ปุ.

ถ้าเรามีสัมปชัญญะรู้ตัวอยู่อยู่ตลอด เวลาจะหยุดมั้ย

​

วิ.

สัมปชัญญะก็คือการตระหนักรู้ว่าขณะนี้

จิตของเราอยู่กับอดีตหรืออนาคต

จิตของเราอยู่กับรักหรือชัง

จิตของเราอยู่กับความสัมพันธ์

​

จิตของเราอยู่กับจารีตประเพณี

จิตของเราอยู่กับความทรงจำ

​

จิตของเราอยู่กับความรู้สึก ​

นี่คือสัมปชัญญะนะ ​

เวลาไม่หยุด แต่มีขณะมาแทนที่

มันจะเคลื่อนไปกับความเคยชิน

สิ่งที่ไม่ชินคืออะไร

สิ่งไม่ที่ไม่ชินก็คือ "ขณะ"

​

ถ้าคุ้นเคยอยู่กับปัจจุบันขณะ ไม่เรียกว่าอนุสัย

เขาเรียกว่าบารมี เรียกว่าอุปนิสยะ

เป็นอุปนิสัยปัจจัย

​

ความเคยชินแบบนี้ ไม่สั่งสมนะ

ขณะ จะสั่งสมได้ยังไง

มันสิ้นสุดในตัวมันเอง.

