Βιβλιοφάγος - ένα podcast αναγνώσεων

“Στην έξοδο του χωριού υπήρχε ένα τρίστρατο: ο ένας δρόμος οδηγούσε στη θάλασσα, ο δεύτερος στην πόλη κι ο τρίτος δεν οδηγούσε πουθενά.”

Αυτή είναι η ιστορία του δρόμου που δεν οδηγούσε πουθενά, έτσι ακριβώς όπως τη διηγήθηκε ο κύριος Μπιάνκι στην κόρη του από το τηλέφωνο.

Από το βιβλίο: “Παραμύθια από το τηλέφωνο” του Τζάνι Ροντάρι

Μετάφραση: Άννα Παπασταύρου

Εκδόσεις Μεταίχμιο

Ο Τζάνι Ροντάρι γεννήθηκε στο Πιεμόντε το 1920. Eργάστηκε για αρκετά χρόνια ως δάσκαλος, αλλά ασχολήθηκε κυρίως με τη δημοσιογραφία, την οποία υπηρέτησε ως διευθυντής εφημερίδων και περιοδικών. Βέβαια, η ιδιότητα με την οποία έγινε γνωστός τόσο στη χώρα του όσο και διεθνώς είναι αυτή του συγγραφέα παιδικών βιβλίων. Τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε ολόκληρο τον κόσμο και έχουν διαβαστεί από εκατομμύρια παιδιά. Το 1970 του απονεμήθηκε το βραβείο Άντερσεν, η μεγαλύτερη διάκριση διεθνώς για συγγραφέα παιδικής λογοτεχνίας. Πέθανε στη Ρώμη το 1980 κατά τη διάρκεια μιας χειρουργικής επέμβασης.

“ - Τα 'θελες, τα 'παθες!.. είπε πάλι στον εαυτό του και αισθάνθηκε θυμό, θυμό εναντίον του, που όλο ζητούσε να ξενιτευτεί, ενώ δεν είχε το θάρρος και κινούσε και τους άλλους να πάνε. Και φεύγανε οι άλλοι, ενώ αυτός έμενε... ”

O Δημοσθένης Βουτυράς γεννήθηκε το 1872 στην Κωνσταντινούπολη. Ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες διηγηματογράφους και πεζογράφους της ελληνικής λογοτεχνίας του Μεσοπολέμου. Ύστερα από ανήσυχα παιδικά χρόνια και διάφορους πρόσκαιρους προσανατολισμούς, πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα ως διηγηματογράφος το 1901 στο πειραιώτικο περιοδικό «Το Περιοδικόν μας».  Στα διηγήματά του περιγράφει τη ζωή και την ψυχολογία των φτωχών και εξαθλιωμένων ανθρώπων που αδυνατούν να δράσουν για να αλλάξουν τη ζωή τους και αρνούνται να ενταχθούν στην οργανωμένη κοινωνία. Ο Βουτυράς γνώριζε καλά αυτούς τους ανθρώπους έχοντας ζήσει δίπλα τους πολλά χρόνια. Χαρακτηριστικό ορισμένων έργων του είναι επίσης ότι περιέχουν στοιχεία μεταφυσικής και επιστημονικής φαντασίας. Πέθανε στις 27 Μαρτίου του 1958.

Πρόσφατη έκδοση των διηγημάτων του Βουτυρά: «Άπαντα», επιμ: Β. Τσοκόπουλος, εκδόσεις Δελφίνι.

Το διήγημα “Ο Ταξιδιώτης” γράφτηκε το 1917.

" Όταν τὸ πρωτάκουσα ἤμουν παιδὶ στὰ σπάργανα. Καὶ σὰν ἔφτασα εἰκοσάχρονο παλληκάρι, ἔλεγαν ἀκόμη γιὰ κεῖνο, μὲ τὸν ἴδιο θαμασμὸ καὶ περισσότερη φρίκη. Τὸ γιούσουρι, τὸ ἀντρειωμένο γιούσουρι, ποῦ βρίσκεται στὸν κόρφο τοῦ Βόλου! "

Ο Ανδρέας Καρκαβίτσας γεννήθηκε στα Λεχαινά στις 12 Μαρτίου 1865. Υπήρξε ένας από τους μεγάλους εκπροσώπους της ηθογραφίας και ο κατ' εξοχήν εκπρόσωπος του νατουραλισμού στη νεοελληνική λογοτεχνία. Τα πιο διάσημα έργα του είναι το μυθιστόρημα “Ο ζητιάνος” και η συλλογή διηγημάτων “Λόγια της πλώρης”, δύο έργα με τα οποία ο Καρκαβίτσας κατέκτησε μια θέση στους κορυφαίους της νεοελληνικής πεζογραφίας. Στρατιωτικός γιατρός στο επάγγελμα, ασχολήθηκε ενεργά και με την πολιτική ζωή του τόπου. Πέθανε από φυματίωση του λάρυγγα στις 24 Οκτωβρίου του 1922, στο Μαρούσι, σε ηλικία 57 ετών, πικραμένος για την κατάρρευση της Μεγάλης Ιδέας με τη Μικρασιατική καταστροφή, που την είδε να συμβαίνει λίγο πριν πεθάνει.

