Á öld ljósvakans - fréttamál á fullveldistíma

Umfjöllunarefni tíunda þáttar eru fréttir áratugarins 1918 - 1928. Fjallað er almennt um fréttalandslagið en jafnframt hugað sérstaklega að tveimur ákveðnum málum. 1. desember tóku Íslendingar tekið við stjórnartaumum landsins af Dönum í öllum helstu megindráttum og stofnuðu fullvalda íslenskt ríki. Þá urðu miklar sviptingar í Rússlandi á svipuðum tíma. Árið 1917 féll keisaraveldið í byltingu bolsévíka undir stjórn Vladimirs Lenín og aðeins nokkrum árum seinna, nánar tiltekið 1922 voru Sovétríkin orðin að veruleika sem áttu eftir að setja mark sitt á tuttugustu öldina svo um munaði. Gestir þáttarins eru Guðmundur Hálfdánarson, Jón Trausti Reynisson, Kristrún Heimisdóttir og Ragnheiður Kristjánsdóttir. Umsjón hefur Marteinn Sindri Jónsson.

Umfjöllunarefni níunda þáttar eru fréttir áratugarins 1928 - 1938. Fjallað er almennt um fréttalandslagið en jafnframt hugað sérstaklega að tveimur ákveðnum málum. Árið 1934 voru gerðar mikilvægar breytingar á almennum kosningarétti með lögum nr. 18/1934 þegar ákvæði um að svipta fólk kosningarétti vegna þegins sveitarstyrks var afnumið. Ári fyrr komst Adolf Hitler og nasistaflokkur hans til valda í Þýskalandi, á Ítalíu ríkti Benito Mussolini og hafði gert frá því snemma á þriðja áratugnum og í lok þessa áratugar, nánar tiltekið 1939 komst Fransisco Franco til valda á Spáni. Allir aðhylltust þessir leiðtogar einhverskonar fasíska stjórnarhætti og það er óhætt að segja að áratugurinn sem hér um ræðir, 1928-1938 sé svo að segja brennimerktur af fasisma og uppgangi hans í Evrópu. Gestir þáttarins eru Guðmundur Hálfdánarson, Jón Trausti Reynisson, Kristrún Heimisdóttir og Ragnheiður Kristjánsdóttir. Umsjón hefur Marteinn Sindri Jónsson.

Umfjöllunarefni áttunda þáttar eru fréttir áratugarins 1938 - 1948. Fjallað er almennt um fréttalandslagið en jafnframt hugað sérstaklega að tveimur ákveðnum málum. Á innlendum vettvangi dró til tíðinda árið 1944 þegar Íslendingar stofnuðu lýðveldi í miðjum hildarleik seinni heimsstyrjaldarinnar sem geisaði á erlendum vettvangi. Þau heljarátök hófust með formlegum hætti með innrás Þjóðverja í Pólland, 1. september 1939 og verða þessir tveir viðburðir, lýðveldisstofnunin og seinni heimsstyrjöldin sérstaklega til umfjöllunar í þættinum. Gestir þáttarins eru Haukur Ingvarsson, Illugi Jökulsson, Kristrún Heimisdóttir og Ragnhildur Thorlacius. Umsjón hefur Marteinn Sindri Jónsson og tæknimaður er Hrafnkell Sigurðsson.

Umfjöllunarefni sjöunda þáttar eru fréttir áratugarins 1948 - 1958. Fjallað er almennt um fréttalandslagið en jafnframt hugað sérstaklega að tveimur ákveðnum málum. Árið 1955 hlaut rithöfundurinn Halldór Kiljan Laxness Nóbelsverðlaunin í bókmenntum. Þá braust út stríð á Kóreuskaganum árið 1950 sem lauk þremur árum seinna með vopnahléi sem enn stendur yfir, því friðarsamningar hafa hingað til ekki náðst á milli Kóreuríkjanna tveggja. Gestir þáttarins eru Haukur Ingvarsson, Illugi Jökulsson, Kristrún Heimisdóttir og Ragnhildur Thorlacius. Umsjón hefur Marteinn Sindri Jónsson og tæknimaður er Hrafnkell Sigurðsson.

Umfjöllunarefni sjötta þáttar eru fréttir áratugarins 1958 - 1968. Fjallað er almennt um fréttalandslagið en jafnframt hugað sérstaklega að tveimur ákveðnum málum. Á innlendum vettvangi bar það til tíðinda strax í upphafi áratugarins, árið 1958 að landhelgin var færð út í 12 sjómílur. Á erlendum vettvangi urðu miklar sviptingar víða um heim sem gjarnan eru kenndar við árið 1968. Í París mótmæltu stúdentar og verkafólk í blóðugum óeirðum, í Bandaríkjunum hafði réttindabarátta svartra staðið um árabil en 4. apríl var Marthin Luther King ráðinn af dögunum í Memphis. Þá naut stríðsrekstur Bandaríkjahers í Víetnam vaxandi óvinsælda og mikil umskipti urðu í stjórnmálum í Tékkóslóvakíu í janúar þetta ár þegar leiðtogar kommúnistaflokksins reyndu að koma á umbótum þar í landi. Umbótatímabilinu, hinu svokallaða vori í Prag, lauk sviplega með innrás Sovétríkjanna 21. ágúst seinna sama ár. Þó atburðirnir séu innbyrðis ólíkir þá kristallast í þeim átök íhaldsafla og þeirra sem kröfðust aukinna borgararéttinda, aukins frelsis og samfélagslegs réttlætis. Í dag eru 50 ár liðin frá þessu tíðindamikla ári, en enn sem fyrr nýtur ártalið 68' ákveðinnar sérstöðu í hugmyndasögunni, að minnsta kosti hér á Vesturlöndum. Gestir þáttarins eru Birna Þórðardóttir, Guðmundur Jónsson, Margrét Heinreksdóttir og Pétur Gunnarsson. Umsjón hefur Marteinn Sindri Jónsson.