​

~~~~~~~~~~~~~~~

​

~ ปิยทัสสี ภิกขุ ~

ศูนย์วิปัสสนาวัดถ้ำดอยโตน

เพจผู้ศึกษาและปฏิบัติธรรม วัดถ้ำดอยโตน

Group Sitting 30-08-2026

จิตมีราคะ จิตมีโทสะ จิตมีโมหะ

จิตหดหู่ จิตฟุ้งซ่าน

อันนี้คือลักษณะของนิวรณ์น

พระองค์ท่านบอกว่าให้รู้ชัดๆ

ราคะ เราจะรู้ยังไง รู้ชัดเมื่อจิตมีราคะ

รู้ยังไงให้รู้ชัดว่าจิตมีโทสะ

​

ถ้ารู้ชัดแล้วในจิตก็จะเคลื่อน

มันจะอิสระจากตัวเหตุ อกุศล

และเหตุที่มันครอบงำจิต

ไปเรื่อยๆ

จนกระทั่งว่าจิตข้ามพ้นระดับที่ 5 ไป

คือข้ามพ้นนิวรณ์ ไปสู่ระดับที่ 6 คือมหคตจิต

. . มาแล้ว รูปสัญญา อรูปสัญญา เห็นชัดเลยนะ

เราจะใช้คำว่าหลักฐานก็ได้

ในพระสูตรพระองค์ท่านตรัสไว้ในจิตตานุปัสสนาสติปัฏฐาน

ผู้ที่นิยามตัวเองว่า "จิตดูจิต" น่ะดูยังไง

​

00:50:18

​

อุบายวิธีดูจิตที่ถูกต้อง

เป็นอุบายของจิตตานุปัสสนาสติปัฏฐาน

จากจิตในระดับกามสัญญา ที่เนื่องเป็นพื้นที่ของนิวรณ์ 5 ระดับ

พอเข้าไปสู่ระดับที่ 6 นะเป็นรูปสัญญา บรรลุฌานจิตละ

​

00:50:49

​

ระดับที่ 7 ฌานจิตนั้นประกอบไปด้วยมรรคอีก 7 องค์เบื้องต้น

ก็คือรู้ชัด รู้ชัดมาตั้งแต่ต้นนะ คือตัวปัญญา

แล้วความเป็นหนึ่งเอกัคคตาจิต

ที่ถูกแวดล้อมด้วยมรรคอีก 7 องค์

ด้วยกำลังของปัญญา

นั่นคือสัมมาสมาธินะ

​

~ ปิยทัสสี ภิกขุ ~

ศูนย์วิปัสสนาวัดถ้ำดอยโตน

เพจผู้ศึกษาและปฏิบัติธรรม วัดถ้ำดอยโตน

Group Sitting 23-08-2026

ความรู้สึกตัว สัมปชัญญะนี่เป็นไวพจน์ของปัญญานะ ใครที่เรียนศึกษาอภิธรรมมา แล้วมันเป็นปัญญาตรงไหนนะ ในขณะที่เรารู้สึกตัวน่ะ !​มันเป็นการรับรู้ที่ไม่ผ่านความคิดนึกนะ จะรับรู้ผ่านความรู้สึก "เย็น ร้อน อ่อน แข็ง หนัก เบา ไหว ตึง"องค์ประกอบของกาย ความรู้สึกตัวจะไปสลายแรงดึง ที่กายส่งแรงดึง ไปดึงจิตเข้าไปร่วม ​00:06:52 ​แรงตัวนี้ภาษาบาลีเขาเรียกว่าอาสวะนะ อุบายวิธีไหนที่ให้จิตนั้น 'มารับรู้อยู่ฐานกาย'รู้สึกที่ฐานกาย รับรู้อยู่ที่ธาตุ ดิน น้ำ ไฟ ลม เขาเรียกว่าเป็นหนึ่งเดียวกับรูป หมายถึงรูปขันธ์นี่นะ ไม่ใช่รูปที่เห็น ​00:07:28 ​อุบายนี่แหละที่จะทำให้แรงดึงของกาย