(00.00) Kunnen we wel zonder Amerikaanse big tech? 

Onze overheid en bedrijven zijn sterk afhankelijk van Amerikaanse techbedrijven. Nu Amerika steeds vaker een onbetrouwbare bondgenoot blijkt , maken experts en politici zich zorgen. Kunnen we wel zonder Amerikaanse big tech? Kan Trump de stekker uit digitaal Nederland trekken? En kunnen we voorkomen dat commerciële partijen Nederland als een wingewest gebruiken voor energieslurpende datacenters?  
 
Dat bespreken we met een tafel vol onderzoeksjournalisten: Carola Houtekamer (NRC), techjournalist Joost Schellevis (NOS), datajournalist Ada Homolová (Follow te Money) en Argos’ eigen specialist digitale veiligheid Saar Slegers. Marietje Schaake schreef er een boek over en is gealarmeerd maar strijdvaardig - zij is cyberexpert aan Stanford University en voormalig Europarlementariër.

(36.45) Steeds afhankelijker van Amerikaanse energie 

Trump zit pas een paar maanden in het Witte Huis als hij Europa met een probleem opzadelt: er is een enorm handelstekort en dat zint hem niet. Om hem tevreden te stellen sluit de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, een megadeal: Tijdens Trumps termijn koopt Europa voor 650 miljard euro aan energie van Amerika. Het lijkt win-win, want de afhankelijkheid van Russisch gas was Europa een doorn in het oog. Maar een klein jaar later voelt die deal ineens een stuk minder comfortabel. Hebben we de ene gevaarlijke afhankelijkheid ingeruild voor de ander? 
Pepijn Keppel doet voor Argos onderzoek naar de fossiele lobby. Met hem bespreken we hoe we in deze positie terecht zijn gekomen en belangrijker: of we nog van deze Amerikaanse afhankelijkheid af kunnen.  
 
Presentatie: Liesbeth Staats 
Research big tech: Saar Slegers 
Research gas: Pepijn Keppel 

(00:00) Wat is de prijs van een boom? 
In Amsterdam-Oost proberen buurtbewoners bij de rechter de kap van zes bomen tegen te houden. Om kans te maken, moeten ze aantonen wat die bomen waard zijn. Maar hoe doe je dat?

Bomen houden water vast, filteren fijnstof en slaan CO₂ op. Maar kun je zulke voordelen ook in geld uitdrukken? Overheden experimenteren steeds vaker met het beprijzen van natuur, zodat bomen kunnen meetellen in beleid. Argos onderzoekt of het beprijzen van natuur helpt om bomen te beschermen – of juist nieuwe risico’s creëert. 
 
(35:52) Wet open overheid levert de samenleving miljarden op 
 
Politiek Den Haag ziet de Wet open overheid (Woo) vaak als een lastige kostenpost die ambtenaren overbelast. Onterecht, blijkt uit nieuw onderzoek van de Open State Foundation. Transparantie kost geen geld, maar levert de samenleving jaarlijks naar schatting 4,4 miljard euro op. 

Volgens de onderzoekers voorkomt een open overheid kostbare beleidsfouten. Toch blijft de praktijk weerbarstig: burgers wachten lang op informatie en het kabinet wil de inzage in interne stukken zelfs verder beperken. 

Waarom negeert de politiek de winst van transparantie? We bespreken dit met Bas van Beek, Woo-specialist bij Follow the Money. 
 
 
Presentatie: Eric Arends 
Research reportage: Pepijn Keppel 
Research studiogesprek: Leon Zantinge

(00:00) Thuiswerksoftware van overheid zo lek als een mandje.  

Citrix, de thuiswerksoftware van duizenden medewerkers binnen ministeries, gemeenten en andere overheden, heeft geen beste reputatie: volgens cybersecurityexperts is het zo lek als een mandje.  
 
Zij keken er dus ook niet van op toen het Openbaar Ministerie afgelopen zomer via juist dat programma werd gehackt. Wekenlang ging het OM offline en het kampte nog maandenlang met ernstige ICT-problemen. Waar de software handig is voor medewerkers, is die ook ideaal voor hackers. Want wie eenmaal binnen is, kan bij alle vertrouwelijke informatie en kan bovendien gaan rommelen in de systemen.  
 
Waarom wordt deze software nog gebruikt? En heeft de Nederlandse overheid haar digitale beveiliging überhaupt wel op orde?  
 
 
(38:54) De F-35: bescherming of afhankelijkheid? 

Amerika is al decennialang onze grootste militaire bondgenoot. Een belangrijk symbool voor dat bondgenootschap is de Joint Strike Fighter, nu beter bekend als de F-35, het geavanceerde Amerikaanse gevechtsvliegtuig waar Nederland er inmiddels 46 van heeft. Maar sinds de herverkiezing van Donald Trump en zijn harde taal richting Europa zijn er scheuren ontstaan in de vriendschap. Sinds de recente Amerikaanse inval in Venezuela rijzen ook de reële zorgen over een inval in Groenland, Europees grondgebied.  
 
