آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۴ دی ۱۳۹۹

copyright ©Deutsche Welle

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" مشهورترین سرود دنیا را برایتان انتخاب کرده‌ایم. این سرود در مراسم جشن میلاد مسیح در سراسر جهان به ۳۰۰ زبان خوانده می‌شود.

۲۰۰ سال پیش در روستایی در ایالت زالسبورگ اتریش، کشیش یوزف مور در خانه ارگ‌نواز کلیسای دِه را زد و از او خواست بر روی سرودی که همان روز ساخته بود، آهنگی بگذارد.

هانس گروبر گیتارش را برداشت و در چند ساعت آهنگی را ساخت که بی‌اغراق مشهورترین سرود دنیا است. 

«امشب چه فرخنده شبی ست 

قدوس و رخشنده شبی ست»

دیری نپایید که این سرود آلمانی به زبان‌های دیگر اروپایی هم ترجمه و خوانده شد و هم اکنون در مراسم جشن میلاد مسیح در سراسر جهان به ۳۰۰ زبان خوانده می‌شود.

ما هم به مناسبت کریسمس امسال، نسخه فارسی این سرود را انتخاب کرده‌ایم. سرود فارسی کریسمس را شیرین دهقانی با هم‌آوایان کلیسا در لندن خوانده است. کلام فارسی این سرود را پدر خواننده، اسقف حسن دهقانی گفته است.

خانواده دهقانی که تا انقلاب ۵۷ در کلیسای لوقا در اصفهان زندگی و آن کلیسا را اداره می‌کردند، پس از انقلاب مجبور به ترک ایران شد.

در آستانه انقلاب که بهرام، پسر بزرگ خانواده توسط خشک‌اندیشان تازه به قدرت رسیده کشته شد، این خانواده از ایران به بریتانیا مهاجرت کرد.

اسقف دهقانی بیش از ۲۰۰ سرود کلیسایی ساخته که آهنگ بسیاری از آنها را عبدالحسین برازنده، آهنگساز به‌نام موسیقی سنتی در اصفهان ساخته است.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۲۷ آذر۱۳۹۹

copyright ©Deutsche Welle

نگار گرجیان، از خوانندگان موسیقی اصیل ساکن ایران مهمان این هفته پادکست "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است. از او قطعه "آزادی" با آهنگسازی پیمان سلطانی را برایتان انتخاب کرده‌ایم.

نگار گرجیان بیش از ۱۰ سال است که به فراگیری و فعالیت در عرصه موسیقی مشغول است. در ابتدا در شهر بابل فراگیری موسیقی را آغاز کرد و پس از آن با آمدن به تهران زیر نظر اساتید به نام دیگری مسیر خود را ادامه داد.

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از نگار گرجیان قطعه "آزادی" با آهنگسازی پیمان سلطانی را انتخاب کردیم. پیمان سلطانی نیز پیش از این از مهمانان پادکست ما بوده و از او یکی از قطعات آلبوم "سعدی‌ خوانی" با صدای شاهزیدی را انتخاب کرده‌ بودیم. 

نگار گرجیان که ساکن ایران است در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از همکاری خود با آهنگسازان نام آشنای دیگر و دلیل کم کاریش می‌گوید.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۲۰ آذر۱۳۹۹

copyright ©Deutsche Welle

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" به مرور زندگی هنری فهیمه اکبر، از خوانندگان قدیمی پرداخته‌ایم. بسیاری از ترانه‌های گیلکی که با صدای احمد عاشوپور شنیده‌اید را پیش از او، فهیمه اکبر خوانده بود

عکس: Metronom

فهیمه اكبر با نام اصلی سیمین اسفندیاری اصالتا مازندرانی و متولد آذرماه سال ۱۲۹۶ در تهران بود. 

فراگیری موسیقی را در شوروی سابق آغاز كرد و به مدت پنج سال آنجا بود و پس از بازگشت به ایران، چندی نیز شاگرد مرتضی محجوبی بود. 

او در سال ۱۳۱۷ پس از ازدواج با محسن اكبر به گیلان آمد و به پژوهش در آواها و آداب محلی گیلان زمین پرداخت كه گردآوری و انتشار كتاب طباخی گیلان بخشی از تحقیقات اوست. 

از فهیمه اكبر سه فرزند به نام‌های گیلان، گلی و فتح‌الله به یادگار مانده است. گویا ترانه "گیلان جان" جهانگیر سرتیپ‌پور برای گیلان، دختر زنده‌یاد فهیمه اكبر سروده شده بود که اكنون یكی از معروف‌ترین ترانه‌های گیلكی محسوب می‌شود.

