8am Media | پادکست ۸صبح

سلسله محبوب، فعال اجتماعی، کارآفرین و از زنانی است که در زمینه حمایت از پناهنده‌گان و مهاجران، ادغام اجتماعی و توانمندسازی اقتصادی آنان فعالیت می‌کند. او سال‌هاست تجربه مهاجرت خود را به فرصتی برای حمایت از دیگر پناهنده‌گان تبدیل کرده است. سلسله محبوب با نهادهای بین‌المللی و شبکه‌های پناهنده‌گان در اروپا همکاری داشته و در زمینه حقوق مهاجران، اشتغال‌زایی و دادخواهی برای زنان مهاجر فعالیت می‌کند. او در این گفت‌وگو، تجربیات زیسته‌اش را روایت می‌کند و از چشم‌دیدهایش و فعالیت‌های که تا کنون انجام داده، سخن می‌گوید.

رای دختری که در کابل رویای جراحی و نجات جان انسان‌ها را در سر داشت، امریکا در روزهای اول، دیواری بود از واژه‌گان نامفهوم. مریم حتا حروف الفبای انگلیسی را باید از نو می‌شناخت و تلفظ کلمات را مثل یک کودک نوپا تمرین می‌کرد. زبان، مثل یک کابل فشار قوی در مغزش زنگ می‌زد، اما او از جنس تسلیم نبود.

شاید هیچ دوربینی نتوانسته باشد لحظه‌ای را ثبت کند که یک دانشجوی طب، برای آخرین بار کتاب آناتومی یا فزیولوژی خود را بست؛ یا دانشجوی قابله‌گی، بالاپوش کارآموزی‌اش را در الماری گذاشت، بی‌آن‌که بداند دوباره آن را خواهد پوشید یا نه. این‌ها لحظه‌هایی بودند که در سکوت اتفاق افتادند؛ بی‌آن‌که تیتر روزنامه‌ها شوند یا در حافظه جهان ثبت گردند.

عایشه نوری، نقاش، گیتاریست، مدافع حقوق زنان و کودکان و طراح لباس، سال‌های بسیاری از زنده‌گی خود را به هنر و فعالیت در زمینه حقوق زنان و کودکان اختصاص داده است. او از هنر به‌عنوان ابزاری برای بیان تجربه‌ها و روایت زنده‌گی زنان افغانستان استفاده می‌کند و نقاشی‌های اعتراضی‌اش، بازتابی از محرومیت دختران از آموزش، محدودیت‌های اعمال‌شده بر زنان و درد و رنج آنان است. او در این گفت‌وگو، درباره مسیر زنده‌گی، تجربه‌های کاری و مهاجرت، فعالیت‌هایش در زمینه حقوق زنان و کودکان و نقش هنر در روایت این تجربه‌ها سخن می‌گوید.

لبخند پرغروری بر لبانش نشست و گفت: «بله، اول‌نمره صنف بودم؛ اما قسمت نشد بعد از صنف دهم ادامه بدهم. سال بعد با پدرت ازدواج کردم. آن روزها هم پنهانی درس می‌خواندیم، هم قالین‌بافی می‌کردیم و هم چادر می‌دوختیم تا خرج خانه را تامین کنیم.»

ما فقط نظاره‌گر بودیم. نظاره‌گر اعلام نتایجی که هیچ سهمی در آن نداشتیم. فهرست‌ها منتشر شدند، نام‌ها خوانده شدند، رتبه‌ها اعلام شدند، اما جای هزاران دختر در آن خالی بود؛ دخترانی که شاید اگر فرصت داشتند، بهترین نتیجه‌ها را رقم می‌زدند، شاید پزشک می‌شدند، آموزگار، مهندس، خبرنگار، قاضی، پژوهشگر یا هر چیزی که سال‌ها در سکوت و سختی آرزویش را پرورانده بودند.

زهرا یگانه، نویسنده و کنش‌گر حقوق زنان، سال‌های بسیاری از زنده‌گی خود را صرف دادخواهی برای احقاق حقوق زنان و مبارزه با تبعیض و نابرابری کرده است. او روایت زنده‌گی و تجربه‌های زیسته‌اش را در کتاب «روشنای خاکستر» به رشته تحریر درآورده؛ کتابی که فراتر از یک زنده‌گی‌نامه شخصی، بازتابی از بخشی از تجربه جمعی زنان افغانستان است. او در این گفت‌وگو، درباره مسیر زنده‌گی، انگیزه‌های کنش‌گری، دشواری‌ها، مقاومت و امید به آینده سخن می‌گوید. 

او به من گفت: «تو را گفتم اگر حرف ما را نشنوی و از خانه بیرون شوی، وقتی طالبان تو را بردند، دیگر راهی به این خانه نداری.» پدرم نیز هر بار یادآوری می‌کند که اگر پایم به حوزه طالبان برسد، دیگر دختر او نیستم و حتا نامی از من نخواهد برد. گویا پس از رویدادهای هرات، اعضای خانواده‌ام نیز با خانه‌نشین شدن دختران موافق شده‌اند.

حاصل یک عمر زنده‌گی پربار، اما کوتاهش را بر سنگ مزارش نوشتند: «محمد حسن، فرزند محمد اعظم، باشنده اصلی ولایت پروان، ولسوالی جبل‌السراج، روستای گلبهار، سکونت فعلی ناحیه ۱۱ خیرخانه. تحصیلات ابتدایی خود را در مکتب خیرخانه به پایان رساند و در سال ۱۳۶۵ وارد دانشگاه حربی شد و تحصیلاتش را در رشته مخابره به پایان رساند. بیش از بیست سال در اردوی افغانستان خدمت کرد، از جمله ۱۰ سال در قول اردوی عملیات‌های خاص و بیش از یک سال را منحیث قوماندان کندک هشتم کوماندو در لوگر ایفای وظیفه کرد و سرانجام به تاریخ ۲۸ جوزای سال ۱۳۹۷، روز چهارم عید سعید فطر، در بازار خضر ولایت لوگر توسط مرمی دشمنان مردم افغانستان جام شهادت نوشید. روحش شاد باد.»

Professor Giorgia Pietropaoli is an Italian writer, investigative journalist, researcher, and cultural activist from Rome. She studied Classical Literature as well as Persian Language and Literature, and earned her PhD in Political Science.

Through her work as a journalist and researcher, she has focused on human rights, women’s voices, and cultural narratives. She recently published an investigative essay titled Afghanistan: Dove Tutto Cambia per Non Cambiare Mai (“Afghanistan: Where Everything Changes So Nothing Ever Changes”).