasadorem odbyła się 27-go lutego wieczorem.

Stosunkowo Bliski Wschód to podcast wspierany przez słuchaczy za pośrednictwem Patronite.pl. To właśnie dzięki Waszej pomocy możemy trzymać rękę na pulsie i co tydzień przyglądać się wydarzeniom na Bliskim Wschodzie. Serdecznie Wam za to dziękujemy.

Według Biura Narodów Zjednoczonych ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej, około miliona dwustu tysięcy Irakijczyków jest uchodźcami wewnętrznymi z powodu toczonych w kraju konfliktów zbrojnych. Choć dzisiaj sytuacja nad Eufratem i Tygrysem się ustabilizowała, to wciąż wielu z nich nie może wrócić do swoich domów. A sytuację pogarszają jeszcze warunki mieszkaniowe w obozach da uchodźców, polityczne uwarunkowania Iraku czy działalność ekstremistów.

Kim są uchodźcy wewnętrzni i co jest główną przyczyną ich sytuacji? Czemu wciąż tak trudno jest im wrócić do domów? W jaki sposób pomagają im międzynarodowe organizacje humanitarne?

Na nasze pytania odpowiada Magdalena Foremska koordynatorka programowa misji Polskiej Akcji Humanitarnej w Iraku

W Egipcie stanowisko przewodniczącego Najwyższego Sądu Konstytucyjnego objął sędzia Bulus Fahmi. Tym samym, po raz pierwszy w historii kraju najwyższym organem sądowniczym pokieruje chrześcijanin. To ważne, dlatego że wielu członków mniejszości koptyjskiej od lat skarży się na brak odpowiedniej reprezentacji w organach państwowych.

Czym zajmuje się Najwyższy Sąd Konstytucyjny i jaką pełni rolę dzisiaj i pełnił historycznie? Kim jest Bulus Fahmi i dlaczego to właśnie on został mianowany? Jak ta nominacja wpłynie na dalsze losy egipskich chrześcijan?

O tym rozmawiamy z dr Michałem Lipą z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego.Zachęcamy do odwiedzenia strony Polskiej Akcji Humanitarnej i wsparcia ich działań w Iraku i nie tylko!

W Turcji znowu słychać o aresztowaniach dziennikarzy i krytyków prezydenta Recepa Tayyipa Erdogana, a to za sprawą zatrzymania dziennikarki telewizyjnej Sedef Kabas. Można pomyśleć, że to historia jakich dziś wiele, bo od objęcia przez Erdogana urzędu prezydenta w 2014 roku liczba skazanych za jego obrazę sięgnęła już kilkunastu tysięcy. W tle jednak tureckie wybory generalne, które mają się odbyć w przyszłym roku. Od ich wyniku zależy polityczna przyszłość Recepa Tayyipa, a jego zwycięstwo wcale nie jest oczywiste. Będzie zależało ono także od sytuacji międzynarodowej, w jaką Turcja jest uwikłana, a jednym z przykładów jest zaangażowanie Ankary w kryzys między Ukrainą a Rosją.

Czy Erdogan i jego Partia Sprawiedliwości i Rozwoju poprzez uciszanie krytyków chcą wpłynąć na wynik wyborów? Jak bardzo niezależni mogą być dzisiaj tureccy dziennikarze i gdzie leży granica między uzasadnioną krytyką a obrazą państwa? Czy Turcja naprawdę jest koniem trojańskim Rosji w NATO, jak od lat mawiają dziennikarze, także polscy?

Na te i wiele innych pytań odpowiada dr Karol Wasilewski z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych.

Waszyngton ogłosił, że przechowywane w amerykańskich bankach afgańskie rezerwy walutowe mogą być wykorzystane do wypłaty odszkodowań rodzinom ofiar zamachu na World Trade Center z 11 września 2001 roku. To kontrowersyjna decyzja, zwłaszcza, że Afganistan mierzy się dziś z poważnym kryzysem humanitarnym. Według Talibów odmrożenie tych środków mogłoby pomóc w ustabilizowaniu afgańskiej gospodarki. Sami też domagają się by świat wreszcie uznał ich za legalną władzę w Kabulu po obaleniu Islamskiej Republiki Afganistanu.

Czy działania Waszyngtonu zgodne są z prawem, a inne kraje, których środki przechowywane są w amerykańskich bankach mogą czuć się bezpiecznie? Dlaczego to właśnie afgańskie pieniądze mają być wykorzystane do wypłaty odszkodowań? Jak ta decyzja wpłynie na życie zwykłych Afganek i Afgańczyków?

