آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۱۶ مرداد ۱۳۹۹

copyright ©Deutsche Welle

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" بند دوم ترانه معروف "مرغ سحر" را برایتان انتخاب کرده‌ایم. در این برنامه از مرتضی نی‌داوود، موسیقیدان، آهنگساز و نوازنده تار گفته‌ایم

مرتضی نی‌داوود، موسیقیدان، آهنگساز و نوازنده تار در خانواده‌ای يهودی‌تبار زاده شد و رشد كرد. ۱۳ ساله بود كه نزد آقا حسينقلی، استاد به نام تار رفت و ۱۶ ساله بود كه رديف موسيقی سنتی را از غلامحسين درويش آموخت و در غياب درويش خان به پيشنهاد او كلاس‌های درسش را اداره می‌‌كرد.

در ۲۶ سالگی ماندگارترين اثرش ترانه "مرغ سحر" را بر سروده‌ای از محمد تقی بهار (ملک الشعرا) ساخت.

نخستین ضبط این تصنیف بر روی صفحه‌های پولیفون با صدای ملوک ضرابی و تار مرتضی نی‌داوود انجام شد. اجرای معروف دیگری که بعدتر در گراند هتل انجام شد و بسیار مورد توجه قرار گرفت نیز توسط قمرالملوک وزیری انجام گرفت.

شعر تصنیف "مرغ سحر" مانند بسیاری از تصنیف‌های آن زمان دارای دو بند است. بند اول بیشتر شاعرانه است، در حالی‌که بند دوم دارای اشارات صریح سیاسی و اجتماعی است.

مرتضی نی‌داوود ۶۹ ساله بود كه رديف موسيقی ايرانی برای تار را در ۳۰۰ گوشه بر روی نوار ضبط و منتشر كرد.

در سال ۱۳۵۵ همراه فرزندانش به آمریکا مهاجرت کرد و در شهر سن فرانسیسکو ساکن شد و در دوم مرداد سال ۱۳۶۹ به علت کهولت سن در سن ۹۰ سالگی در آمریکا درگذشت.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۹ مرداد ۱۳۹۹

copyright ©Deutsche Welle

مهمان این هفته پادکست "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" یکی دیگر از خوانندگان زن موسیقی ایرانی به نام رها یوسفی است که از او قطعه "بی تو" با شعری از فریدون مشیری و تنظیم امیر بهزاد را برایتان انتخاب کرده‌ایم

رها یوسفی متولد سال ۱۳۶۱ در تهران است. او در رشته مهندسی عمران تحصیل کرده است و به خاطر مخالفت پدرش با موسیقی، با ورود به دانشگاه آموزش در این زمینه را آغاز کرد.

او در پادکست این هفته "آواهای کم شنیده از دیروز تا امروز" از این می‌گوید که پدرش به خاطر دلایل مذهبی، مخالف موسیقی بود و او که تازه با ورود به دانشگاه، به فراگیری موسیقی پرداخته بود، با نواختن ساز آغاز و پس از شرکت در کلاس آواز یکی از دوستانش، به خواندن آواز علاقه مند شده است.

رها یوسفی که در حال حاضر ساکن کشور کانادا است، در۱۳۹۵ سال در اپرای عروسکی خیام به کارگردانی بهروز غریب پور و آهنگسازی امیر بهزاد شرکت کرد و در سه نقش مختلف، آواز موسیقی سنتی و کلاسیک خواند. 

از این خواننده جوان قطعه "بی تو" با شعری از فریدون مشیری و تنظیم امیر بهزاد را انتخاب کرده‌ایم که کار آهنگسازی را هم خودش انجام داده است.

رها یوسفی همچنین در برنامه این هفته به موضوع محدودیت آواز خواندن زنان اشاره کرده و می‌گوید: «این موضوع تنها محدودیت برای خوانندگان زن نیست بلکه برای همه کسانی است که می‌توانستند در طول این سال‌ها صدای این خوانندگان را بشنوند و از آن محروم بودند، می‌توانستند به کنسرت‌های این خوانندگان بروند و نتوانستند. در واقع این محدودیت برای همه آنهایی است که از شنیدن صدای خواننداگن زن محروم شدند.»

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۲ مرداد ۱۳۹۹

copyright ©Deutsche Welle

در پادکست این هفته "آواهای کم شنیده از دیروز تا امروز" یکی از ترانه‌‌های معروف حسن شجاعی به نام "نامه‌رسان" با شعری از بسیج خلخالی و آهنگسازی حسین صمدی را برایتان انتخاب کرده‌ایم.

