Audycje Kulturalne

W tym roku mija 40 lat od legendarnego występu Depeche Mode na Torwarze, który przez krytyków bywa nazywany „definiującym”, a przez fanów grupy – najważniejszym w życiu. Z tej okazji w ręce czytelników trafił kolekcjonerski box „Depeche Mode/Iron Curtain, Warsaw 1985”, w którym znaleźć można m.in. niepublikowane wcześniej materiały, zdjęcia, rozmowy i zapisy wspomnień.

Koncert odbył się w środku lata, 30 lipca 1985. Był to ostatni występ Brytyjczyków na „Some Great Reward Tour”, zarazem pierwszy w Polsce. Ten dzień symbolicznie uznaje się za początek istnienia subkultury zespołu w Polsce. Co ciekawe, uważa się, że fani grupy to największa i najbardziej wierna jednemu zespołowi muzyczna subkultura na świecie.

Autorzy wydawnictwa, Leszek Gnoiński i Marcin „Martini” Cywiński, dotarli do organizatorów koncertu (pracowników ówczesnego PAGART-u, mającego monopol na zapraszanie zagranicznych artystów do Polski), członków ekip technicznych (podczas koncertu pracowały aż trzy: polska, angielska i węgierska), a przede wszystkim fanów, którzy tego lipcowego dnia przyjechali do Warszawy z całej Polski – wydając wszystkie oszczędności na bilet, rezygnując z zaplanowanych wakacji, a nawet… uciekając ze szpitala.

Wydawnictwo wzbogacają unikatowe zdjęcia z koncertu oraz spaceru członków zespołu po Warszawie, a także m.in. reprinty: biletu na koncert, promującego go plakatu oraz strony z zeszytu, na której muzycy złożyli autografy.

O tym, dlaczego koncert był pod wieloma względami przełomowy, jak wyglądała rzeczywistość Warszawy w lipcu 1985 r. oraz jak wizytę zapamiętali artyści, opowiedział w Audycjach Kulturalnych jeden z autorów i inicjatorów powstania książki, Leszek Gnoiński.

Zdjęcia dzięki uprzejmości Leszka Gnoińskiego.

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.

Zapraszamy do wysłuchania jednej z debat, która odbyła się podczas współKongresu Kultury. Paneliści zastanawiali się, jak instytucje kultury mogą skutecznie funkcjonować jako złożony, niemal organiczny system, w którym zjawiska i procesy dotyczące ludzi są równie ważne, jak wskaźniki ilościowe.

Obecne niepewne, zmienne i złożone czasy (VUCA, BANI) wymagają większej decyzyjności i autonomii ale także zwiększenia odpowiedzialności i zaangażowania pracowników. Kluczowa staje się szybkość i trafność decyzji, a zatem budowanie płaskich struktur i samowystarczalnych zespołów. Partnerskich i opartych na odpowiedzialności relacji. Czy sektor kultury jest gotów na takie zmiany? Od czego zaczynać zmiany kultury organizacyjnej? Jak liderzy mogą budować poczucie współodpowiedzialności wśród pracowników? Jakie narzędzia mogą pomóc w lepszym wykorzystaniu potencjału pracowników w instytucjach kultury? O tym usłyszą Państwo w debacie.

W dyskusji udział wzięli: Anna Długołęcka, dr Małgorzata Bakalarz-Duverger, Wojciech Gorczyca, Zofia Zembrzuska, Jacek Santorski.

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.

Historię słynnego katowickiego bloku, w którym mieści się ponad 700 mieszkań, można poznać dzięki multimedialnemu reportażowi. Zawiera nie tylko archiwalia z czasów jego powstawania oraz wypowiedzi architektów, ale także rozmowy z mieszkańcami, którzy to właśnie tutaj znaleźli swoje miejsce na ziemi.

Superjednostka to ogromny projekt mieszkaniowy, który od połowy lat 90. XX w. ma status osiedla. Gigantyczny blok liczy kilkaset mieszkań, w których żyje kilka tysięcy mieszkańców. Budynek inspirowany koncepcjami słynnego Le Corbusiera (Jednostka Marsylska) powstawał aż 5 lat, od 1967 r. do 1972. Ma własne zasilanie, ogrzewanie zamontowane w ścianach oraz kilka wind, które zatrzymują się… co trzy piętra.

Superjednostka była największym blokiem w Polsce aż do momentu, kiedy na mapie Gdańska pojawił się… Falowiec. Więcej o nim dowiecie się z odcinka Audycji Kulturalnych.

Twórcy reportażu odwiedzili zakamarki “fest srogiego familoka”, jak Ślązacy nazywają ów wielki blok. Rozmawiali z jego mieszkańcami, przygotowywali zdjęcia (wykonywane aparatem, a także przy pomocy drona), spotykali się z architektami oraz badaczami i znawcami historii Katowic.

Rzeczywistość innego bloku, znajdującego się w Warszawie przybliżali kuratorzy wystawy „Historie Smolnej 8”.

Opowieść o niezwykłym bloku to także historia architektury XX wieku, czasów niedoboru materiałów oraz rozwiązań zastępczych, sąsiedzkich więziach i trudnej spuściźnie materialnego dorobku tamtych lat.

