T.N.Đ

Đức Phật cho biết nghiệp định hình sống, chết và tái sinh của nhân loại. Nghiệp tạo nên sự khác biệt giữa những con người. Những hành động của thân thể, những lời nói của môi miệng và những suy nghĩ của tâm đều có nghiệp quả của nó. Nghiệp nhân bất thiện, nghiệp quả sẽ bất thiện. Con người chắc chắn sẽ phải trải nghiệm kết quả do mình tạo ra hôm nay, ngày mai hay ngày sau.

Mỗi ngày đều mới. Mỗi giây phút đi qua đều mới. Con người và thế giới luôn mới và luôn sinh ra. Mới và sinh ra trong từng sát-na sống động và kỳ diệu. Từ thế giới vật chất cho đến thế giới tâm tư, không có một cái gì bất biến hay đứng yên. Cơ hội làm đẹp và làm mới luôn có đó cho tất cả. Tuỳ vào mức độ buông xuống, người ta sẽ thấy MỚI ngay trong tâm và trên thân chính mình.

Có một mối quan hệ cùng tồn tại giữa thân yêu và đau khổ bắt nguồn từ tham ái. Khi thân yêu với một người, người ta thường kèm theo những mong ước dựa trên nhu cầu cá nhân mà người được thân yêu phải có trách nhiệm đáp ứng. Nếu mong ước không được thoả mãn, khổ đau liền có mặt. Thêm nữa, khi thân yêu, con người có khuynh hướng chiếm hữu và khổ đau có thể phát sinh bất cứ lúc nào khi đối tượng mình muốn chiếm hữu rời xa hay có khả năng rời xa. Những mặc cảm, những thủ đoạn, những hình thức tự hại có thể được sử dụng tuỳ điều kiện như một giải pháp hiệu quả để trừng phạt đối tượng thân yêu hoặc tự thoả mãn cái tôi mong ước của chính mình. Kết quả là người thân yêu và đối tượng thân yêu đều khổ.

Chúng ta rất thường sống trong hoài niệm quá khứ và cũng rất thường sống trong dự định tương lai. Mọi liên hệ sống của chúng ta hầu như chạy quanh tương lai và quá khứ. Chúng ta bỏ mất giây phút hiện tại, bỏ quên giây phút bây giờ. Trong khi giây phút hiện tại bây giờ mới là giây phút thật, giây phút chúng ta có thể sống, trải nghiệm, thụ hưởng, sáng tạo và tự mới.

Trong thế giới vô thường, cái của tôi hôm nay sẽ không có gì bảo đảm sẽ là cái của tôi ngày tới. Tài sản, danh tiếng, quyền lực, tình cảm, quan hệ… tất cả sẽ biến đổi. Có thể biến đổi tích cực và không tích cực. Nhưng đến một lúc nào đó, tất cả sẽ tan biến ở điểm dừng: Chết. Chết sẽ đưa cái của tôi về lại chính nó. Tôi đến như thế nào, tôi về như thế đó. Hai bàn ta xưa là cái còn lại. Những gì tôi nghĩ là của tôi hoá ra chẳng có gì, ngoại trừ ý thức hiện hữu và nghiệp lực thiện ác.

Thế giới ngày nay, từ Đông sang Tây, thực phẩm không còn quá khó tìm như trước nữa. Con người cũng đã đi qua bao trải nghiệm để có được ý thức về môi sinh, nhân quyền, tự do tín ngưỡng và lòng từ ái. Đặc biệt, dưới sự hiểu biết của Y Học và Tâm Lý Học hiện đại, con người đã nhận ra: Khổ đau và hạnh phúc được quyết định bởi hành vi thiện ác; Hành vi thiện ác được dẫn dắt bởi nhận thức; Nhận thức được lớn lên từ cảm xúc; Cảm xúc được nuôi dưỡng bởi năng lượng và năng lượng được chuyển hoá từ vật chất. Cho nên, việc chọn lựa thực phẩm để sống đã được rất nhiều người lưu ý. Không ít người đã chọn lựa ăn chay vì những cảm xúc và tâm tư khác nhau. Có người vì môi sinh; có người vì hoà bình; có người vì sức khoẻ; có người vì sống Đạo và cũng có người đơn giản vì tự nhiên thấy cần. Tuy nhiên có một điểm chung giữa những người ăn chay là cảm xúc, nhận thức và hành vi của họ thiện hơn và đẹp hơn rất nhiều so với những tháng ngày họ ăn mặn. Khách quan một chút, chúng ta còn có thể thấy trên môi họ thường có nhiều hơn những nụ cười.

Rồi một ngày nào đó, chúng ta cũng sẽ hiểu ra “Cái này có thì cái kia có; Cái này không thì cái kia không; Cái này sanh thì cái kia sanh; Cái này diệt thì cái kia diệt.” Chúng ta sẽ thấy được nhân duyên gặp gỡ, nhân duyên chia ly, nhân duyên hiện hữu, nhân duyên thành công, nhân duyên hạnh phúc, nhân duyên khổ đau và cả nhân duyên giác ngộ. Mọi thứ từ tự thân cho đến ngoại giới, từ cảm xúc cho đến hành động, không có gì đơn độc diễn ra và duy nhất tồn tại. Mọi thứ diễn ra theo nhân đã gieo, duyên đang nhận và quả đến thời. Mọi thứ thật vừa đủ để có mọi thứ. Không một ý chí chủ quan nào, dù là Phật hay Thượng đế, có thể làm mọi thứ biến đổi nếu chưa đủ nhân duyên.

Mọi hiện hữu đều không bao giờ như ý muốn. Khổ đau vì không như ý muốn luôn có mặt và phát sinh bất cứ lúc nào. Ngay cả thân và tâm con người cũng theo theo ý muốn con người được. Con người bị động và rất đáng thương. Chỉ khi nào nhận thức được sự thật không như ý và không còn mong muốn như ý nữa thì như ý mới bắt đầu có.

Hiểu được và tự nghiệm được sợ hãi. Nhận thức ra được do say đắm và cố giữ mà sợ hãi có. Nhìn rõ vì sai lầm trong hiểu biết cái ta và cái của ta mà say đắm và cố giữ thêm lớn. Ta thấy giải thoát sợ là điều có thể. Chỉ cần không say đắm và cố giữ. Cái gì sinh, ta biết là sinh. Cái gì diệt, ta biết là diệt. Ta biết thêm cái sinh là do duyên và cái diệt cũng do duyên. Chính ta, như một con người (bao gồm thân thể, cảm xúc, tri giác, tâm tư và nhận thức), tồn tại cũng do duyên, không có vĩnh hằng. Ta bắt đầu hiện hữu hạnh phúc với những đơn giản, dung dị, đẹp, thiện, hồn nhiên và từ ái. Hiện hữu như chính nó. Hiện hữu yêu thương, trân trọng và thưởng thức mọi thứ cần yêu thương, trân trọng và thưởng thức, nhưng không có say đắm hay cố giữ thứ nào cả. Mọi thứ tự do và ta cũng tự do!

Bạn là hình ảnh phản chiếu của tự thân mỗi người trong cuộc sống. Một người, nhìn vào những người bạn mà họ có, bạn sẽ thấy được nội dung cuộc sống của họ. Sự thật này được người Pháp đúc kết: “Anh hãy cho tôi biết bạn của anh là ai, tôi sẽ nói cho anh biết anh là người như thế nào”. Vì thế, có một người bạn đúng thật một người bạn có mối quan hệ rất lớn đối với thành công, hiểu biết, hạnh phúc và tự do của bạn.