ศูนย์เทปธรรมะท่านผู้หญิงมณีรัตน์ บุนนาค

ปัฏฐานแห่งพระอภิธรรมปิฎก คือพระไตรปิฎกบาลี

เหตุ เป็นปัจจัยอย่างหนึ่งใน ๒๔ นั้น ท่านจัดไว้เป็นปัจจัยข้อแรก เรียกว่า “เหตุปัจจัย”

ปัจจัยอื่นอีก ๒๓ อย่างจะไม่กล่าวไว้ทั้งหมดที่นี่ เพราะจะทำให้ฟั่นเฝือแก่ผู้เริ่มศึกษา เพียงขอยกตัวอย่างไว้ เช่น ปัจจัยโดยเป็นที่อาศัย (นิสสยปัจจัย) ปัจจัยโดยเป็นตัวหนุนหรือกระตุ้น (อุปนิสสยปัจจัย) ปัจจัยโดยประกอบร่วม (สัมปยุตตปัจจัย) ปัจจัยโดยมีอยู่ คือต้องมีสภาวะนั้น สิ่งนี้จึงเกิดมีได้ (อัตถิปัจจัย) ปัจจัยโดยไม่มีอยู่ คือต้องไม่มีสภาวะนั้น สิ่งนี้จึงเกิดขึ้นได้ (นัตถิปัจจัย) ปัจจัยโดยเกิดก่อน (ปุเรชาตปัจจัย) ปัจจัยโดยเกิดทีหลัง (ปัจฉาชาตปัจจัย) ฯลฯ

ปัจจัย 24 คือ ลักษณะหรืออาการแห่งความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งทั้งหลาย ที่สิ่งหนึ่งหรือสภาวธรรมอย่างหนึ่ง เป็นองค์ประกอบที่ช่วยเอื้อ เกื้อหนุน ค้ำจุน เป็นเหตุ หรือเป็นเงื่อนไขให้สิ่งอื่น หรือสภาวธรรมอย่างอื่น เกิดขึ้น คงอยู่ หรือเป็นไปอย่างใดอย่างหนึ่ง

การสละทรัพย์สิ่งของสมบัติของตนที่มีอยู่ให้แก่ผู้อื่น โดยมุ่งหวังจะจุนเจือให้ผู้อื่นได้รับประโยชน์และความสุขด้วยความเมตตาจิตของตน ทานที่ได้ทำไปนั้น จะทำให้ผู้ทำทานได้บุญมากหรือน้อยเพียงใด ย่อมสุดแล้วแต่องค์ประกอบ ๓ ประการ ถ้าประกอบหรือถึงพร้อมด้วยองค์ประกอบ ๓ ประการต่อไปนี้แล้ว ทานนั้นย่อมมีผลมาก ได้บุญบารมีมาก

สิ่งที่ทำให้เกิดทุกข์ คือ ความอยาก

สิ่งที่ทำให้หยุดความอยาก คือ ปัญญาในการพิจารณา

สุขที่ยิ่งใหญ่ที่สุด คือ สุขใจ

สุขที่ทำให้เกิดทุกข์ คือ สุขกาย

อริยมรรค คือ แนวทางอันประเสริฐของพระอริยะด้วยปัญญาเพื่อนำไปสู่การพ้นจากกิเลสทั้งปวงดั่งเช่นพระพุทธองค์ และพระอรหันต์ทั้งหลาย ประกอบด้วยมรรค 8 ประการ ข้างต้น ดังนั้น อริยมรรค จึงหมายถึงมรรค 8 ประการ แต่เป็นมรรค 8 ประการ ที่ภิกษุหรือปถุชนใช้เป็นแนวทางเพื่อการหลุดพ้นจากวัฏสงสาร

พระพุทธเจ้าทรงสอนว่า เราไม่ต้องไปรอพระพรหมให้มาสร้างและอภิบาลโลก พวกเรานี่แหละควรจะเป็นผู้มีส่วนร่วมในการแก้ปัญหา สร้างสรรค์และอภิบาลโลกเองด้วยกันทุกคน เพราะฉะนั้นจงมาทำตัวให้เป็นพรหมกันเถิด แล้วพระพุทธเจ้าก็ตรัสแสดงพรหมวิหารให้พวกเราทุกคนต้องปฏิบัติเพื่อให้ทุกคนเป็นพระพรหม จะได้เป็นผู้แก้ปัญหา สร้างสรรค์ และอภิบาลสังคมเสียเอง ดังนั้น เราจะเป็นพระพรหมโดยสมบูรณ์ก็ต้องมีหลักธรรมทั้ง 4 ข้อ คือ เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา

อธิษฐานบารมี หมายถึง อธิษฐานใจให้ชีวิตมีเป้าหมาย มุ่งมั่นเพื่อก้าวไปสู่ความสำเร็จ หรือเพื่อบรรลุผลในสิ่งที่พึงประสงค์ การอธิษฐานที่จะเป็นเหตุให้ได้บรรลุผลที่พึงประสงค์นั้น ต้องมีวิริยะ คือ ความเพียรพยายามอยู่ร่ำไปไม่ท้อถอย มีขันติ คือ ความอดทน มีสัจจะ คือ ความจริงใจ และรักษาความตั้งใจไว้อย่างมุ่งมั่นไม่หวั่นไหว ผู้ที่ต้องการก้าวไปสู่ความสำเร็จในชีวิตต้องอาศัยแรงอธิษฐาน คือ กำหนดเป้าหมายไว้แล้วก้าวเดินไปอย่างมุ่งมั่น

บารมีนั้นจะมีพื้นฐานอยู่ตรงการนึกถึงประโยชน์สุขของผู้อื่นยิ่งกว่าตนเอง (อันนี้เป็นลักษณะเด่นของพระโพธิสัตว์ทั้งหลายที่บำเพ็ญบารมีก่อนบรรลุโพธิญาณ) แต่การเสียสละเพื่อผู้อื่นน?ั้นจะเกิดขึ้นได้อย่างแท้จริงก็ต้องอาศัยสมาธิและปัญญาด้วย การสวดมนต์เป็นส่วนหนึ่งแต่ไม่ใช่ทั้งหมด

การบำเพ็ญบารมีที่นำมาใช้กับการดำเนินชีวิต 1. ทำให้มีความทุกข์ ความเดือดร้อนในชีวิตลดลง เนื่องจาก มีสติ สมาธิ ไม่ประมาทในการ ดำเนินชีวิต  2. ทำให้มีความสุข ในการดำเนินชีวิตมากขึ้น