O multimedialnym reportażu “Fest srogi familok” w Audycjach Kulturalnych opowiedzieli jego twórcy: Dorota Niećko, Agata Gumółka i Karol Gruszka. Reportaż można zobaczyć na specjalnej stronie internetowej.

Zdjęcia: dzięki uprzejmości twórców reportażu.

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.

W drugim odcinku cyklu stworzonego w ramach kampanii społeczno-edukacyjnej „Ojczysty – dodaj do ulubionych” rozmawiamy o prostej, przystępnej polszczyźnie. Gościem Mateusza Adamczyka jest dr hab. Jacek Wasilewski z Uniwersytetu Warszawskiego.

Język przystępny, czyli jaki? Kto zyskuje na korzystaniu z prostej polszczyzny i w jakich dziedzinach życia przydaje się ona najbardziej? Zapraszamy do słuchania.

W poprzednim odcinku serii usłyszą Państwo o języku wobec osób z niepełnosprawnościami. Kolejny podcast z cyklu ukaże się już za tydzień w Audycjach Kulturalnych.

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.

W ostatnich latach głośne stały się przypadki dyskryminacji i mobbingu w instytucjach kultury. Choć te niechlubne zjawiska występują również w innych miejscach pracy, to w placówkach kulturalnych czy artystycznych wydają się jeszcze bardziej jaskrawe, bolesne i szkodliwe – wszak galerie sztuki, teatry, muzea czy szkoły teatralne nie działają przede wszystkim dla zysku, lecz by realizować misję i dobrze spełniać swą kulturotwórczą rolę. Czym jest – z psychologicznego punktu widzenia – dyskryminacja i mobbing? Czy w instytucjach kultury przejawiają się inaczej niż w pozostałych miejscach pracy? Jakie mechanizmy i zwyczaje sprzyjają nadużyciom, a jakie mogą im zapobiec? Jak uzdrowić instytucje kultury i sprawić, by stały się przyjaznym i bezpiecznym miejscem? Na te i kilka innych pytań postaramy się znaleźć odpowiedzi podczas rozmowy.

Debata odbyła się 8 listopada 2024 roku podczas współKongresu Kultury. Debatowali: Martyna Słowik, Robert Piaskowski, Beata Szczucińska, Julia Kubisa.

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.

Osoba niepełnosprawna czy osoba z niepełnosprawnością – czy któraś z tym form jest lepsza od drugiej? W pierwszym odcinku cyklu o języku niewykluczającym Mateusz Adamczyk rozmawia z Robertem Więckowskim – wiceprezesem Fundacji Kultury bez Barier.

W podcaście usłyszą Państwo nie tylko o formach i zwrotach, ale przede wszystkim – o wsłuchiwaniu się w potrzeby innych, wrażliwości społecznej i dawaniu sobie prawa do popełniania błędów.

„Ojczysty nieoczywisty” to seria rozmów o języku inkluzywnym, opartym na szacunku i uważności na drugiego człowieka, ale także o wyzwaniach i ograniczeniach naszego języka. Kolejny odcinek cyklu ukaże się już za tydzień w Audycjach Kulturalnych. Podcasty powstają w ramach kampanii społeczno-edukacyjnej „Ojczysty – dodaj do ulubionych”, realizowanej przez Narodowe Centrum Kultury.

Grafika: Bohomazy.studio

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.

Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego uruchomił pierwszą w historii wirtualną wystawę fotograficzną opowiadającą historię polskiego teatru. O tym, jak zmieniała się technika i zainteresowania fotografów, można się przekonać, oglądając trzy części ekspozycji: od 1839 do 2024 r.

Ekspozycja „Pamięć teatru” pozwala przyjrzeć się ewolucji fotografii teatralnej w Polsce od jej początków do współczesności. Składa się ona z trzech części, które obejmują lata: 1839-1918, 1919-1989 oraz 1989-2024.

Wystawę tworzy 400 wyselekcjonowanych przez kuratorów fotografii, często po raz pierwszy prezentowanych publicznie i zestawionych obok siebie. Wszystkie one zachęcają do poszukiwań odpowiedzi na pytanie: jak fotografia zapamiętuje teatr? Jak jest jej rola: dokumentacyjna czy artystyczna?

O fotografii teatralnej w Audycjach Kulturalnych opowiadała Adrianna Gołębiewska.

O „Pamięci teatru” opowiedział Audycjom Kulturalnym Wojciech Nowicki, który jest kuratorem części poświęconej XX wiekowi (lata1919 -1989). Wśród wybranych przez niego fotografii możemy zobaczyć prace m.in. Wojciecha Plewińskiego czy Edwarda Hartwiga, którzy skupiali się nie tylko na scenie, ale z aparatem wybierali się też za kulisy, gdzie dokumentowali pracę techników i rzemieślników teatralnych.

Reportaże o pracy „na zapleczu kultury” zebrała Aleksandra Boćkowska.

Wystawę można oglądać pod adresem: https://pamiecteatru.pl/ od 5 grudnia 2024 r.

