
Sign up to save your podcasts
Or


Yassı ve yufka ekmekler dünyasında Kuzey Afrika’dan İran’a uzanan bir yolculuğuna devam edelim. Kuşkusuz en ilginci fırında kızgın çakıl taşı üzerinde pişen sangak ekmeği. Zamanında İranlı çini ustalarıyla Bursa’ya gelmiş. İran’da ekmekler genellikle tıpkı bizim Osmanlı dönemindeki gibi “nan” olarak adlandırılıyor, sonra şekli, kullanım biçimi veya çeşnisine göre tanımlanıyor. Örneğin “nan-sabziyat” otlu ekmek anlamına geliyor. Sabzi veya bizdeki sebze İran’da ot demek, bu ekmek de maydanoz, dereotu ve tarhun ile lezzet kazanan bir ekmek. İran ekmeklerinden diğer örnekler kayıtta…
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
İncecik yufka ekmekler çok geniş bir coğrafyada her ülkede bambaşka isimlerle karşımıza çıkıyor. Genellikle bu isimler, incelik, şekil veya yapılış tekniği ile ilgili adlandırmalar oluyor. Akdeniz etrafında dolanırsak bizim yufka ekmek Mısır’da rekak olarak anılıyor. Osmanlı Türkçesinde bu kullanım var. Yufka gibi olmak, zayıf ve ince olmak anlamında kullanılıyor. Tunus, Fas, Cezayir’e gittiğimizde ise warqa veya warak, yani varak olarak adlandırılan bir yufka var. Varak yaprak demek, yaprak gibi ince anlamında. Ancak bu yufka ekmek olarak değil onların kızartma böreklerinin yapımında kullanılıyor. Tekniği çok farklı, ıslak bir hamur geniş yuvarlak bir tavaya vuruluyor, hamurun yapıştığı kadarı pişip kendisini bırakıyor.
Ayln Öney Tan'la bir tutam tarih, biraz da tarif...
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Aylin Öney Tan, buğdayın beşiği Güneydoğu Anadolu topraklarından Sardunya adasının meşhur ekmeğine hikaye ve tariflerle "ekmek"i anlattı. Hafta boyunca yayınlanan tüm kayıtlar burada bir arada. İyi dinlemeler.
Aylin Öney Tan'la bir tutam tarih biraz da tarif.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Sardunya adasının meşhur ekmeği Pane Carasau çobanların ekmeği olarak da anılıyor. Tıpkı bizim kışlık kurutulan yufka ekmek gibi bozulmadan uzun süre dayanıyor. Biraz ıslatılıp yumuşayınca peynirle çok güzel sokma dürüm gibi oluyor. Bizde de kuru yufka ekmek türlü yemeklere temel olur, tiritlerden ıslamalardan, dürüme kadar her türlü imdada yetişir. Kuru yufka ekmekten yapılan en güzel tariflerden biri ise Gaziantep mutfağında omaç veya oğmaç denilen, hemen çarçabuk yapılabilen bir nevi etsiz köfte diyebileceğimiz lokmalık bir lezzet. İçinde domates, soğan, maydanoz, domates biber salçası, sadeyağ, Antep peyniri gibi malzemeler birlikte yoğruluyor, içine parça parça kırılmış yufka ekmek katılıyor, köfte gibi sıkma lokmalar yapılıyor, tadına doyulmuyor.
Aylin Öney Tan'la bir tutam tarih biraz da tarif.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
İncecik ekmeklerin çok benzerleri İtalya’ya kadar gitmiş. İtalyan araştırmacı Antonella Pasqualone yassı ekmeklerin dağılım haritasını çıkartmış. Ortadoğu coğrafyasından doğrudan İtalya’nın batısındaki Sardunya adasına uzanan bir hat çizmiş. Sardunya adasının en meşhur ekmeği İtalyanca Carta da Musica veya yerel dilde Pane Carasau denilen incecik bir nevi yufka ekmek. Carta da Musica müzik notalarının yazıldığı ince kâğıt sayfalara atıp yapıyor, Pane Carasau ise kızarmış ekmek demek. Bizde kışlık kurutmalık olarak hazırlanan sac üstü pişirilip kurutulan yufka ekmek ile çok benzer ama yapılış tekniği olarak bizim kebapçıların gözdesi balon gibi kabaran kübban ekmek ile tıpatıp aynı. Dev bir kübban ekmek gibi hazırlanan ekmek ikiyi ayrılıp, iki büyük disk gibi tekrar fırınlanıyor.