O tym rozmawiamy z dr Piotrem Łukasiewiczem, byłym ambasadorem Polski w Afganistanie, ekspertem Polityki Insight i wykładowcą Collegium Civitas.

Stosunkowo Bliski Wschód to podcast wspierany przez słuchaczy za pośrednictwem Patronite.pl. To właśnie dzięki Waszej pomocy możemy trzymać rękę na pulsie i co tydzień przyglądać się wydarzeniom na Bliskim Wschodzie. Serdecznie Wam za to dziękujemy.

W minionym tygodniu Amnesty International opublikowało raport, którego celem jest analiza polityki stosowanej przez Izrael wobec Palestyńczyków. Dokument oparty został na danych gromadzonych w latach 2017-2021 i przekonuje, w oparciu o zapisy prawa międzynarodowego, że Izrael popełnia wobec Palestyńczyków zbrodnię apartheidu.

Jest to kolejne tego rodzaju oskarżenie wystosowane wobec Izraela w ostatnich latach, już w przeszłości podobną argumentację zastosowały Human Rights Watch i izraelska organizacja B’Tselem.

Izraelski rząd protestuje i nazywa działania Amnesty International antysemickimi, a sam raport uważa za przygotowany pobieżnie i bez właściwego przyjrzenia się rzeczywistym warunkom. Amnesty z kolei wzywa społeczność międzynarodową do podjęcia działań mających na celu wymuszenie zmiany polityki Izraela.

Jak organizacja uargumentowała swoje stanowisko? Czy rzeczywiście możemy używać słowa „apartheid” opisując relacje izraelsko-palestyńskie? Czy tego typu raporty mogą wpływać na rzeczywistą politykę? Jeśli nie to na co właściwie są nam organizacje humanitarne?

O tym wszystkim rozmawiamy z Jarosławem Kociszewskim, twórcą podcastów Free Range Productions, ekspertem fundacji Stratpoints i redaktorem naczelnym Nowej Europy Wschodniej.

3 lutego prezydent Joe Biden poinformował, że podczas amerykańskiej operacji wojskowej w północno-zachodniej Syrii zginął przywódca Państwa Islamskiego, Abu Ibrahim Al-Haszimi Al-Kurajszi. Lider Daesz miał zdetonować ładunek wybuchowy, uniemożliwiając tym samym swoje zatrzymanie i zabijając swoją rodzinę. W ten sam sposób zginął w 2019 roku jego poprzednik, Abu Bakr Al-Bagdadi. Nie wiadomo jeszcze czy wybrany został już następca Al-Kurajsziego.

Kim był Al-Kurajszi i jak został liderem Państwa Islamskiego? Czy śmierć przywódcy wpłynie na sposób działania Daesz? Dla kogo największym zagrożeniem jest dzisiaj ta dżihadystyczna organizacja?

Na nasze pytania odpowiada prof. Wiesław Lizak z Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego.

Stosunkowo Bliski Wschód to podcast wspierany przez słuchaczy za pośrednictwem Patronite.pl. To właśnie dzięki Waszej pomocy możemy trzymać rękę na pulsie i co tydzień przyglądać się wydarzeniom na Bliskim Wschodzie. Serdecznie Wam za to dziękujemy.Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego.

W pierwszy czwartek lutego mamy dla Was kolejny odcinek naszego cyklu Stosunkowo Bliski Wschód Kulturalnie, w którym dzielimy się z Wami przemyśleniami na temat książek, seriali i innych dzieł kultury, z którymi zapoznawaliśmy się w styczniu.

„Dziewczyna z Oslo” to izraelsko-norweski serial opowiadający o porwaniu młodej Norweżki i jej izraelskich przyjaciół przez bojowników Państwa Islamskiego na Półwyspie Synaj. Za jej pomocą Daesz chce wymusić na rządach Izraela i Norwegii zwolnienie z więzienia kluczowych więźniów. Ale dlaczego postanowili sięgnąć akurat po tę dziewczynę i czy uda jej się oswobodzić z rąk terrorystów?

„Siostry w ogniu” to niemiecka produkcja z 2020 roku opowiadająca o losach niemieckiej żołnierki kurdyjskiego pochodzenia, która postanawia wyjechać na misję do Irbilu w poszukiwaniu swojej siostry. Lata mieszkania w Niemczech i służby w obcej armii sprawiają jednak, że Kurdyjki nie potrafią jej w pełni zaufać. Czy uda jej się przełamać ten impas?