در اواسط دهه‌ نود میلادی یک سی‌دی از اجراهای فهیمه اکبر در آمریکا منتشر شد که شامل ۱۶ ترانه با صدای اوست.

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از فهیمه اكبر قطعه "نشو نشو" را برایتان انتخاب کرده‌ایم.

فهیمه اکبر در شهریور سال ۱۳۸۸ در ۹۲ سالگی در آمریکا پس از یک دوره بیماری درگذشت.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۱۳ آذر۱۳۹۹

copyright ©Deutsche Welle

فریبا داوودی، خواننده موسیقی سنتی، مهمان این هفته پادکست "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است. از این خواننده و مدرس آواز سنتی، قطعه "در هوای تو" با شعری از حسین منزوی و آهنگ محمد جواد ضرابیان را در برنامه این هفته انتخاب کرده‌ایم.

فریبا داوودی متولد سال ۱۳۳۹ در تهران است. مادرش تبریزی بود و پدر از مهاجران آذربایجان و از آنجا که در هشت ماهگی مادرش را از دست داد، همراه برادرش به آذربایجان نزد مادربزرگ فرستاده شد و از همانجا بود که با موسیقی آذری آشنا و علاقه مند شد.

پس از آن همراه پدر، شش سال در استان گیلان زندگی کرد. احمد عاشورپور، از خوانندگان مشهور گیلان از دوستان نزدیک پدر فریبا داوودی بود و به توصیه او بود که فعالیت جدی در عرصه موسیقی برای فریبا آغاز شد.

فریبا داوودی در سال ۱۳۶۸ شاگرد خانم هنگامه اخوان، پریسا و مهدی فلاح شد و در طول سال‌هایی که در حال فراگیری بود، نزد بسیاری از چهره های سرشناس عرصه موسیقی درس موسیقی گرفت. به توصیه محمدرضا شجریان، شاگرد محسن کرامتی شد و بیش از ۱۴ سال نزد این استاد موسیقی با تکنیک‌های آوازی آشنا شد.

از فریبا داوودی در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" قطعه "در هوای تو" با شعری از حسین منزوی و آهنگی از محمد جواد ضرابیان را انتخاب کرده‌ایم.

فریبا داوودی در حال حاضر ساکن کشور کانادا و مشغول تدریس موسیقی است.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۶ آذر۱۳۹۹

copyright ©Deutsche Welle

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از فرح، یکی از خوانندگان مطرح دهه ۳۰ در ایران گفته‌ایم. او از سال ۱۳۲۷ با رادیو همکاری داشت و از آغازگران برنامه "گلها" بود.

فرح با نام اصلی منیر فولادی در تهران متولد شد و تحصیلات ابتدایی خود را در دبستان مینو و متوسطه را در دبیرستان خاور انجام داد.

فرح چندی نزد استاد عبدالله دوامی ردیف را آموخت و از قرار یک شب که برنامه ای برای گردآوری اعانه به سود آسیب دیدگان آستارا اجرا شده بود، در آن جمع با ساز ابوالحسن صبا خوانده و از همانجا به صورت جدی وارد میدان هنر شده است.

او از سال ۱۳۲۷ با رادیو همکاری داشت و از آغازگران برنامه "گلها" بود و به خصوص در "برگ سبزها" برنامه‌های بسیاری اجرا کرده است.

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از این خواننده قدیمی قطعه "او نیامد" ساخته اکبر محسنی با شعری از ایرج تیمورتاش در مایه دشتی که در سال ۱۳۳۳ در فیلم "مراد" خوانده بود را برایتان انتخاب کرده‌ایم.

فرح در سال ۱۳۴۵ از خوانندگی در رادیو استعفا کرد و دلیل این کار را خواسته فرزندش عنوان کرد. پس از ان به جمع آوری صفحه های خود مشغول شد. به همین خاطر است که از او آثار بسیاری به یادگار مانده است.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۲۹ آبان ۱۳۹۹

copyright ©Deutsche Welle

جمال‌الدین منبری، خواننده، آهنگساز، نوازنده و پژوهشگر موسیقی، مهمان این هفته پادکست "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است. از او قطعه "یاد تو" که به "دلارام" هم مشهور است به آهنگسازی محمد سریر و شعری از سعدی را انتخاب کرده‌ایم.