Zdjęcia dzięki uprzejmości Instytutu Teatralnego.

Zdjęcie główne: fot. Natalia Kabanow – zdjęcie ze spektaklu Iwona, księżniczka Burgunda w reż. Adama Orzechowskiego Teatr Wybrzeże, Gdańsk 2024.

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.

Panel inspirowany słynnym, ironicznym komentarzem Kachy Szaniawskiej, który spowodował, że ulało się połowie polskiego środowiska kultury. Z posta, metodą ironicznego “work in progress”, z nadsyłanych przez Was przykładów, powstał zbiór nadużyć z opisami: drenowania budżetów, tworzenia folwarków, marnowania środków publicznych, wykorzystywania stanowisk, patologicznych mechanizmów zarządzania, hipokryzji i “democracy washing”. Ten panel jest odpowiedzią na Wasze sugestie. Otwarcie porozmawiamy o “kulturze manipulacji i nadużyć”. I porozmawiamy, co z tym zrobić.

Dyskusja została zorganizowana w ramach współKongresu Kultury, który odbył się w dn. 7-9.11.2024. W debacie udział wzięli: Alina Czyżewska, Anna Golc, Anna Toporski, Martyna Rozwadowska, mec. Adam Kuczyński.

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.

Książka napisana przez córkę artystów przybliża życie i twórczość słynnych polskich ilustratorów, których prace znają całe pokolenia czytelników. Przypomina, że przygotowywali także poruszające i nagradzane na świecie plakaty i należeli do barwnego artystycznego świata PRL.

Janusz Stanny i Teresa Wilbik przez całe życie związani byli z Warszawą. Dzielili także dziecięce, wojenne doświadczenia – oba te motywy pojawiały się w ich twórczości. Artyści związani byli z warszawską Akademią Sztuk Pięknych. Wilbik, zakochana w kolorze i renesansowych motywach była absolwentką malarstwa, z kolei Stanny ukończył grafikę w pracowni Henryka Tomaszewskiego.

Stanny przez lata pracował u boku legendy ilustracji – Jana Marcina Szancera. Więcej o poświęconej mu wystawie można dowiedzieć się z rozmowy w Audycjach Kulturalnych.

Ilustracje Stannego zdobiły m.in. wydanie „Baśni” Hansa Christiana Andersena, „Bajek” La Fontaine’a, a nawet „Pana Tadeusza”. Sam także był autorem książek, chociażby „O malarzu rudym jak cegła”. Ilustracje Teresy Wilbik pamiętają zapewne miłośnicy „Pana Samochodzika” Zbigniewa Nienackiego, wierszy Jana Brzechwy czy Wandy Chotomskiej. Dla przyjemności malowała kwiaty, które kupowała na pobliskiej Hali Mirowskiej.

O sekretach ilustracji książek dla najmłodszych, rozmawialiśmy w Audycjach Kulturalnych z Marianną Oklejak.

Para ilustratorów zwiedziła niemal całą Europę, często podróżując z przyjaciółmi. Nad jezioro Como do Włoch wybrali się, by odebrać nagrodę przyznaną Januszowi Stannemu za plakat promujący ten region. W Warszawie najlepiej czuli się w swojej pracowni przy ówczesnej ulicy Marchlewskiego (dzisiaj – Al. Jana Pawła II). Ukochana antresola odwiedzana była przez licznych gości, którzy tłumnie bawili się na urządzanych tam potańcówkach. Dziś wpisana jest na listę stołecznych pracowni artystycznych.

O książce „Teresa Wilbik i Janusz Stanny w królestwie ilustracji” opowiedziała w Audycjach Kulturalnych jej autorka – prof. Katarzyna Stanny, córka artystów, ilustratorka związana z ASP w Warszawie, Polską Akademią Nauk, współpracująca z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Zdjęcia dzięki uprzejmości Państwowego Instytutu Wydawniczego.

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.

Liderzy/ki przyszłości powinni być: empatyczni ale i stanowczy, elastyczni lecz również gwarantujący stabilność, zaangażowani i jednocześnie wyluzowani. Na pewno swobodnie oraz w zależności od potrzeb osób czy sytuacji, łączący i łączące wiele stylów zarządzania, co nierzadko sprawia wrażenie wewnętrznej sprzeczności czy wręcz destabilizacji własnego ja. Jak wskazywała Urszula Lewartowicz w wykładzie podczas Dnia Działających w Kulturze w Gdańsku: „Lider kultury to lider „pomiędzości” – zawieszony między ideami humanistycznymi a ekonomicznymi, między rozmaitymi nadmiarami a niedomiarami, między niepewnym dziś i jeszcze bardziej niepewnym jutro. To lider elastyczny i twórczy, pojmujący swoją rolę nie jako normę, a sztukę i inwencję”.

Zapraszamy do wysłuchania zapisu jednej z debat przeprowadzonych podczas współKongresu Kultury, który odbył się w Warszawie e dniach 7-9 listopada. W dyskusji udział wzięli: Anna Sadowska, Anna Bieliz, Paulina Andruczyk, Alicja Jelińska, Oskar Adamus.

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.