„Szeryf Babilonu”  Toma Kinga z rysunkami Mitcha Geradsa to komiks, którego akcja dzieje się w pierwszych miesiącach amerykańskiej okupacji Iraku. Christopher, szkolący irakijskich policjantów, natrafia na trop intrygi, w którą zamieszany zdaje się być arcyterrorysta, na którego od lat polują amerykańskie służby. A po jego stronie stoi jedynie Sofia będąca członkinią Małej Rady Odbudowy Iraku i Nasir, były funkcjonariusz policji Saddama Husajna. 

„Znajomi nieznajomi” to kolejna wersja głośnego włoskiego filmu „Dobrze się kłamie w miłym towarzystwie”, tym razem z Libanu. Grupa znajomych spotyka się przy stole i postanawia zagrać w grę, w której wszelkie przychodzące na telefon wiadomości muszą odczytywać na głos przy stole, a rozmowy odbierać na głośniku. Szybko okazuje się, że na jaw wychodzą tajemnice, które nikomu nie są na rękę. Czy warto jednak sięgnąć ponownie po tę samą historię?

O tym wszystkim mówimy w najnowszym odcinku naszego podcastu!

Stosunkowo Bliski Wschód to podcast wspierany przez słuchaczy za pośrednictwem Patronite.pl. To właśnie dzięki Waszej pomocy możemy trzymać rękę na pulsie i co tydzień przyglądać się wydarzeniom na Bliskim Wschodzie. Serdecznie Wam za to dziękujemy.

W ubiegłym roku ośrodki dla cudzoziemców w Polsce wypełniły się migrantami ewakuowanymi z Afganistanu po przejęciu tam władzy przez Talibów, i tymi, którzy przekroczyli granicę polsko-białoruską. Wielu z nich stara się o status uchodźcy, który umożliwiłby znalezienie pracy, nie jest to jednak łatwy proces, a na migrantów czyhają rozmaite pułapki. Nie wszyscy z nich chcą też w Polsce pozostać.

Ilu ewakuowanych Afgańczyków mieszka dzisiaj w Polsce? Jakie warunki panują w ośrodkach dla cudzoziemców prowadzonych przez Straż Graniczną i Urząd ds. Cudzoziemców? Dlaczego niektórzy migranci decydują się na opuszczenie Polski? 

Do rozmowy zaprosiliśmy Agnieszkę Kosowicz, założycielkę fundacji Polskie Forum Migracyjne.

Izraelski rząd przegłosował śledztwo w sprawie zakupu okrętów podwodnych od niemieckiego koncernu ThyssenKrupp. Oferta niemieckiego giganta miała według doniesień być wybrana z naruszeniem podstawowych reguł, pojawiły się więc oskarżenia o korupcję, w które zamieszani są bliscy współpracownicy byłego premiera Benjamina Netanjahu. Sam Bibi z kolei ma odpowiedzieć przed sądem w trzech sprawach o korupcję i nadużycie władzy, ale stara się jednocześnie o ugodę z prokuratorem generalnym.

Czy obecnemu rządowi Naftalego Bennetta uda się doprowadzić Netanjahu do sądu i uniemożliwić mu czynny udział w krajowej polityce? Jak wygląda poparcie opinii publicznej dla Netanjahu i czy może ono wpłynąć na decyzję prokuratora generalnego? Na ile głośne sprawy korupcyjne w Izraelu wpływają na pozycję kraju w międzynarodowych rankingach?

O tym rozmawiamy z dr Arturem Skorkiem z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Stosunkowo Bliski Wschód to podcast wspierany przez słuchaczy za pośrednictwem Patronite.pl. To właśnie dzięki Waszej pomocy możemy trzymać rękę na pulsie i co tydzień przyglądać się wydarzeniom na Bliskim Wschodzie. Serdecznie Wam za to dziękujemy!

17 stycznia w Abu Zabi, stolicy Zjednoczonych Emiratów Arabskich, doszło do eksplozji cystern z paliwem, w której zginęły trzy osoby. Odpowiedzialność za atak przyjął na siebie jemeński szyicki Ruch Hutich, a międzynarodowa koalicja pod kierownictwem Arabii Saudyjskiej odpowiedziała bombardowaniem jemeńskiej stolicy w Sanie. W nalotach zginęło kilkadziesiąt osób, pogłębiając kryzys humanitarny w jakim pogrążony jest ten kraj, będący areną nie tylko trwającej w nim od siedmiu lat wojny domowej, ale także konfliktu zastępczego między Arabią Saudyjską a Iranem.

Skąd Huti zdobyli drony i pociski, które wykorzystane były w ataku na Zjednoczone Emiraty Arabskie? Dlaczego postanowili uderzyć w Abu Zabi właśnie teraz? Jakie mogą być dalsze losy jemeńskiej wojny domowej?

O tym opowiada nasz gość, profesor Łukasz Fyderek z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego.