Umfjöllunarefni fimmta þáttar eru fréttir áratugarins 1968 - 1978. Fjallað er almennt um fréttalandslagið en jafnframt hugað sérstaklega að tveimur ákveðnum málum. Á innlendum vettvangi bar það til tíðinda árið 1970 að Rauðsokkur kváðu sér hljóðs og fjórum árum síðar, 1975 var kvennafrídagurinn haldinn hátíðlegur í fyrsta sinn. Báðir atburðir voru til marks um háværa kröfu um aukna þátttöku kvenna í samfélaginu öllu og jafnræði kynjanna á milli. Á erlendum vettvangi, nánar tiltekið í Chile, dró til tíðinda árið 1973 með valdatöku hersins og dauða Salvador Allende, lýðræðislega kosins forseta landsins. Innan við ári síðar var Augusto nokkur Pinochet kominn til valda sem yfirmaður ógnarstjórnar hersins sem stýrði landinu fram til ársins 1990. Gestir þáttarins eru Birna Þórðardóttir, Guðmundur Jónsson, Margrét Heinreksdóttir og Pétur Gunnarsson. Umsjón hefur Marteinn Sindri Jónsson.

Umfjöllunarefni fjórða þáttar eru fréttir áratugarins 1978 - 1988. Þar verður hugað sérstaklega að fréttum af forsetakjöri Vigdísar Finnbogadóttur árið 1980 og afdrifum Kalda stríðsins sem tók nýja stefnu með leiðtogafundi Ronald Reagan og Mikhail Gorbachev árið 1986 í Höfða og lauk með táknrænum hætti árið 1989 með falli Berlínarmúrsins. Ennfremur verður litið almennt til þróunar fréttaflutnings og miðlunar frétta á þessu tímabili. Gestir þáttarins eru Elísabet Jökulsdóttir, Óðinn Jónsson, Silja Bára Ómarsdóttir og Styrmir Gunnarsson.

Umfjöllunarefni þriðja þáttar eru fréttir áratugarins 1988 - 1998. Á innlendum vettvangi bar það til tíðinda árið 1994 að Íslendingar fengu aðgang að innri markaði Evrópusambandsins með samningum um evrópska efnahagssvæðið. Þá beinum við einnig sjónum okkar til Persaflóastríðsins sem braust út árið 1990 með innrás Íraka í Kúveit og náði hámarki snemma árs 1991 þegar Bandaríkjamenn og bandalagsríki þeirra réðust gegn Írökum í - svo að segja - beinni útsendingu á öllum helstu sjónvarpsstöðvum vestan hafs, sem austan. Útsendingar CNN og SkyNews stóðu allan sólarhringinn svo vikum skipti og náðu alla leið hingað til Íslands þegar ákveðið var að gera undanþágu á lögum um þýðingarskyldu fjölmiðla á erlendu efni svo hægt væri að senda beint út frá átökunum. Gestir þáttarins eru Elísabet Jökulsdóttir, Óðinn Jónsson, Silja Bára Ómarsdóttir og Styrmir Gunnarsson.

Umsjón: Marteinn Sindri Jónsson

Umfjöllunarefni þriðja þáttar eru fréttir áratugarins 1988 - 1998. Á innlendum vettvangi bar það til tíðinda árið 1994 að Íslendingar fengu aðgang að innri markaði Evrópusambandsins með samningum um evrópska efnahagssvæðið. Þá beinum við einnig sjónum okkar til Persaflóastríðsins sem braust út árið 1990 með innrás Íraka í Kúveit og náði hámarki snemma árs 1991 þegar Bandaríkjamenn og bandalagsríki þeirra réðust gegn Írökum í - svo að segja - beinni útsendingu á öllum helstu sjónvarpsstöðvum vestan hafs, sem austan. Útsendingar CNN og SkyNews stóðu allan sólarhringinn svo vikum skipti og náðu alla leið hingað til Íslands þegar ákveðið var að gera undanþágu á lögum um þýðingarskyldu fjölmiðla á erlendu efni svo hægt væri að senda beint út frá átökunum. Gestir þáttarins eru Elísabet Jökulsdóttir, Óðinn Jónsson, Silja Bára Ómarsdóttir og Styrmir Gunnarsson.

Umsjón: Marteinn Sindri Jónsson

Umfjöllunarefni annars þáttar eru fréttir áratugarins 1998 - 2008. Hugað er sérstaklega að fréttum af virkjaframkvæmdum við Kárahnjúka og hryðjuverkaárásunum á New York og Washington, 11. september 2001. Ennfremur er litið almennt til þróunar fréttaflutnings og miðlunar frétta á þessu tímabili. Gestir þáttarins eru Bergur Ebbi, Björn Malmquist, Fríða Björk Ingvarsdóttir og Þóra Arnórsdóttir.

Umsjón hefur Marteinn Sindri Jónsson.