Aylin Öney Tan'la bir tutam tarih biraz da tarif.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
İncecik yufka ekmekler içinde en yaygın lavaş ekmeği pek çok ülkenin mutfağında var. Lavaş 2014 yılında Türkiye ile birlikte İran, Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan’ın ortak kültür mirası olarak UNESCO Somut olmayan Kültürel Miras listesine de girmiş. Lavaş dışında katırma, yupka, yufka ekmek gibi isimler de aldığını görüyoruz. Hazar denizinin de ötesine ulaşan geniş bir coğrafyanın temel ekmeklerinden. Bazı ülkelerde tandırda pişirildiği için tandur gibi isimler de alıyor. Hindistan’da toprak bir fıçı gibi olan bu tandır fırınların modern çelik benzerlerini de yapmışlar. Böyle tandır ekmeklerin en güzellerinden birini Gürcü şef Tekuna Gachechiladze’in kır evinin bahçesinde tattım Toprak tandır fırında pişen ekmek tandırın şeklini alıp gondol gibi olmuştu, sanki kayık gibi kıvrılmış uzun bir pide gibiydi. Tandırın hikayesi kayıtta…
Aylin Öney Tan'la bir tutam tarih biraz da tarif.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Ekmek kültürü Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde çok çeşitliymiş, çarşıda kalitesinin denetimine de çok önem verilirmiş. Osmanlı 17. Yüzyıldaki ekmek çeşitlerini o dönemin ünlü seyyahı Evliya Çelebi’den öğreniyoruz. Saydıkları arasında bazlama, çavdar ekmeği, darı ekmeği, lavaş, somun ekmek, yulaf ekmeği, anasonlu çörek otlu susamlı çörek, haşhaşlı rezeneli ekmekler, pişi gibi pek çok çeşit var. En kıymetli ise beyaz undan has ekmek Nan-ı Has. Nan, Osmanlı döneminde ekmek için kullanılan sözcük, Hindistan’a kadar pek çok yerde aynı sözcük var. Bazlama, lavaş, yufka ekmek gibi yassı ekmeler çok farklı ülkelerde çok benzer şekilde karşımıza çıkıyor.
Aylin Öney Tan'la bir tutam tarih biraz da tarif.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Ekmek kutsallık atfedilen bir öneme sahip. Ziyan edilmesi en büyük günah olarak kabul edilir. Ekmek parası kazanmak hayatını kazanmak demektir. Ekmek-tuz hakkı ifadesi vefa borcunu temsil eder. Depremin vurduğu Güneydoğu Anadolu toprakları buğdayın beşiği, dolayısı ile ilk ekmek kültürü de bu bölgeden çıkmış. Ekmek deyince ilk ekmekler mayalı somun ekmekler değil. Ekmeğin ilk örnekleri bugün Anadolu mutfağının temel ekmekleri ince yufka ekmekler, yassı ekmekler. Buğdayın öğütülüp un halini alması, sonra mayalanıp ekmek yapılması, hatta fırın teknolojisinin gelişmesi uzun bir süreç içinde gelişmiş, bu süreçte sacda pişirilen mayasız ince yufka ekmekler ilk aşama olmuş. Bu yassı ince ekmek pratiği bu bölgeden çok geniş bir coğrafyaya yayılmış. İtalya’da Bari üniversitesinden gıda bilimcisi Antonella Pasqualone bu konuda çok ilginç bir araştırma yayınlamış.
Aylin Öney Tan'la bir tutam tarih biraz da tarif.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Patates pek çok ülkenin temel gıdası. Bilindiği gibi aslen Güney Amerika menşeli, Peru ve Bolivya kaynaklı bir sebze. Amerika’nın keşfinden sonra dünyanın bu tarafına geliyor. Patates Anadolu topraklarına oldukça geç girmiş. İlk yetiştirilme denemeleri 1830’larda başlıyor. Aylin Öney Tan hikayeler ve tariflerle patatesi anlatıyor.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
İyi bir patates kızartmasının sırrı nedir? Öncelikle sabırdır. İçinin yumuşacık, dışının ise çıtır çıtır olması için biraz zamana ihtiyaç var, aceleye gelmez. O yüzden önce düşük ısıda kızartmaya başlamak, içi iyice pişince yağın ısısını artırıp dışının iyice kıtırlaşmasını sağlamak öneriliyor. Burada elbette bilim devreye giriyor. Her zamanki kılavuzumuz Harold McGee kitabında bunu açıklıyor. Patatesin içindeki nişasta molekülleri önce eriyor, sonra zamk gibi birleşip patatesin etrafında bir cidar oluşturuyor. McGee 120 derecede kızartıp sonra 195 dereceye çıkmayı tavsiye ediyor. Fransız mutfağındaki balon gibi kabarmış sufle patates yapmanın sırrı tam da bu. Detayları kayıtta…
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.