Audycje Kulturalne

W ostatnim odcinku cyklu o języku niewykluczającym rozmawiamy o feminatywach, rodzaju neutralnym oraz formach językowych niewskazujących na płeć. Opowiada o nich Mateusz Adamczyk, który tym razem wcielił się w rolę gościa.

Zapraszamy do wysłuchania rozmowy, w której zastanawiamy się nad feminatywami z perspektywy języka oraz kulturowych uwarunkowań. Jakie korzyści mogą płynąć z ich stosowania? W podcaście poruszamy także temat widoczności osób niebinarnych w języku.

Seria podcastów powstała we współpracy z kampanią społeczno-edukacyjną Narodowego Centrum Kultury „Ojczysty – dodaj do ulubionych”.

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.

Zapraszamy do wysłuchania zapisu debaty, która odbyła się w ramach współKongresu Kultury.

Jak zapowiadali jej organizatorzy:

Debatowali: Artur Kos, Sebastian Kustra, Monika Kordowska, dr Aleksandra Auleytner

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.

W swoim najnowszym komiksie Jacek Świdziński przybliża pierwsze chwile po wkroczeniu Armii Wojska Polskiego do lewobrzeżnej Warszawy. Choć szacuje się, że do 17 stycznia 1945 r. zabudowa stolicy była zniszczona w ponad osiemdziesięciu procentach, to już tego dnia do miasta zaczęli wracać dawni mieszkańcy.

Autor wielokrotnie nagradzanego komiksu „Festiwal” ponownie zajmuje się historią stolicy. Bazuje m.in. na nagraniach i relacjach zgromadzonych w Archiwum Historii Mówionej. Tym razem kreśli opowieść o ludziach, którzy wrócili do swojego miasta, gdy tylko pojawiła się taka możliwość. Bohaterowie spotykają się w zrujnowanej kamienicy w Śródmieściu i połączeni sytuacją, opowiadają o swoich losach i doświadczeniach.

Rozmowy o nagrodzonym Paszportem Polityki komiksie „Festiwal” można posłuchać w Audycjach Kulturalnych.

„Brzask” to spojrzenie na wojnę i Warszawę z perspektywy zgliszczy. Mimo trudnych do wyobrażenia trudności, na gruzach miasta niemal momentalnie zaczyna pojawiać się życie i zawiązywać wspólnota. Ludzie poszukujący swoich domów i swoich bliskich łączą się, formują się pierwsze kolejki do pomp z wodą, szybko zaczyna też kwitnąć szaber, a przybysze uczą się, jakie okolice należy omijać szerokim łukiem.

Niedługo po wydarzeniach opisywanych w „Brzasku” ruszyła odbudowa miasta. O tym procesie opowiadała wystawa w Muzeum Warszawy pt. „Zgruzowstanie Warszawy 1945-1949”.

Uwagę zwraca niezwykle oszczędna, ascetyczna kreska Świdzińskiego, która stała się jego znakiem rozpoznawczym. Oszczędne są także kolory: to czerń, biel oraz pomarańcz. Ten ostatni kolor budzi wiele skojarzeń, m.in. ze wschodzącym słońcem oraz gołymi cegłami zrujnowanych budynków. O historii Warszawy w pierwszych miesiącach po zakończeniu wojny oraz pracy nad „Brzaskiem”, w Audycjach Kulturalnych opowiedział Jacek Świdziński – autor publikacji, wielokrotnie nagradzany twórca komiksów.

Komiks powstał dzięki współpracy Muzeum Karykatury i Urzędu Dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy.

Zdjęcia dzięki uprzejmości Urzędu Dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy.

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.

Czy dysponujemy rzetelnymi analizami przepływu finansów w branżach sektora kreatywnego? Czy do twórczyń i twórców faktycznie trafiają wynagrodzenia odpowiednie do skali wykorzystania ich utworów? Kto biednieje, a kto się na kulturze bogaci? Czy mamy szansę na zbudowanie powszechnego systemu „fair trade” w obszarze kultury? Co zmienia w tym krajobrazie pojawienie się AI?