ที่เป็นผลมาจากตัวอนุสัย ความเคยชินของจิตที่มันไหลไปกับความพึงพอใจ ไหลไปกับความไม่พึงพอใจ เราเอาความรู้สึกไว้ฐานต่างๆเหล่านี้ มันจะตัดกระแสระหว่างอนุสัยกับอาสวะ มันจะไม่ส่งคลื่นหากัน ​00:07:59 ​ปกติเมื่อจิตไหลไปกับความรัก ความชังพึงพอใจ ไม่พึงพอใจ มันจะไปกระตุ้นให้กายนี้หลั่งสารออกมา เขาเรียกว่า'อาสวะตอบสนอง'ผู้ปฏิบัติที่ปฏิบัติมาหลายชั่วโมง เข้าคอร์สมาหลายคอร์สเนี่ย ​ก็จะรู้ว่ามันมีสภาวะหนึ่งก็คืออารมณ์ โดยเฉพาะอารมณ์อดีต เราไม่มีเจตนาจะไปครุ่นคิด มันคิด มันนึก เราอยากจะเข้าสู่ความสงบ แต่ทำไมมันยังคิด มันยังนึกอยู่นะ เรียกว่ามันคลายออกมา ​00:08:56 ​ตัวอาสวะแรงดึง มันพยายามจะไปเชื่อมโยงกับตัวอนุสัยอนุสัยก็แสวงหาอารมณ์มาอีก ก็จะมาเชื่อมโยงกับตัวอาสวะในเรือนกายอีก แรงดึงตัวนี้อีกแบบนี้ ​เมื่อใดที่ผู้ปฏิบัติ มีความรู้สึกตัวทั่วพร้อม นั่นคืออนุสัยความเคยชินที่มันไหลไปกับความพึงพอใจ ไม่พึงพอใจราคะอนุสัย ปฏิฆานุสัย ไม่รู้ไม่เห็นก็เป็นอวิชชาอนุสัย อนุสัยมันจะหยุด มันจะไม่เชื่อมต่อกับตัวอาสวะกับแรงกาย กับฐานกายละ ​~~~~~~~~~~~~~~~​~ ปิยทัสสี ภิกขุ ~ศูนย์วิปัสสนาวัดถ้ำดอยโตนเพจผู้ศึกษาและปฏิบัติธรรม วัดถ้ำดอยโตนอ.แม่วาง จ.เชียงใหม่

https://youtu.be/u6aL61Iy4nI

ในปฏิจจสมุปบาทอะไรเป็นปัจจัยให้มีการ "เกิด"

​

"ภพ" เป็นปัจจัยให้เกิด "ชาติ"

ถ้าภพดับ ชาติก็ดับ

ถ้าไม่มีการเกิดใหม่ นั่นหมายถึงชาติได้ดับไป

แต่ที่มันไม่ดับ ก็เพราะภพมันไม่ดับ

​

แล้วภพตั้งอยู่ยังไง อะไรเป็นปัจจัยให้เกิดภพ

เราก็ต้องเข้าไปในพระสูตร ที่พระพุทธองค์ท่านตรัสว่า

ภิกษุทั้งหลาย วิญญาณหยั่งรู้อารมณ์

หยั่งลงสู่อารมณ์ เกิดความเพลินขึ้น

นั่นแหละเป็นที่ตั้งแห่งภพ

​

หมายถึงว่าวิญญาณตัวนี้

ธรรมชาติของตัววิญญาณขันธ์

ไปทำหน้าที่รับรู้อารมณ์

​

รับรู้อารมณ์ทางการเห็นก็เรียกว่า จักขุวิญญาณ

ทางการได้ยินโสตวิญญาณ

ฆานวิญญาณ ชิวหาวิญญาณ

กายวิญญาณ และมโนวิญญาณ

​

มโนวิญญาณนี่แหละ

ที่เป็นที่ตั้งแห่งภพ

แห่งความยินดี

แห่งความเพลิน

​