De vraag is dan ook: Was de aankoop van de F-35 wel zo’n goed idee? Wat gebeurt er als de Amerikanen op een dag niet meer aan onze kant staan - kunnen we onze straaljagers dan nog wel gebruiken? 

Die vragen komen aan bod in de driedelige serie F-35: Onder Trumps vleugels, die Argos voor NPO Start maakte. Regisseur Saskia Adriaens komt erover vertellen. 

Presentatie: Liesbeth Staats 
Research thuiswerksoftware: Saar Slegers 
Research studiogesprek: Saskia Adriaens en Maarten van den Heuvel 

In deze uitzending gaat Argos in gesprek met alle makers. Zij geven een kijkje achter de schermen, delen reacties van luisteraars en vertellen welke nieuwe ontwikkelingen en updates er sinds de publicatie van de series zijn.

In Bouta’s laatste zet reconstrueren Sylvana van den Braak en Linda van der Pol, samen met Investico en De Groene Amsterdammer, hoe oud-president van Suriname Desi Bouterse tot zijn dood onder de radar kon blijven.

In Het Witte Goud onderzoekt Argos-journalist Hansje van de Beek de strijd rond babyvoeding en de belangen van flesvoedingsfabrikanten, de Wereldgezondheidsorganisatie, feministen en momfluencers. Wat is beter: moeder- of poedermelk?

In Olaf zit vast onderzoeken onderzoeksjournalisten Sanne Boer en Eric Arends de zaak van Olaf H., die tot levenslang is veroordeeld voor de moord op een echtpaar en hun kleindochter. Hij ontkent schuldig te zijn, en onomstotelijk technisch bewijs ontbreekt.

(00:00) Beschermt het bedelverbod vooral de rijken? 
Bedelen is in de meeste Nederlandse steden verboden. Dat lijkt logisch: bedelaars kunnen storend zijn en houden dankzij bedelen soms een drank- of drugsverslaving in stand. Bovendien zouden criminele bendes Roma-bedelaars dwingen met een bekertje de straat op te gaan. Een bedelverbod is dus eigenlijk een maatregel tegen verslaving en mensenhandel, stellen gemeentes. 
 
Maar klopt dat wel? Helpen bedelboetes armen niet juist dieper de ellende in? Is er wel bewijs van Roma-uitbuiting? Of rechtvaardigen de argumenten vooral de bescherming van rijke mensen tegen minderbedeelden? Argos ontdekt dat sommige gemeentes de regels wel erg ver oprekken, soms tot voorbij wat wettelijk is toegestaan. 
 
(36:34) Wie bepaalde het frame van de Maccabi-rellen? 
Op 7 november 2024 speelde Ajax in Amsterdam een voetbalwedstrijd tegen het Israëlische Maccabi Tel Aviv. Tegen de achtergrond van de oorlog in Gaza zorgde de komst van de Maccabi-supporters voor een gespannen sfeer. Ongeregeldheden die avond werden al snel geframed als ‘jodenjacht’ en ‘een pogrom’. Maar klopte dat wel? 
Het televisieprogramma Medialogica deed onderzoek naar de berichtgeving over de rellen en stuitte op de belangrijke rol van de Hasbara: de propagandamachine uit Israël. Medialogica maker Anneloor van Heemstra komt langs in ‘de onderzoeksjournalistieke etalage’. 
Presentatie: Eric Arends  
Research reportage: Jochem van Staalduine en Judith Konijn  
Research studiogesprek: Judith Konijn 

(00:00) Gokken met CO2 onder de Noordzee: redmiddel of ramp?

Het is de belofte waar ons klimaatbeleid voor een groot deel op leunt: CO2 opvangen en voor altijd opslaan, bijvoorbeeld onder de Noordzee. Het heet Carbon Capture and Storage, ofwel CCS. Demissionair klimaatminister Hermans presenteert het als een van dé technieken die ons helpt om onze klimaatdoelen te halen.

Maar er is een probleem: nog nooit heeft deze techniek zijn belofte waargemaakt. Waarom zou dat onder de Noordzee wél lukken? Intussen spint de fossiele industrie er garen bij. Hoe hebben ze dat voor elkaar gekregen?

(35:50) Klimaatfonds betaalt fossiele subsidies én boetes

In 'de onderzoeksjournalistieke etalage’ zetten we belangrijk onderzoek van collega’s in de schijnwerpers. Dit keer onderzoeksjournalist Daphné Dupont-Nivet. Voor de tv-serie Wat houdt ons tegen dook ze in de wereld van fossiele subsidies.

Met WOO-documenten - verkregen in samenwerking met Argos - stuitte ze op iets opmerkelijks. Regelingen als de IKC, een subsidie voor energie-intensieve bedrijven, geeft het kabinet grote fossiele gebruikers korting op hun energiebelasting. Die fossiele subsidie wordt bovendien betaald uit het klimaatfonds, geld dat is bedoeld om de klimaatdoelen te halen. 

