T.N.Đ

Thành công, mong ước của đa số. Nhưng nếu không biết thành công nào là thành công có hạnh phúc và có kết nối với mong ước sâu xa trong mình, thành công có thể là một giấc mộng đầy đau thương cho mình và nhân thế. Cho nên đừng giới hạn chính mình trong một phương hướng thành công nào đó. Thành công không bao giờ chỉ có một. Thành công nào có hạnh phúc và thành công nào có kết nối với chính mình đều là thành công. Mức độ hạnh phúc và chiều sâu kết nối sẽ cho chúng ta biết, mà không phải ai khác, chúng ta có thực sự thành công hay không trong chính cuộc đời mình.

Trải nghiệm rất quan trọng để đi tới tự do và đạo đức. Độ sâu của trải nghiệm sẽ đưa đến độ sâu của hiểu biết. Độ sâu của hiểu biết sẽ đưa đến độ rộng của lựa chọn. Độ rộng của lựa chọn đưa đến độ lớn của tự do và độ lớn của tự do sẽ đưa đến độ dầy của đạo đức.

Con người hiện đại đang sống trong một giai đoạn khá đủ về thực phẩm và dược phẩm. Phát hiện khoa học và tăng trưởng kinh tế đã giúp con người giải quyết và trả lời được rất nhiều vấn nạn trong đời sống. Con người không còn bị chi phối nhiều bởi Thiên Đường kiếp sau và nỗi sợ Thần Thánh vô hình. Con người có tự do hơn để quan tâm tiện nghi vật chất, cảm xúc cá nhân, ý thức nhân đạo và hạnh phúc tinh thần. Nhưng dù thế nào, con người hiện đại vẫn có chung trải nghiệm: Không tìm thấy được giá trị sống và ý nghĩa sống, con người sẽ rất cô đơn, buồn tẻ, chán nản, bạo động và khổ đau.

Chúng ta đều muốn có hạnh phúc. Hạnh phúc như là điểm đến tối hậu trong đời. Bằng cách này hay bằng cách kia, chúng ta nghĩ rằng mình sẽ được hạnh phúc. Tiện nghi vật chất, ý nghĩa đời sống, trở lại thiên đường hay ý thức nhân văn là những gì chúng ta tìm đến để có hạnh phúc. Chúng ta say sưa đấu tranh để có được cái mà chúng ta nghĩ rằng sẽ mang lại cho chúng ta hạnh phúc. Nhưng rồi đến một lúc nào đó, với một ít hành trang trải nghiệm về những gì chúng ta đã đi tìm và tranh đấu, chúng ta phát hiện ra tất cả đều vô thường. Cảm giác hạnh phúc cũng vô thường. Đẹp xấu, được mất, vui buồn, hơn kém, thành bại, khen chê, yếu mạnh đều chỉ là những khoảnh khắc kinh nghiệm nhanh chóng đi qua hồn nhiên và sống động. Không có cái gì dừng lại theo ý chúng ta muốn cả. Cố giữ, tránh né, ca ngợi, lên án đều không ngăn bước được vô thường. Chúng ta bất ngờ hiểu biết: Trong dòng sống vô thường, đứng lại sẽ bị chìm xuống và bước tới sẽ bị cuốn trôi. Chúng ta bắt đầu không đứng lại mà cũng không bước tới nữa. Chúng ta để mọi thứ như là chính nó trong ánh sáng tự do, yêu thương và trân trọng. Kỳ lạ, chúng ta thấy được hạnh phúc: Một tâm thái thoả mãn không kỳ vọng; một tình yêu hồn nhiên không cố giữ; một tinh thần trân trọng không ngợi ca; một an bình tự do không né tránh.

Không thể không có nếu cá nhân và thế giới muốn có hạnh phúc. Nhưng một khi tự do kết nối với tham dục, sân hận và nhận thức u tối, tự do bắt đầu đi đến nguy hiểm. Sự tuỳ tiện và bất chấp trong hành động tự do có thể mang đến thảm hoạ cho cá nhân, người thân và muôn loài. Tất nhiên không có tự do thì càng nguy hiểm hơn. Có thể nói tự do là thứ an toàn nhất mà con người có. Tự do có thể tốt hay xấu. Nhưng chắc chắn không có tự do, không thể là tốt được.