~~~~~~~~~~~~~~~

​

~ ปิยทัสสี ภิกขุ ~

ศูนย์วิปัสสนาวัดถ้ำดอยโตน

เพจผู้ศึกษาและปฏิบัติธรรม วัดถ้ำดอยโตน

อ.แม่วาง จ.เชียงใหม่

https://youtu.be/AShS3FHGPh4

พระองค์ท่านตรัสว่า "จิตปราศจากราคะ ก็รู้ชัดว่าจิตปราศจากราคะ"ราคะ คือความกำหนัดยินดีก็เทียบเคียงได้กับความพึงพอใจ​จิตถูกครอบงำด้วยโทสะ ก็รู้ชัดว่าถูกครอบงำด้วยโทสะ เมื่อรู้ชัดว่าจิตถูกครอบงำด้วยโทสะ ขณะถัดมา จิตปราศจากโทสะ ก็รู้ชัดว่าจิตปราศจากโทสะ ​อันนี้แหละความแจ่มแจ้งปรากฏขึ้น ความง่ายความเข้าใจของสภาวะมันอยู่ตรงนี้นะ มันอยู่ตรงนี้ ​เอ๊ะ!ทำไมปลดเปลื้องออกจากพันธนาการของความพึงพอใจไม่พึงพอใจไม่ได้ ​เพราะในขณะที่ความพึงพอใจไม่พึงพอใจปรากฏเราไปเห็น"ตัวตน"ของเรา เมื่อใดที่ภาวะความเป็นฉันปรากฏ อันนั้นน่ะรักชังได้ร้อยรัดจิตให้ติดอยู่ในอารมณ์นั้นแล้ว ​อารมณ์นิยามที่ความเป็นฉันน่ะ มันจะดับสิ้นลงจะปลดปลดเปลื้อง ไม่มีที่ตั้ง ไม่มีที่อิงอาศัย เมื่อจิตไปแจ่มแจ้งกับ "สภาวะ"​~ ปิยทัสสี ภิกขุ ~ศูนย์วิปัสสนาวัดถ้ำดอยโตนเพจผู้ศึกษาและปฏิบัติธรรม วัดถ้ำดอยโตนอ.แม่วาง จ.เชียงใหม่