حسن شجاعی، خواننده سرشناس موسیقی عامه‌پسند و کوچه بازاری زاده دوم فروردین ۱۳۲۰ در قم بود. او که فعالیت در عرصه موسیقی را در جوانی آغاز کرده بود، پس از انقلاب به آمریکا و آلمان رفت و به ضبط کارهای جدید و اجرای مجدد آثار قبلی خود پرداخت.

از ترانه‌های معروف حسن شجاعی، ترانه "نامه‌رسان" که در پادکست این هفته "آواهای کم شنیده از دیروز تا امروز" از آن صحبت کرده‌ایم و ترانه "عجب صبری خدا دارد" است، ترانه‌هایی که باعث شد در دهه ۱۳۵۰ نام این خواننده بر سر زبان‌ها بیفتد.

شاعر ترانه "نامه‌رسان" بسیج خلخالی با نام اصلی محمد قلی نوروزی خلخالی، سیاستمدار و شاعر ایرانی است که در چند دوره به عنوان نماینده مجلس نیز فعالیت کرد. حسین صمدی، آهنگساز این اثر نیز با گزینش سبک عربی، گوشه‌‌های مایه شوشتری را در دستگاه سه گاه آورده که ترانه را متنوع کرده است.

حسن شجاعی در دهم خرداد ۱۳۸۸ پس از ماه‌ها تحمل بیماری در آمریکا درگذشت و پیکرش پس از حدود یک ماه به ایران منتقل شد و در سکوت کامل خبری، در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۲۶ تیر ۱۳۹۹

copyright ©Deutsche Welle

بازخوانی قطعه "خطا کردم" با صدای سحر سروری را در پادکست این هفته "آواهای کم شنیده از دیروز تا امروز" می‌شنوید. سحر سروری از خوانندگان موسیقی سنتی ایرانی و از شاگردان پریسا، خواننده بنام است.

سحر سروری متولد شهر تهران و دانش‌آموخته کارشناسی ارشد رشته علوم ارتباطات اجتماعی است. علاقه‌مندی به موسیقی ریشه در کودکی او دارد که به خاطر صدای خوش پدر قدم در این راه گذاشت.

تصنیف "خطا کردم" با کلام و آهنگی از جهانبخش پازوکی را برای نخستین بار ناهید دایی جواد خوانده است. سحر سروری از آنجا که در دوره نوجوانی از این ترانه خاطره بسیار داشت، آن را بازخوانی کرد. در بازخوانی این قطعه، مهران مهرنيا با ساز تار و احمد مقدسی زاده با ساز پیانو این خواننده را همراهی کرده‌اند.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۱۷ تیر ۱۳۹۹

copyright ©Deutsche Welle

قطعه "کبوتر بهشتی" با صدای روحبخش را در پادکست این هفته "آواهای کم شنیده از دیروز تا امروز" به شما معرفی کرده‌ایم. این قطعه با شعری از اسماعیل نواب صفا و آهنگسازی حسین صمدی یکی از ترانه های معروف این خواننده قدیمی بود.

عزت روحبخش متولد ۱۲۸۷ خورشیدی اهل آشتیان و از شاگردان علی‌خان نایب‌السلطنه بود. او در ۱۶ سالگی با بازی در نمایش خسرو و شیرین وارد عرصه هنر شد اما خوانندگی را با رادیو آغاز کرد.

در سال ۱۳۱۹ توسط حسین تهرانی به رادیو رفت و شاگرد علی‌اکبرخان شهنازی، سلیمان روح‌افزا و ابوالحسن صبا شد و مدت‌ها با ارکستر برادران وفادار نیز همکاری کرد.

در پادکست این هفته "آواهای کم شنیده از دیروز تا امروز" قطعه "کبوتر بهشتی" با شعری از اسماعیل نواب صفا و آهنگسازی حسین صمدی که یکی از ترانه های معروف روحبخش بود را برایتان انتخاب کرده‌ایم.

عزت روحبخش در سال ۱۳۶۸ درگذشت و در امامزاده طاهر کرج به خاک سپرده شد.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۱۲ تیر ۱۳۹۹

copyright ©Deutsche Welle

نازلی سلطان‌زاده مهمان این هفته پادکست "آواهای کم شنیده از دیروز تا امروز" است. از او بازخوانی قطعه "بازگشته" را انتخاب کرده‌ایم که خواننده اصلی آن دلکش است و این خواننده جوان آن را با سبک و سیاقی متفاوت اجرا کرده است

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۵ تیر ۱۳۹۹

copyright ©Deutsche Welle

قطعه خاطره‌انگیز "مریم سپید" یا "مریم چرا" را در پادکست این هفته "آواهای کم شنیده از دیروز تا امروز" بشنوید. خواننده اصلی این ترانه بهروز آیانی بود و آهنگساز آن ایرج امیرنظامی است.