Presentatie: Liesbeth Staats
Research reportage: Pepijn Keppel & Leon Zantinge
Research studiogesprek: Pepijn Keppel & Leon Zantinge

Er woedt een felle strijd om de vraag wat beter is voor baby’s: moedermelk of poedermelk? Momfluencers, feministen, flesvoedingsfabrikanten, de Wereldgezondheidsorganisatie en borstvoedingsactivisten proberen je te overtuigen van de beste keuze. Dat gebeurt soms heel expliciet, maar vaker nog subtiel en tussen de regels door. Wie heeft er gelijk? En belangrijker: naar wie wordt er geluisterd?   
 
In de podcastserie ‘Het witte goud’ zoekt onderzoeksjournalist Hansje van de Beek naar duidelijkheid in een doolhof van voeden, verleiden, verwijten en verdienmodellen. Hansje is vandaag te gast in de studio.  
 
Vanaf vandaag verschijnt wekelijks een nieuwe aflevering in de podcastfeed 'Argos Series'.    
  
Presentatie: Liesbeth Staats  
Maker podcast Het witte goud: Hansje van de Beek 

(00:00) Defensie handelde nalatig en verwijtbaar bij mortierongeluk Mali 
Defensiemedewerkers handelden in de aanloop naar het dodelijke ongeluk met een mortiergranaat in Mali in 2016 elf keer nalatig en drie keer verwijtbaar. Ook heeft de top van het ministerie toegelaten dat de commissie die dit in 2018 al had moeten onderzoeken, afweek van haar opdracht - zonder hiervoor toestemming van de minister te vragen. Deze harde conclusies van de commissie Den Oudsten stelt minister Brekelmans voor de vraag: en nu? Wat gaat Defensie doen met de verantwoordelijken? 
 
(34:35) Veel meer PFAS in pesticiden 
PFAS-houdende pesticiden zijn in Nederland in vier jaar tijd meer dan verdubbeld. De groei kan doorzetten als een algeheel verbod op PFAS, zoals nu voorligt in Brussel, pesticiden blijft uitzonderen. De PFAS bereiken ook ons grond- en drinkwater. Als er niets verandert, vrezen drinkwaterbedrijven voor ‘onherstelbare verontreinigingen’.  
 
(38:38) Hoe lang mag de overheid maximaal offline zijn na een hack? 
Deze zomer lagen de systemen van het Openbaar Ministerie plat door een hack. Dit had grote gevolgen voor het strafrecht. Een hack kan elke organisatie overkomen. Maar hebben overheidsorganisaties wel een plan klaarliggen voor als het misgaat?  
 
Presentatie: Eric Arends 
Research mortierongeluk Mali: Eric Arends 
Research PFAS: Leon Zantinge  
Research hack OM: Saar Slegers  

(00:00) Waarom er nooit iets verandert in de jeugdzorg
Kinderen in de jeugdzorg zijn onvoldoende veilig, bleek onlangs opnieuw uit een alarmerend rapport van de inspecties. Alle seinen staan op rood. Dit is niet nieuw: de inspecties roepen de politiek al jaren op tot actie. Ondertussen blijven de problemen voortduren; hulp blijft uit of is ongeschikt en problemen escaleren. Waarom zijn we in ons land niet in staat om dit urgente probleem aan te pakken? En wat kunnen we verwachten van deze verkiezingen? 
 
 
(29:27) Verkiezingsdossier: Water en bodem 
In de aanloop naar de verkiezingen duikt Argos in de plannen van de partijen. Met deze week: onze leefomgeving. Hoeveel aandacht hebben de verschillende partijen voor de kwaliteit van de Nederlandse bodem en het water? Hoe denken ze bijvoorbeeld over het gebruik van pesticiden in de landbouw, de uitstoot van giftige stoffen als PFAS en over stikstof? 

Dat bespreken we met hoogleraar waterecologie Lisette de Senerpont Domis en Atoesa Farokhi, van Amsterdam Green Campus van de Universiteit van Amsterdam.
 
Presentatie: Liesbeth Staats 
Research jeugdzorg: Judith Konijn en Barbara Schreuders  
Research Verkiezingsdossier: Nina van Raay en Maarten van den Heuvel 

Dit is een goed verhaal van de redactie van Argos, de podcast waarin onze tv-researchers vertellen over hun onderzoek dat je ook kunt zien op NPO Start.

In deze aflevering vertelt Argos-journalist Nina van Raay over haar onderzoek naar hoe medisch studenten leren op patiënten die onder narcose zijn. Tijdens een behandeling kan het namelijk gebeuren dat een student, op aanwijzing van de arts, een inwendig onderzoek uitvoert zonder dat de patiënt daarvan op de hoogte is — niet voor diens eigen behandeling, maar om ervan te leren.

Presentatie: Liesbeth Staats
Redactie & montage: Katinka van de Wall
Eindredactie: Nikki van der Westen
Techniek: Alfred Koster
Productie: Alex Heringa
Sound design: Joost Wesseling

Kijk ook Argos tv: ‘Ongevraagd inwendig onderzoek’ via argosonderzoekt.nl en NPO Start, geregisseerd door Martijn Kieft.