Merhum ve mağfur Sezai Karakoç üstadımızın (1933-2021) Diriliş’te yayımladığı hatıralarıyla başlayalım. Yıl 1956’dır.

“Mart’ta çağrım üzerine ailem (Ergani’den) İstanbul’a geldi. Fatih’te ev tuttuk (…) Süleymaniye, Şehzadebaşı, Fatih camileri bütün ihtişamıyla oradan görünüyordu.” Bu satırlarda dindar bir genç şairin bulunmaz nimet karşısında hissettiği şükrü, âdeta bir ikram hissini içimizde yaşarız. Hatıraların bir başka yerinde de (1966) Sultanahmet Camii’nin estetiğine bir yıl boyunca bakmaya doyamadığını anlatır. O yıl çıkardığı Diriliş dergisi için camiye yakın bir yerde yazıhane kiralamıştır. Ancak o yıllarda enflasyon yaşanmaktadır. İş bulamayan bir kardeşi bunalıma girmiştir. Oturdukları evin inşaatı da hâlâ sürmektedir, ev sahibini çok sevmişseler de yeni bir ev aramak zorunda kalırlar.

Oldukça eski Fatihli bir aileden gelmekte olan anne tarafımın bir kısmı 19. yüzyılın ortalarında Kırım’ı terk ederek, henüz daha o günlerde inşaatı devam eden Hırka-i Şerif Camii arazisinin hemen yanı başındaki ahşap eve yerleşirken, ailenin diğer bölümü 93 Harbi’nde Bulgaristan’ın Lofça şehrinden İstanbul’a göç ederek yine Fatih’te, ama bu kez Yenibahçe semtinde ikamet etmeye başlıyor.

Geri kalanlarsa Bursa’ya kadar yollarına devam ederek Temenyeri ve Maksem’i kendilerine mesken tutuyor.

Bodrum Mesih Paşa Camii veya eski adıyla Mirelayon Kilisesi Laleli de bulunan Doğu Roma döneminden kalma dinî bir yapıdır.

8. Romanos Lekapenos (920-944), 8. yüzyılda, burada var olan bir kilisenin yıkıntısı üzerine yaptırdığı özel sarayını, daha sonra bir manastıra dönüştürerek, yapıya Mirelayon adını vermiştir. İmparator, bu manastırın altında, aile mezarı olarak kullanılacak bir bodrum yaptırmıştır. 922’de ölen karısı Theodora, 932’de ölen büyük oğlu Kristoforos, 948‘de sürgünde ölünce, vasiyeti gereği kendisi ve son olarak 961’de kızı Helena bu aile mezarlığına gömülmüşlerdir. II. Romanos (959-963) kız kardeşi Anna’yı bu manastıra kapattırmış, prenses burada rahibe olarak ömrünü tamamlamıştır. I. İsaakios Komnenos (1057-1059) tahttan indirilince, karısı Katerina ve kızı Maria da bu manastıra rahibe olarak girmişlerdir.

Kentsel gelişimin önemli dinamiklerinden biri olan demir yolları, bugün eski cazibelerini yitirseler de bir döneme bıraktıkları derin izlerle varlıklarını hâlen sürdürüyorlar.

Özlem ve sevginin, kavuşma heyecanı ve gündelik telaşın iç içe geçtiği ray hatlarında biriken onca hatıra, hemen herkesin nostalji dağarcığını süslüyor.

Trenler, garlar ve istasyonlar...

Fatih ilçesi, tarihte olduğu gibi bugün de İstanbul için oldukça önemli bir yere sahip. İlçe, tarihî dokusu ve mekânları, sivil toplum kuruluşları, üniversiteleri ile ilim ve kültür merkezi; çeşitli iş kollarını içerisinde barındırmasıyla bir ticaret merkezi. Farklı etnik köken ve kimlikten insanların bir arada yaşadığı Fatih, çok kültürlü toplumsal yapısıyla yerel tarih araştırmaları için elverişli ve zengin niteliklere sahip. Zeyrek Akademi bünyesinde başlatılacak sözlü tarih görüşmeleri ile Fatih’in söz konusu kozmopolit yönünü ortaya çıkarmak, ilçenin Cumhuriyet tarihi boyunca yaşadığı dönüşümün aydınlatılmasına katkı sunmayı hedefleniyor.