O tym rozmawiali uczestnicy jednej z debat współKongresu Kultury: Michał Komar, prof. Dorota Ilczuk, Maciej Janik, Aleksandra Szymańska. Zapraszamy do wysłuchania zapisu debaty.

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.

W kolejnym podcaście o języku włączającym rozmawiamy o komunikacji z osobami starszymi.

Czym jest „ageizm językowy” i na czym polega „dziadurzenie”? O tym usłyszą Państwo w rozmowie Mateusza Adamczyka z Magdaleną Małgorzatą Skrzydlewską – specjalistką w zakresie komunikacji społecznej, trenerką, animatorką społeczną, prezeską Stowarzyszenia Forum 4 Czerwca.

Tematowi języka wobec osób starszych poświęcona była jedna z debat kampanii społeczno-edukacyjnej „Ojczysty – dodaj do ulubionych”. Jej zapis jest dostępny w serwisie YouTube.

Więcej o „dziadurzeniu” przeczytają Państwo na stronie http://dziadurzenie.org/.

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.

Dla Krakowskiego Zakładu Witrażów S.G. Żeleński tworzyli wybitni rzemieślnicy oraz projektanci, m.in. Stanisław Wyspiański czy Józef Mehoffer. Prace firmy, o której opowiada wystawa w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, oglądać można w wielu zakątkach kraju – przez lata zamawianie realizacji właśnie u Żeleńskiego było wręcz patriotycznym obowiązkiem.

Wystawa pt. „Światłem Malowanie. Witraże i mozaiki z Krakowskiego Zakładu Witrażów S.G. Żeleński (1902–1952)” pokazuje półwiecze dokonań firmy. Na ekspozycji prezentowana jest część ocalałych projektów i kartonów oraz witraże, które nie wymagały demontażu z okien. Co ciekawe, nie zrezygnowano z pokazania dzieł źle zachowanych. Ten celowy zabieg ma zwrócić uwagę na problemy związane z ochroną kruchego dziedzictwa. Zostały uzupełnione o fotografie archiwalne i współczesne fotogramy.

Do wybuchu I wojny światowej zakład działał głównie w Galicji, realizując zamówienia do kościołów i do wnętrz świeckich. W Królestwie Polskim miał konkurencję w polskich firmach czynnych w Warszawie. W Wielkim Księstwie Poznańskim, pozbawionym polskich pracowni, składanie zamówień w Krakowie było postrzegane jako patriotyczny obowiązek. W odrodzonej Polsce, zakład prowadzony przez Izę Żeleńską po śmierci jej męża, dominował na obszarze całego kraju. Działał także w czasie II wojny światowej.

Witraże przygotowane przez pracownię można oglądać m.in. w Kościele Mariackim (twórcami projektu byli Stanisław Wyspiański i Józef Mehoffer), na Skałce (Adam Bunsch), w Kaplicy Świętokrzyskiej katedry wawelskiej (Mehoffer), kaliskiej katedrze św. Mikołaja (Włodzimierz Przerwa-Tetmajer), tarnowskim kościele Świętej Rodziny (Stefan Matejko) i kościele św. Krzysztofa w Podkowie Leśnej (Jan Henryk Rozen).

Wystawa „Światłem Malowanie. Witraże i mozaiki z Krakowskiego Zakładu Witrażów S.G. Żeleński (1902–1952)” jest dostępna w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej do 13 kwietnia. W Audycjach Kulturalnych opowiedziała o niej kuratorka, badaczka i znawczyni sztuki tworzenia witraży, Danuta Czapczyńska- Kleszczyńska.

Zdjęcia dzięki uprzejmości Muzeum Archidiecezji Warszawskiej.

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.

W czwartym odcinku cyklu o języku włączającym Mateusz Adamczyk rozmawia z dziennikarzem i publicystą Marcinem Dzierżanowskim, współautorem poradnika „Jak mówić i pisać o osobach LGBT+”. W podcaście zastanawiamy się, jakie określenia związane z orientacją seksualną i tożsamością płciową są najwłaściwsze, a jakie powinny odejść do lamusa.

