ศูนย์เทปธรรมะท่านผู้หญิงมณีรัตน์ บุนนาค

วิธีสร้างบุญบารมีในพระพุทธศาสนามีอยู่ ๓ ขั้นตอนคือการให้ทาน การถือศีล และการเจริญภาวนา ที่นิยมเรียกกันว่า "ทาน ศีล ภาวนา"

บารมีแปลว่าเต็ม แต่ส่วนที่เราจะทำให้เต็มนั้นก็คือกำลังใจ ให้กำลังใจมันพร้อม พร้อมที่จะทรงความดีในด้านบารมีไว้ ถ้ากำลังใจของเราพร้อมทรงบารมีทั้ง ๑๐ ประการ ครบถ้วนเพียงใด บรรดาท่านพุทธบริษัททั้งหลาย ความเป็นพระอริยเจ้าเป็นของง่าย

คนที่มีบารมีเต็มครบถ้วนบริบูรณ์ มีกำลังใจเต็มทุกอย่างใน ๑๐ ประการนี้ องค์สมเด็จพระชินสีห์บรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่เรียกว่าพระโสดาบัน แล้วท่านเรียกว่าอะไร ท่านเรียกว่า พระขีณาสพ แปลว่า ผู้มีอาสวะอันสิ้นไปแล้ว หรือเรียกว่า พระอรหัตผล เป็นพระอริยบุคคลในพระพุทธศาสนาอันดับสูงสุดเข้าถึงซึ่ง พระนิพพาน ได้

บารมี คุณความดีที่บำเพ็ญอย่างยิ่งยวด เพื่อบรรลุจุดหมายอันสูงยิ่ง มี ๑๐ คือ ทาน, ศีล เนกขัมมะ, ปัญญา, วิริยะ, ขันติ, สัจจะ, อธิษฐาน, เมตตา, อุเบกขา

สติเกิดระลึกรู้ลักษณะของสภาพธรรมที่ปรากฏตามปกติตามความเป็นจริงในชีวิตประจำวัน โดยไม่คำนึงถึงการอบรมเจริญบารมีก็จะต้องพ่ายแพ้ต่ออกุศลธรรม เพราะอกุศลธรรมมีปัจจัยเกิดขึ้นมากกว่ากุศลธรรม

บารมี ๑๐  เป็นสิ่งที่สำคัญมากในการที่จะดับกิเลสเป็นสมุจเฉท เพราะการเจริญกุศลนั้นต้องเจริญทุกประการ เพื่อที่จะเป็นปัจจัยให้ปัญญาเกิดขึ้นดับกิเลสได้หมดสิ้นเป็นสมุจเฉท เป็นลำดับขั้น จึงต้องเข้าใจให้ถูกต้องว่ากุศลใดเป็นบารมี และกุศลใดไม่ใช่บารมี

การศึกษาเรื่องของบารมีทั้ง ๑๐ ก็เพื่อพิจารณาสำรวจตัวเองว่ายังยิ่งหย่อนบารมีใด จะได้อบรมบารมีนั้นให้ยิ่งขึ้น จนสามารถเป็นปัจจัยให้รู้แจ้งอริยสัจจธรรมได้ ถ้ามุ่งที่จะให้สติเกิดระลึกรู้ลักษณะของสภาพธรรมที่ปรากฏตามปกติตามความเป็นจริงในชีวิตประจำวัน โดยไม่คำนึงถึงการอบรมเจริญบารมีก็จะต้องพ่ายแพ้ต่ออกุศลธรรม เพราะอกุศลธรรมมีปัจจัยเกิดขึ้นมากกว่ากุศลธรรม

การบำเพ็ญบารมีของพระโพธิสัตว์ในชาติหนึ่ง ๆ มิใช่ว่าจะทรงบำเพ็ญบารมีเพียงอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น ทรงบำเพ็ญทานบารมี หรือทรงบำเพ็ญศีลบารมีอย่างเดียวเท่านั้น แต่ในชาติเดียวกันนั้น ได้บำเพ็ญบารมีหลายอย่างควบคู่กันไป แต่อาจเด่นเพียงบารมีเดียว ที่เหลือนอกนั้นเป็นบารมีระดับรอง ๆ ลงไป เช่น ในชาติที่เป็นพระเวสสันดรทรงบำเพ็ญบารมีครบทั้ง ๑๐ บารมี

สัจจะบารมี กับ อธิษฐานบารมี

สัจจะบารมี  หมายถึง ความสัตย์ ความซื่อ คนที่มีสัจจะมีความรับผิดชอบต่องานที่ทำทุกอย่าง ไม่ปล่อยผ่านกับสิ่งที่ได้รับมาจะทำทุกสิ่งที่มาถึงมืออย่างสุดกำลังและเต็มความสามารถ  

อธิษฐานบารมี  คือ การตั้งมั่นในสิ่งที่ถูกต้องหรือเป็นความดี เช่นตั้งมั่นในการทำความดี อย่างการปราถนาพุทธภูมิเป็นการตั้งมั่นในการทำความดีเช่นกันเพราะจะช่วยให้สรรพสัตว์ทั้งหลายพ้นทุกข์และเพื่อละกิเลส

สัจจะบารมี กับ อธิษฐานบารมี เป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งสำหรับผู้ปราถนาในสาวกภูมิ ปัจเจกภูมิ พุทธภูมิ เพราะเป็นตัวชี้วัดที่จะบอกว่าจะประสบความสำเร็จหรือไม่ ดังนั้นขอให้พวกนักสั่งสมบารมีทั้งหลายหรือนักปฏิบัติกรรมฐานทั้งหลายจงตั้งมั่นในสัจจะบารมีและอธิษฐานบารมีเอาไว้

การศึกษาเรื่องของบารมีทั้ง ๑๐ ก็เพื่อพิจารณาสำรวจตัวเองว่ายังยิ่งหย่อนบารมีใด จะได้อบรมบารมีนั้นให้ยิ่งขึ้น จนสามารถเป็นปัจจัยให้รู้แจ้งอริยสัจจธรรมได้ ถ้ามุ่งที่จะให้สติเกิดระลึกรู้ลักษณะของสภาพธรรมที่ปรากฏตามปกติตามความเป็นจริงในชีวิตประจำวัน โดยไม่คำนึงถึงการอบรมเจริญบารมีก็จะต้องพ่ายแพ้ต่ออกุศลธรรม เพราะอกุศลธรรมมีปัจจัยเกิดขึ้นมากกว่ากุศลธรรม