https://youtu.be/UHfUCntqOJc

ผู้เห็นขณะคือผู้เห็นความจริง

ความจริงนี้ปรากฏอยู่ในปัจจุบันกาล

การทำงานของขันธ์ทั้ง ๕

สัญญาทำงานมาหนึ่งขณะ

แต่อารมณ์ที่จิตไปรับรู้

อาจจะเป็นอดีตก็ได้ อนาคตก็ได้

​

แต่การเคลื่อน การทำงาน

การดำรงอยู่ของสัญญานั้นเป็น "ขณะ" ​

เข้าใจชัดเจนแบบนี้ นั่นคือเข้ามาอยู่ตรงกลางของเวลาแล้ว

​

ตรงกลางของเวลานี้มีอยู่

เมื่อจิตเสพคุ้นอยู่กับขณะตรงกลางของเวลา

กลางตัวนี้จะไปสัมพันธ์ จะไปเชื่อมโยง

กับกลางอีกหลาย ๆ มิติ

​

กลางระหว่างอดีต-อนาคต

กลางระหว่างรัก-ชัง

กลางระหว่างชอบ-ไม่ชอบ นี่

ภาวะความเป็นกลางนี่จะเชื่อมโยงกันไปหมดเลย

​

ขอให้จิตมาเสพคุ้นอยู่กับขณะให้ได้

แล้วจิตจะเข้าไปเชื่อมโยงกับความเป็นกลางในมิติอื่น

​

องค์ความรู้ใดๆ ปฏิปทาใดๆ

ที่นำจิตเข้ามาสัมผัสภาวะความเป็นกลางคือ "ขณะ"

​

องค์ความรู้นั้นพระองค์ท่านตรัสว่า"มัชฌิมา"

คือทางสายกลาง หมายถึงกลางแบบนี้นะ

เมื่ออยู่กับภาวะความเป็นกลาง

คืออยู่กับขณะ อยู่กับปัจจุบันแล้ว

นั่นคือปรากฏการณ์ความเป็นจริง

​

เห็นขณะของสัญญาปุ๊บในโลกของความคิด

อ้าว! ตัวตนของฉัน

ที่เมื่อก่อนนะความคิดผุดขึ้นมาก็มีแต่ตัวฉันนี่แหละ

มันจะหายไปเลย เพราะความจริงปรากฏ

​

'ตัวฉัน'น่ะเป็นการรับรู้ผ่านการปรุงแต่ง

เป็นการมั่นหมาย

เอาเข้าจริง! ตัวตนมิได้มีอยู่แล้วตั้งแต่ต้น

มันเกิดจากการไม่เห็นความเป็นจริง

ไม่หยั่งลงสู่ความเป็นจริง

เป็นการมั่นหมาย ภาษาบาลีใช้คำว่าปรุงแต่ง

​

เมื่อใด ที่จิตเห็นความจริงปุ๊บ ตัวตนก็หายไป

เหมือนท่ามกลางความมืดเราจุดประกายแสงสว่างขึ้น

แสงสว่างจะไปขจัดความมืดเอง

​

เหมือนกับความเป็นจริงอันนี้

มันจะไปสลาย มันจะไปปลดเปลื้อง

ภาวะความมีตัวตนซึ่งมันไม่จริง

​

จิตมันจมอยู่กับภาวะที่ไม่จริง

มันถึงได้นำมาซึ่งความทุกข์ ความขัดแย้ง

ความกลัว ความกังวล

เพราะไม่หยั่งลงสู่ความจริง

​

เมื่อไม่หยั่งลงสู่ความจริง

นั่นคือหยั่งลงสู่โลกแห่งการปรุงแต่ง

ก็คือหยั่งลงสู่ความเป็น "ฉัน" ไง

​

​ ​ ​ ​ ~~~~~~~~~~~~~

​

~ ปิยทัสสี ภิกขุ ~

ศูนย์วิปัสสนาวัดถ้ำดอยโตน

เพจผู้ศึกษาและปฏิบัติธรรม วัดถ้ำดอยโตน

อ.แม่วาง จ.เชียงใหม่

Group Sitting 19-07-2026

https://youtu.be/qvVDVAJ6dBQ

.

.