Cykl „Ojczysty nieoczywisty” to seria audycji poświęconych językowi, który nie wyklucza. Podcasty powstały w ramach współpracy z kampanią społeczno-edukacyjną Narodowego Centrum Kultury – „Ojczysty – dodaj do ulubionych”. W poprzednich odcinkach rozmawialiśmy o języku wobec osób z niepełnosprawnościami, osób starszych oraz osób chorujących psychicznie.

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.

Kultura jest dynamiczna, różnorodna, nieokiełznana i twórcza. Kultura zakorzenia, jednoczy, rozwija i inspiruje. Kultura jest wolna, silna, wrażliwa. Kultura to nie (tylko) instytucje kultury. Podmiot – osoba, twórca, instytucja, środowisko, jednostka, wspólnota. Kultura jest naszym wspólnym, nieograniczonym potencjałem i rezerwuarem możliwości.

Jak efektywnie i transparentnie finansować kulturę? Budżet, plan finansowy, nabory, dotacje, współfinansowanie, współprowadzenie, fundusze, mecenat. Jak budować nowoczesne mechanizmy, procesy, rozwiązania finansowe by służyły kulturze? O tym debatowali Paweł Pietrzyk, Magdalena Zawadzka, Dorota Sidorowicz-Mulak, Tomasz Makowski, Artur Jóźwik podczas współKongresu Kultury. Zapraszamy do wysłuchania nagrania dyskusji.

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.

Album przygotowany przez Narodowe Archiwum Cyfrowe zawiera ponad 500 zdjęć, które zapraszają do odkrywania świata, po którym do dziś prawie nie ma śladu. Zapisane na fotografiach Kresy zaskakują swoją różnorodnością i naturalnym pięknem.

„Kresy. Fotografie z Narodowego Archiwum Cyfrowego” to znacznie poszerzona wersja albumu wydanego przez NAC w 1996 r. Znalazło się w niej ponad 500 zdjęć, które stanowią fotograficzną podróż przez województwa wschodnich ziem II Rzeczpospolitej: od wileńskiego po stanisławowskie. Fotografie zamieszczone w albumie zostały zrobione przez wybitnych twórców swojej epoki: Henryka Poddębskiego, Jana Bułhaka czy Narcyza Witczaka- Witaczyńskiego.

Na zdjęciach oglądamy mikrohistorie mieszkańców Kresów: to nie tylko okazałe zabytki Lwowa czy Wilna oraz uroczystości z udziałem m.in. Józefa Piłsudskiego. To przede wszystkim udokumentowana codzienność ludności małych miasteczek i wsi, przedstawicieli wielu wyznań i mniejszości etnicznych.

O Kresach rozmawialiśmy z autorkami książki „Wieża Eiffla nad Piną. Kresowe marzenia II RP”.

Dziś pokutuje stereotyp Kresów jako cudownej, utraconą krainy, która była perłą w koronie Rzeczpospolitej. Zdjęcia zapraszają do refleksji nad sposobem, w jaki zmienia się nasza pamięć. W rzeczywistości były to tereny biedne i systemowo zaniedbane, których mieszkańcy żyli w cieniu niedostatków i niedoborów.

O albumie „Kresy. Fotografie z Narodowego Archiwum Cyfrowego” opowiedziała jego koordynatorka, Monika Mossakowska-Biało, kierowniczka oddziału popularyzacji zasobu archiwalnego Narodowego Centrum Kultury.

Album można pobrać bezpłatnie na stronie internetowej NAC-u.

Zdjęcia: NAC.

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.

W trzecim odcinku cyklu o języku włączającym Mateusz Adamczyk rozmawia z Marcinem Kuną o języku wobec osób chorujących psychicznie. Jak używane jest słownictwo medyczne w języku potocznym? Jakimi sformułowaniami powinniśmy się posługiwać, wskazując na doświadczanie choroby psychicznej? Między innymi te tematy poruszone zostały w rozmowie.

Seria audycji „Ojczysty nieoczywisty” powstała w ramach kampanii społeczno-edukacyjnej Narodowego Centrum Kultury „Ojczysty – dodaj do ulubionych”.

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.