Không thể có hạnh phúc, tự do, an yên và lành mạnh thật sự khi người ta tiếp tục tìm thấy nhiều thứ mà không tìm thấy được “chính mình”. Không tìm thấy được “chính mình”, không có được “chính mình”, những cái khác người ta càng tìm thấy, càng có nhiều, người ta càng khổ đau, sợ hãi, mất mình và cô độc. Tìm thấy chính mình, có được chính mình, người ta mới tìm thấy được hạnh phúc, tự do, an yên và lành mạnh. Sự nhiệm mầu của cá nhân và sự nhiệm mầu của đời sống mới biểu hiện thật sự. Lúc này, người ta mới thưởng thức được, trải nghiệm được và hạnh phúc được thật sự với mọi thứ tìm được và có được. Con người và thiên nhiên trở nên sống động, hồn nhiên, thân ái, tự do và hạnh phúc mà không cần phải có vị trí, tên tuổi hay bất cứ thứ gì bị quy ước đặt tên.

Khổ là một sự thật có thật trong đời sống. Khổ bình đẳng cho tất cả, tuỳ vào nhân đã gieo và duyên đang tạo. Chính khát ái trong các dục mà khổ đau có mặt. Vị ngọt của các dục làm cho khát ái tăng trưởng. Khát ái làm tăng ác nghiệp và nhận thức u tối. Ác nghiệp và nhận thức u tối làm cho con người không giác ngộ được bản chất đau khổ, hiểm nguy, cay đắng và đoạ đầy của các dục. Khát ái chấm dứt, nghiệp chấm dứt. Nghiệp chấm dứt, khổ chấm dứt. Tu tập Bảy Giác Chi hướng đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ, quảng đại, to lớn, vô lượng, không sân là con đường đưa đến chấm dứt khát ái. Tất cả khổ sẽ kết thúc khi khát ái ra đi.

Đức Phật cho biết: “Nhiều tham muốn sẽ khổ. Biết đủ và tuỳ duyên sẽ tự tại”. Khi vua Ba-tư-nặc hỏi Đức Phật vì sao các học trò của Ngài thanh thản, vui tươi và rạng rỡ trên gương mặt, Đức Phật cho biết: “Đó là vì họ không nuối tiếc quá khứ, không lo lắng cho tương lai. Họ bằng lòng với những gì họ đang có và làm các công đức. Họ không bao giờ nói rằng như thế này hay như thế kia là không đủ đối với họ. Đó là cách họ sống. Và do đó mà họ giữ được trạng thái thanh thản, vui tươi và nét mặt rạng ngời như là kết quả của sự biết đủ”. Những vĩ nhân khác của nhân loại cũng đều có lời khuyên tương tự về biết đủ. Ví dụ, Gandhi nói: “Nhu cầu càng ít thì hạnh phúc càng lớn”; Triết gia Hy Lạp Epicurus nói: “Nếu bạn muốn làm cho ai đó hạnh phúc thì không cần cho anh ta sự giàu có mà chỉ cần lấy bớt của anh ta sự tham muốn”.

Hoà bình, hạnh phúc và no ấm là những mong ước sâu xa trong mỗi trái tim con người. Nhưng trong một vài hoàn cảnh, con người không ý thức trọn vẹn được sự thật cộng sinh (cái này có vì cái kia có và ngược lại) và sự thật nhân quả của thế giới sống. Người ta ít biết hoà bình, hạnh phúc và no ấm của mình có liên hệ đến hoà bình, hạnh phúc và no ấm của người khác. Từ đó, người ta chỉ muốn mình có hoà bình, hạnh phúc và no ấm, bất chấp người khác bị bất hạnh và tổn thương. Người ta muốn ít làm mà nhiều hưởng. Người ta muốn ít xây dựng mà có dư hoà bình. Người ta muốn ít đầu tư mà nhiều no ấm. Nhiều khi người ta còn muốn đánh cắp thành quả hoà bình, hạnh phúc và no ấm của người khác bằng chiến tranh, vu khống, cướp bóc, ám hại, đe doạ và dối lừa. Người ta vô tình tự hại mình, tự làm mình mất hạnh phúc và thêm khổ đau.

TRỞ VỀ KHÔNG là một cách chúng ta thiết lập lại những gì đã được lập trình từ quá khứ. Không có ai và cũng không tại ai mang đến cho ta bất cứ thứ gì ngoài trừ sự chiêu cảm tâm thức bên trong ta với những nhân duyên tương ứng bên ngoài. Thanh lọc bên trong, bên ngoài tự nhiên sẽ được thanh lọc. Hoàn cảnh của chúng ta sẽ được thanh lọc tuỳ theo mức độ chúng ta TRỞ VỀ KHÔNG.