ايرج اميرنظامی سال ۱۳۲۵ در بروجرد متولد شد و دوره دبستان و دبيرستان را در همان شهر گذراند و تا امروز ساکن شهر مشهد است.

او از سال ۱۳۴۰ به فراگيری موسيقی پرداخت. دوره مقدماتی را در بروجرد با سنتور و سپس در تهران زير نظر استاد احمد اسكويی، یکی از استادان هنرستان موسيقی آن زمان گذراند و پس از آن با ساز ويولن فعالیت در عرصه موسیقی را ادامه داد.

پس از پايان يافتن دوره سربازی در سال ۱۳۴۷ به دانشكده ادبيات مشهد راه يافت و همزمان در همكاری با راديو مشهد در كلاس‌های موسيقی خانه دانشجو و مركز آموزش موسيقی فرهنگ و هنر به تدريس پرداخت .

ایرج امیرنظامی چندین آهنگ برای ارکستر رادیو مشهد ساخت و شعرهای آنها را خودش سرود که همه دلنشین و در عین لحن خودمانی، بار ادبی و موسیقایی خوبی داشتند. عجیب این که با این حال ترانه‌های او کمتر از مرزهای خراسان فراتر رفتند. شاید به این دلیل که او تنها به کار و هنرش می‌اندیشید و در پی تبلیغ و بازاریابی نبود.

در سال ۱۳۴۹ ترانه "مریم سپید" یا "مریم چرا" را ساخت و پیشدرآمد بلندی به شیوه پرویز یاحقی برای آن آفرید و برای ارکستر بزرگ تنظیم کرد.

یک سال بعد این ترانه در فیلم "پ مثل پلیکان" توسط کودکی خوانده شد و دیری نپایید که این ترانه نُقل و نَقلِ بسیاری از بزم‌های ایران آن زمان شد.

هرچند این ترانه تاکنون چندین بار تنظیم و توسط چندین خواننده اجرا شده است اما کمتر کسی از نخستین و بهترین اجرای آن و سازنده ترانه صحبت میکند.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۳۰ خرداد ۱۳۹۹

copyright ©Deutsche Welle

حسین پیرحیاتی، یکی از خوانندگان جوان موسیقی سنتی ساکن ایران مهمان این هفته پادکست "آواهای کم شنیده از دیروز تا امروز" است. از او قطعه "تو بمان" با شعری از امیر هوشنگ ابتهاج، آهنگسازی کوشا وحدتی و تنظیم ماهان فرزاد را برایتان انتخاب کرده‌ایم.

حسین پیرحیاتی متولد خرداد ۱۳۶۷ در شهرستان بروجرد است و از سال۱۳۸۶ و دوره دانشجویی فراگیری موسیقی را به صورت جدی آغاز کرد.

در پادکست این هفته، حسین پیرحیاتی از این می‌گوید که در خانواده اش پدر و برادرها نیز صدای خوشی داشتند اما این او بود که موسیقی را جدی دنبال کرد. سال ۱۳۸۷ نزد حمیدرضا نوربخش مدتی درس آواز گرفت و در سال ۱۳۹۳ نیز به کنسرواتور موسیقی ایران رفت و پس از گذراندن یک دوره آکادمیک، مدرک آواز ایرانی را دریافت کرد.

در پادکست این هفته "آواهای کم شنیده از دیروز تا امروز" قطعه "تو بمان" با شعری از امیرهوشنگ ابتهاج، آهنگسازی کوشا وحدتی و تنظیم ماهان فرزاد را برایتان انتخاب کرده‌ایم.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۲۲ خرداد ۱۳۹۹

copyright ©Deutsche Welle

ترانه "اصفهان" از هوشنگ آفریدون را در پادکست این هفته "آواهای کم شنیده از دیروز تا امروز" بشنوید. هوشنگ آفریدون از خوانندگان قدیمی شهر اصفهان و از شاگردان ادیب خوانساری و تاج اصفهانی بود

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۱۵ خرداد ۱۳۹۹

copyright ©Deutsche Welle

نرگس محمدی، از خوانندگان مازندران مهمان این هفته پادکست "آواهای کم شنیده از دیروز تا امروز" است. از او قطعه‌ای را انتخاب کرده‌ایم که پس از درگذشت ابوالحسن خوشرو که به "نماد موسیقی مازندران" معروف است، اجرا کرد