جمال‌الدین منبری متولد ۱۴ دی ماه ۱۳۳۹ درتهران ازپدری اهل تفرش و مادری اهل تهران زاده شده است. فراگیری جدی موسیقی رو ازسال ۱۳۵۵ آغاز کرد و با یادگیری آوازسنتی ایرانی، نواختن ساز سنتور و تمبک ادامه داد.

منبری زیر نظر اساتیدی هم چون، محمدرضا شجریان، فرامرزپایور، حسین دهلوی، علیرضا مشایخی و چندین استاد به نام دیگر موسیقی درس‌های عملی و نظری موسیقی و آواز را فرا گرفته است.

فعالیت‌های موسیقایی جمال‌الدین منبری تنوع وسیعی دارد. از این بین می‌توان به تدریس و کنسرت درشاخه‌های آواز و خوانندگی گرفته تا آهنگسازی و تنظیم (برای ارکسترهای سمفونیک، ملی و سنتی... )، سنتورنوازی و تنبک نوازی تا شرکت درجشنواره‌های موسیقی، سخنرانی و کارگاه های موسیقی در داخل و خارج از کشور نام برد.

او همچنین برای بسیاری از خوانندگان مشهور ایران مثل علیرضا قربانی، محمد معتمدی، اشکان کمانگیری، پوریا اخواص و ... کار آهنگسازی انجام داده است.

تیتراژ سریال‌هایی مثل عطر گل یاس با آهنگسازی شریف لطفی و سریال عکاسخانه نیز از دیگر فعالیت‌های جمال‌الدین منبری است.

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" قطعه "یاد تو" که به "دلارام" هم مشهور است به آهنگسازی محمد سریر و شعری از سعدی را از جمال‌الدین منبری انتخاب کرده‌ایم که به صورت کامل از روند ساخته شدن آن در این برنامه می‌گوید.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۲۲ آبان ۱۳۹۹

copyright ©Deutsche Welle

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از علی تجویدی آهنگساز، پژوهشگر و نوازنده ویولن گفته‌ایم و یکی از ساخته‌های او به نام "سفر کرده" با صدای دلکش را برایتان انتخاب کرده‌ایم.

علی تجویدی در سال ۱۲۹۸ در تهران زاده شد اما اصالتا اهل اصفهان بود. پدرش خوشنویس بود و دست خوشی در نواختن تار داشت.

استاد تجویدی آموختن موسیقی را از کودکی نزد پدرش، هادی‌خان تجویدی که در نقاشی از شاگردان کمال‌الملک و در موسیقی از شاگردان درویش‌خان بود آغاز کرد.

از ۱۶ سالگی هم نزد حسین یاحقی نواختن ویولن را آموخت و پس از دو سال به کلاس درس ابوالحسن صبا راه یافت و به مدت هشت سال در مکتب او به فراگیری ویولن و سه‌تار پرداخت. مدتی نیز در کلاس درس چند نوازنده ویولن کلاسیک با شیوه نوازندگی غربی آشنایی یافت.

۲۱ ساله بود که به عنوان نوازنده ویولن و آهنگساز به ارکستر رادیو نوبنیاد ایران پیوست و پس از درگذشت صبا اداره کلاس‌هایی موسیقی صبا را به عهده گرفت و از همان زمان یعنی آغاز کار سلسله برنامه‌های "گلها" خوانندگانی مانند حمیرا و هایده را آموزش داد و با ساختن آهنگ‌های ماندگار آنها را به چهره شاخص برنامه‌های رادیو تبدیل کرد.

علی تجویدی پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران فعالیت قابل توجهی نداشت. در سال‌های پایانی عمر تنها کاری مشترک با علی‌اصغر شاه‌زیدی و تصنیفی با صدای محمدرضا شجریان به مناسبت آغاز به کار ارکستر ملی ایران اجرا کرد.

او پس از انقلاب به خاطر حذف صدای زن از موسیقی ایرانی سکوت کرد و این کار را نابودی حداقل نیمی از موسیقی و امکانات آهنگساز برای خلاقیت دانست.

علی تجویدی در ۲۴ اسفند ۱۳۸۴ در سن ۸۶ سالگی به علت سرطان پروستات درگذشت.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۱۵ آبان ۱۳۹۹

copyright ©Deutsche Welle

مهمان این هفته پادکست "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" یکی از آهنگسازان زن در ایران به نام آسو کهزادی است. در این برنامه یکی از ساخته‌های او از آلبوم پروتیوا را که به تازگی منتشر شده و دوئت ویولنسل و پیانو است برایتان انتخاب کرده‌ایم.