W ostatnich miesiącach obserwujemy zbliżenie Arabii Saudyjskiej i Iranu, które od dawna są regionalnymi rywalami. Od zeszłorocznych rozmów w Bagdadzie doszło do poprawy wzajemnych stosunków, a Teheran postanowił ponownie otworzyć swoje przedstawicielstwo dyplomatyczne przy Organizacji Współpracy Islamskiej. Wciąż jednak nie możemy mówić o pełnej normalizacji, dopóki strony nie porozumieją się w kwestiach spornych, takich jak jemeńska wojna domowa czy program atomowy Iranu.

Dlaczego relacje między Teheranem i Rijadem są takie napięte? Czy rozmowy są jedynie skutkiem regionalnych inicjatyw, czy też może efektem presji zachodnich mocarstw? Jaką strategię mogą przyjąć Zjednoczone Emiraty Arabskie?

Zapytaliśmy o to Sarę Nowacką, analityczkę Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych.

Stosunkowo Bliski Wschód to podcast wspierany przez słuchaczy za pośrednictwem Patronite.pl. To właśnie dzięki Waszej pomocy możemy trzymać rękę na pulsie i co tydzień przyglądać się wydarzeniom na Bliskim Wschodzie. Serdecznie Wam za to dziękujemy!

Trwa fuzja PKN Orlen i Lotosu. Komisja Europejska wyznaczyła warunki zaradcze mające zapobiec monopolowi na polskim rynku paliwowym. Wśród nich sprzedaż 417 stacji paliw Lotosu i 30% udziałów w gdańskiej rafinerii. Te ostatnie ma nabyć koncern Saudi Aramco otwierając tym samym polski rynek dla Arabii Saudyjskiej.

Dlaczego Saudyjczycy zainteresowali się zakupem polskiej rafinerii? Jakie inwestycje idą za tymi działaniami? Czy może to sprawić, że polska nie będzie w kwestii energetycznej tak uzależniona od Rosji jak dotychczas?

O tym rozmawiamy z Witoldem Śmidowskim, byłym ambasadorem Polski w Rijadzie.

W Sudanie od października trwa przewrót wojskowy, który rozpoczął się od obalenia rządu premiera Abdalli Hamdoka przez generała Abdela Fattaha Al-Burhana. Hamdok od tego momentu zdążył wrócić na stanowisko szefa rządu po to, by z początkiem stycznia złożyć swoją rezygnację. A w tle tych wydarzeń obserwujemy gwałtowne demonstracje brutalnie tłumione przez wojsko. Te wydarzenia jednak swoje korzenie mają już w 2019 roku.

Dlaczego sudańskie wojsko postanowili przejąć władzę? Czy to koniec dążeń Sudanu do demokratycznych reform? Jak te wydarzenia wpłyną na relacje kraju z zagranicznymi partnerami, od których w dużej mierze uzależniona jest sudańska gospodarka?

Pytamy o to dr Jędrzeja Czerepa z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych.

W Afganistanie talibowie aresztowali profesora Faizullaha Dżalala za ostre słowa krytyki skierowane przeciwko ich władzy. Wstawiła się za nim nie tylko najbliższa rodzina, ale także Afgańczycy i organizacje międzynarodowe takie jak Amnesty International. I to skutecznie, bo profesor został z aresztu zwolniony. Talibowie wciąż starają się o międzynarodowe uznanie ich reżimu, między innymi, poprzez rozmowy, które niedawno odbyła ich delegacja z władzami Iranu, a także z afgańską opozycją.

Czy wszelkie głosy krytyki wobec talibów będą teraz wiązać się z aresztowaniami? Dlaczego Teheran spotyka się z talibami, choć jednocześnie zapowiada, że nie uznaje ich rządów w Kabulu. Co oznaczają rozmowy talibskiej delegacji z Ahmadem Masudem?

Wyjaśnia nam to Marcin Krzyżanowski, ekspert ds. Bliskiego wschodu i były polski konsul w Kabulu.

W Izraelu nadchodzą wielkie zmiany dla par jednopłciowych, transseksualnych i samotnych ojców. Od 11 stycznia będą mogły one zostać rodzicami za pośrednictwem matek zastępczych. Dotychczas prawo umożliwiało to tylko parom heteroseksualnym i samotnym matkom.Skąd wzięły się te zmiany i czemu nastąpiły akurat teraz? Jak na kwestie surogacji zapatruje się religijne prawo żydowskie? Czy to jedyne zmiany jakich w ostatnich miesiącach doświadcza izraelska społeczność LGBT?Na te i wiele innych pytań odpowiadamy w tym odcinku!