เป็นนักปฏิบัติ นักภาวนา

​

องค์ความรู้สมาธิและวิปัสสนานั้น

จะเป็นองค์ความรู้ที่ให้ผู้ปฏิบัติ

ได้มาสัมผัสกับสิ่งใหม่ของชีวิต

โดยไม่ต้องไปวางแผนอะไรในอนาคตเลยนะ

. .ไม่เลย !

​

เราจะสัมผัสสิ่งใหม่ ประจักษ์แจ้งกับสิ่งใหม่

เห็นความงดงามของสิ่งใหม่

ในขณะนี้ เดี๋ยวนี้

​

ชีวิตคือความสืบต่อของสิ่งใหม่เสมอ

​

อย่างลมหายใจเข้า ลมหายใจออก

เราไม่สามารถดํารงอยู่กับลมหายใจที่เก่า

​

. . ลมหายใจนั้น'ใหม่เสมอ'

ปรากฏขึ้นเพียงชั่วขณะก็ดับไป

ลมหายใจใหม่มาแทนที่แล้วก็ดับไป

แล้วลมหายใจใหม่ก็มาสืบต่อ

เรียกว่าสันตติ

​

​ สายธารแห่งชีวิตคือสายธารแห่งความการสืบต่อ

ของสิ่งใหม่เสมอ

ใหม่ทุกขณะ

​

เพราะจิตไม่ได้เรียนรู้ ไม่ได้ฝึกฝึกฝนอบรม

ไม่เข้าใจว่าชีวิตที่จริงแท้นั้นคือขณะนี้ เดี๋ยวนี้

~ คือความสืบต่อของสิ่งใหม่ ~

​

เมื่อไม่รู้ ​ ไม่เห็น

จิตก็จะไปยึดไปติดไปมั่นหมาย

หมกมุ่นอยู่กับสิ่งเก่า

ซึ่งมีแต่ความทุกข์

ความขัดแย้ง

​

==========

​

หนึ่งขณะสลายไปแล้ว ไม่มีมากกว่านั้นนะ

​

แต่จิตที่ไม่เห็นว่ามันสิ้นสุดลงแล้ว สลายไปแล้ว ดับไปแล้ว

จะไปยึดติดในสิ่งที่ดับไปแล้ว

ในรูปของการปรุงแต่ง ตัวสังขาร

. .นั่นคือที่ตั้งแห่งกองทุกข์นะ

​

เมื่อจิตทนอยู่ไม่ได้ ไร้ทางออก

จึงต้องแสวงหาตัวตนใหม่ ในโลกของอนาคต

​

ก็คือตัวตัณหา ปรารถนาที่จะมาแก้ไข

ที่จะมาเติมเต็ม

ให้กับตัวตนที่พร่อง

ตัวตนที่ไม่สมบูรณ์

​

ตัวตนที่จมอยู่กับความทุกข์นี้

จะเติมเต็มได้ยังไง

ในเมื่อตัวตนนั้น ไม่มีอยู่ตั้งแต่ต้นแล้ว

สังสารวัฏนี่ลวงจิต

ความไม่รู้นี้หลอกจิต

ให้ติดอยู่ในวังวนของเวลาแบบนั้น

​

อดีตก็อยู่ไม่ได้ ยิ่งอยู่ไม่ได้ก็ยังจําทนอยู่

ก็ถูกแผดเผา เป็นความทุกข์ ความคับแค้น

ลงเอยด้วยความซึมเศร้า

ไม่มีทางออกนะ

​

ทําไมเป็นแบบนั้น

เพราะจิตนี้ได้จมอยู่กับสิ่งเก่า

แล้วจิตจะหลุดออก

จะอิสระจากกิเลสตัณหา

ที่ร้อยรัด ที่พันธนาการ

ให้ติดกับสิ่งเก่า ได้อย่างไร

​

. . ปลดเปลื้องพันธนาการ

เพื่อให้จิตนี้ ได้ประจักษ์ชัดในความเป็นจริง

ว่าที่กําลังปรากฏ ที่ว่าสิ่งเก่านั้น

แท้จริงมันคือการสืบต่อของสัญญาภาพ

มิใช่เป็นการการสืบต่อของความมีตัวตน

​

ตัวตนนั้นคือความสืบต่อของของสิ่งที่ดับไปแล้วของสัญญา

​

~ ปิยทัสสี ภิกขุ ~

ศูนย์วิปัสสนาวัดถ้ำดอยโตน

เพจผู้ศึกษาและปฏิบัติธรรม วัดถ้ำดอยโตน

​

https://youtu.be/Z7MWv7Zf10A

เราต้องเข้าใจก่อนว่าที่เราประพฤติปฏิบัติมา ศึกษาองค์ความรู้เรื่องจิตภาวนา

มีนัยยะเหมือนกันกับในชีวิตประจําวัน

ก็คือปลดเปลื้องทุกข์

​

เราข้ามพ้นทุกข์ได้มากน้อยแค่ไหน ?

ในเวลาหนึ่งชั่วโมง หากเราปฏิบัติด้วยตัวเอง

กว่าที่จะหยั่งลงสู่ความสงบนี้ ใช้เวลามาก

​

แล้วเราแจ่มแจ้งหรือเปล่า ว่าที่ไม่สงบนั้นคืออะไร

ความสงบเรารู้แล้วว่า

คือสภาวะที่เป็นหนึ่งเดียว ตั้งมั่นในปัจจุบัน

นั่นแสดงว่าที่จิตไม่สงบนั้น ก็ต้องอยู่กับอดีตหรืออนาคต

​

ทุกๆ อดีตรึเปล่า ทุกๆ ประสบการณ์หรือเปล่า ?

ที่จิตไปพัวพันอยู่ โลดแล่นไปในโลกของอดีต

​

เราต้องแจ่มแจ้งว่า อดีตใดๆก็ตาม

ประสบการณ์ใดๆก็ตาม

การรับรู้ใดๆก็ตาม ที่เกิดขึ้นครั้งแรกอันประกอบด้วยความพึงพอใจและไม่พึงพอใจ

ประกอบด้วยความรัก ความชัง

อดีตตัวนี้แหละเมื่อผันผ่านไปแล้ว

กลายเป็นอดีต เรียกว่าการรับรู้

การเกิดขึ้น การปรากฏขึ้นของวิญญาณ เข้าไปรับรู้อารมณ์ละ

​

แต่ด้วยความที่จิตถูกอวิชชาครอบงํา

แทนที่มันจะจบลงที่เวทนา

กลับมีความพึงพอใจ ไม่พึงพอใจ

​

พึงพอใจก็ตั้งอยู่ในสุขเวทนา ไม่พึงพอใจก็ตั้งอยู่ในทุกขเวทนา

สุขเวทนา ทุกเวทนาที่ประกอบไปด้วย

ความพึงพอใจไม่พึงพอใจ

ตัวนี้แหละที่เรียกว่า 'ดับไม่หมด'

​

คุรุอาจารย์บางท่านบอกว่า เอ๊ะ! ปกติแล้วทุกๆสภาวะจะต้องสิ้นสุดในตัวของมันเอง

แต่ไฉนว่าความรักและความชัง

ความพึงพอใจในสุข ไม่พึงพอใจในในทุกข์

ทั้งที่สุขทุกข์นั้นก็ดับไปแล้ว

ไฉนว่าความรักความชังยังคงอยู่

มันอาศัยอะไรนะ ​ !

นี่เราต้องแจ่มแจ้งในในประเด็นนี้

​

การแจ่มแจ้งในประเด็นแบบนี้

เขาเรียกว่าสัมมาทิฏฐิ คือเห็นเหตุแห่งทุกข์

​

~ ปิยทัสสี ภิกขุ ~

ศูนย์วิปัสสนาวัดถ้ำดอยโตน

เพจผู้ศึกษาและปฏิบัติธรรมวัดถ้ำดอยโตน