آسو کهزادی متولد ۱۳۶۱ است و فراگیری ویولن را از هشت سالگی آغاز کرده‌. او کارشناسی ارشد آهنگسازی از دانشگاه هنر تهران را دارد و همچنین فارغ التحصیل موسیقی الکترونیک از دانشگاه لاهه هلند است.

کهزادی در حال حاضر به عنوان آهنگساز و نوازنده ویولن مشغول فعالیت است و تجربه سخت موسیقی برای تئاتر و انیمیشن را نیز در کارنامه خود دارد.

در دوئت ویولنسل و پیانویی که در برنامه این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" برایتان انتخاب کرده‌ایم و "مجنونی" نام دارد، نوازندگی ویولنسل را آتنا اشتیاقی انجام داده است و نوازنده پیانو، بصیر فقیه نصیری است. این دوئت یکی از قطعات آلبوم "پروتیوا" به آهنگسازی آسو کهزادی، مهمان برنامه این هفته ما است.

در پادکست این هفته همچنین به بحث آهنگسازی زنان پرداخته‌ایم که چرا با وجود فراوانی تعداد نوازندگان به نام اما زنان در ایران و بسیاری از کشورها کمتر به حرفه آهنگسازی مشغول هستند.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۸ آبان ۱۳۹۹

copyright ©Deutsche Welle

آوازی از اقبال آذر را در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" برایتان انتخاب کرده‌ایم که در سن ۱۰۷ سالگی در برنامه "شما و رادیو" خوانده است. اقبال آذر، خواننده موسیقی اصیل و صاحب یکی از قوی‌ترین صداها در آواز ایرانی بود.

ابوالحسن قزوینی معروف به اقبال‌السلطان یا اقبال آذر متولد ۱۲ آبان ۱۲۴۲ در قزوین بود. آموزش ردیف‌های موسیقی را نزد حاج ملا عبدالکریم جناب قزوینی آموخت و خوانندگی را با تعزیه خوانی آغاز کرد .

در سال ۱۲۷۷ برای کار در شهرداری، از قزوین به تبریز رفت و تا آخر عمر در همین شهر زندگی کرد. هنرستان موسیقی تبریز به نام او نامگذاری شده است.

از شاگردان به نام او می توان به رضاقلی میرزا ظلی، سرتیپ سیف، ملوک ضرابی و میرزا ابراهیم بوذری اشاره کرد.

اقبال‌السلطان یا اقبال آذر در روز سوم اسفند ۱۳۴۹ در ۱۰۷ سالگی به علت نارسایی کبد در خانه خود در تبریز درگذشت و آرامگاهش نیز در همین شهر است.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: اول آبان ۱۳۹۹

copyright ©Deutsche Welle

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از گروه "دوباره" گفته‌ایم که یک زوج به نام‌های خاطره حکیمی و احسان گودرزی، اعضای آن هستند. از این گروه قطعه "شاعر همیشه با کلت" انتخاب شده است.

در برنامه این هفته با این زوج و کارنامه هنری آنها آشنا شوید. خاطره حکیمی در خانواده ای اهل موسیقی متولد و بزرگ شده است و در دانشگاه در رشته طراحی صحنه تئاتر تحصیل کرده است. از همان زمان به خاطر صدای خوشش در تئاترهایی که نیاز بود، بازیگری ایفای نقش کند که خواندن هم بداند، فعالیت در حوزه موسیقی را هم جدی آغاز کرد.

سال‌ها با امید نعمتی از گروه پالت همکاری می‌کرد اما پس از آن به صورت انفرادی ادامه داد تا حالا که همراه همسرش گروه دوباره را تشکیل داده‌اند.

احسان گودرزی را هم احتمالا اگر اهل فیلم و سینما باشید، حتما می‌شناسید که پیش از این تجربه کار بازیگری و فیلمنامه نویسی را هم در کارنامه خود دارد.

این هفته در پادکست "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" قطعه "شاعر همیشه با کلت" از این گروه را برایتان انتخاب کرده‌ایم که با اینکه شعر بسیار زنانه ای دارد اما شاعر آن احسان گودرزی است که از چگونگی نوشتن این ترانه گفته است.

همچنین از خاطره حکیمی در رابطه با محدودیت و ممنوعیت آواز زنان در ایران پرسیدیم که به نکات قابل توجه ای اشاره کرده است.