SEVDANIN “SIR” HÂLİ

Nakkaş atölyesinde çırak olarak işe başlayan bir çocuk. Gönlünü ve yıllarını çini sanatına vermiş bir usta. Yol arkadaşı eşi ile hem iş hem gönül birliği etmiş vefalı bir eş. Türk çini sanatının gelişimini kendine vazife olarak addeden çini sanatçısı Güvenç Güven, eşi Nursen Güven’le birlikte çıktıkları çini sanatı yolunda İznik çinisinin sırlarını keşfetmeye devam ediyor. Mücadele ve başarılarla dolu bu yolculuklarında hiç kaybetmedikleri çini sevdasının tüm sırlarını çalışmalarını devam ettirdikleri atölyelerinde konuştuk.

Hicrî 1132, Miladî 1720 yılının yaz aylarında, padişah III. Ahmed (sal. 1703-1730), şehzâdelerinin sünnet düğünü için hazırlıkların başlamasını emreder. Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa ile düğün emini Halil Efendi, Eylül ayına kadar geçen kısa sürede, hızla ve özenle şehri bu ihtişamlı törene hazır hâle getirirler.

Tanburi Cemil Bey 8 Mayıs 1871 yılında İstanbul Fatih’te Taşkasap semtinde dünyaya gelir. Babası sadrazam Hüsrev Paşa’nın kethüdası Mustafa Reşid Efendi’nin oğlu Tevfik Bey, annesi Âdile Sultan’ın saraylılarından Çerkes cariye Zihniyâr Hanım’dır. Bu evlilikten doğan dört çocuğun en küçüğüdür Cemil Bey. En büyük ağabeyi Reşad Bey Bektaşi meşrep bir derviştir. Aynı zamanda saz şairidir. Ablası Beyhan Hanım ise nazenin ve sanatçı tabiatlıdır. Diğer ağabeyi Ahmed Bey ise klasik üslubu takip eden bir sazendedir. Cemil Bey bürokrat bir aileye mensuptur. Üç yaşındayken kaybettiği babası Tevfik Bey altı dil bilen, müzikle de ilgilenmiş kültürlü birisidir. Bu kayıp, hüzünlü ve melankolik kişiliğinin altında yatan en büyük sebeptir. En küçük çocuk olması sebebiyle de yeterli alakayı görmemekten yakınır.

Ayvansaray İstanbul’un en eski semtlerinden.  Tarihî dokusuyla, geleneksel mahalle kültürüyle Fatih’in en özel muhitleri arasında. Yolunuz bu tarihî mahalleden geçtiğinde, hâlâ sokaklarda koşuşturan neşeli çocukları, pencereden pencereye birbiriyle konuşan komşu kadınları görebilirsiniz. Ayvansaray Spor Merkezi işte tam buraya, mahallenin en merkezî noktasına kuruldu. Burası aynı zamanda semtin tarihinde önemli yer tutan Altınay Spor Kulübü’nün doğduğu yer. 1.500 m2’lik alanda inşa edilen Merkez’in kapıları 7’den 70’e herkese açık. Sporseverler uzman antrenörler eşliğinde pilates, zumba, crossfit, boks, kick boks, spinning, kardiyo yapabiliyorlar.

Refik Devecioğlu Kimdir?

Aslen Kırım göçmeniyiz. Trabzon, Of kökenli olmamıza rağmen köyümde hiç yaşamadım. Anne tarafım Makedonya Gostivarlı. Yaklaşık 150 yıl önce göç etmiş, Balat’a yerleşmişler. Ben 1956’da Balat’ta doğdum. Balat – Ayvansaray’da büyüdüm. Milli Eğitim Bakanlığı’nda çalıştım. Yurdumun farklı bölgelerinde eğitmenlik yaptım. Uzun zaman sonra tekrar Balat’a, doğduğum semte geri döndüm. Dördü evli, biri de evlenmek üzere. Altı torunum var, bugünlerde yedincisi gelmek üzere. Bir aksilik olmazsa üç ay sonra sekizinci torunum gelecek.