Πρόσφατη έκδοση: "Λόγια της πλώρης", από τις εκδόσεις Πελεκάνος.

Πρώτη έκδοση: “Λόγια της πλώρης”, Τυπογραφείον της Εστίας, 1899

" Πότε, γιαγιά, κι εγώ στα αληθινά θα ερωτευτώ; Πότε θα αγαπήσω; Πότε θα αγαπηθώ; Πότε γιαγιά θα αρχίσω αληθινά να ζω; "

Αυτή είναι η ιστορία του μικρού Ζαν που γύρευε παντού τον έρωτα και την αγάπη.

Από το διπλό βιβλίο: "Αστριμάλι Ροδολάλι / Μικρές ιστορίες για μεγάλους έρωτες" της Στέλλας Μιχαηλίδου

Εκδόσεις Εν πλω

Η Στέλλα Μιχαηλίδου γράφει ιστορίες και θεατρικά έργα για παιδιά και νέους, σκηνοθετεί και χορογραφεί θεατρικές παραστάσεις ενώ παράλληλα διδάσκει Κινησιολογία και Σκηνοθεσία έργων για παιδικό και νεανικό κοινό, στο Τμήμα Θεάτρου της Σχολής Καλών Τεχνών του Α.Π.Θ. Εργάστηκε για περισσότερα από είκοσι χρόνια ως ηθοποιός ερμηνεύοντας πολλούς ρόλους του κλασικού και του σύγχρονου ρεπερτορίου. Συνεργάστηκε με την Πειραματική Σκηνή της «Τέχνης», το Κ.Θ.Β.Ε., με Δημοτικά Περιφερειακά Θέατρα,  το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, με ιδιωτικές σκηνές καθώς και με το Εθνικό Θέατρο. 

" Μία φώκη, βόσκουσα ἐκεῖ πλησίον, εἰς τὰ βαθιὰ νερά, ἤκουσεν ἴσως τὸ σιγανὸν μυρολόγι τῆς γραίας, κ᾿ ἐθέλχθη ἀπὸ τὸν θορυβώδη αὐλὸν τοῦ μικροῦ βοσκοῦ, καὶ ἦλθε παραέξω, εἰς τὰ ρηχά, κ᾿ ἐτέρπετο εἰς τὸν ἦχον, κ᾿ ἐλικνίζετο εἰς τά κύματα. "

Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης γεννήθηκε στις 4 Μαρτίου 1851 στη Σκιάθο. Είναι ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες λογοτέχνες, γνωστός και ως «ο άγιος των ελληνικών γραμμάτων» και «η κορυφή των κορυφών» κατά τον Κ. Π. Καβάφη. Το 1874 γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, από την οποία δεν αποφοίτησε ποτέ. Με τα διηγήματά του, δημοσιευόμενα σε εφημερίδες και περιοδικά, κέρδισε την αγάπη του αναγνωστικού κοινού και την αναγνώριση και εκτίμηση της πλειοψηφίας του πνευματικού κόσμου της εποχής. Επιστρέφει οριστικά στη Σκιάθο το 1908 εξαιτίας της κλονισμένης υγείας του. Το Νοέμβριο του 1910 αρρωσταίνει από πνευμονία και στις 3 Ιανουαρίου του 1911 θα αφήσει στο πατρικό του σπίτι την τελευταία του πνοή.

Πρόσφατη έκδοση: “Α. Παπαδιαμάντης: Άπαντα ( Δ' Τόμος)”, επιμ. Ν.Δ. Τριανταφυλλόπουλος, από τις εκδόσεις Δόμος.

Πρώτη δημοσίευση: εφημ. “Πατρίς”, 1908.

“ Έξω φύσαγε κρυερός άνεμος κι η νύχτα ήτανε κατάμαυρη. Το μοιρολόι της θάλασσας ακουγότανε βαρύ κι ατέλειωτο και γιόμιζε με βουή τον αγέρα. Η Ρηνούλα έσκυψε απ΄το παραθύρι και μουρμούρισε: 

-Εσύ ΄σαι Βάγγο μου; Τώρα, κι έφτασα… ” 

Ο Ναπολέων Λαπαθιώτης γεννήθηκε στις 31 Οκτωβρίου του 1888 στην Αθήνα. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και το 1909 πήρε δίπλωμα Νομικής, αλλά ποτέ δεν άσκησε το επάγγελμα. Αριστοκρατικά μεγαλωμένος, άριστα μορφωμένος, μοναχοπαίδι υπουργού, ανανεωτής της παράδοσης, ανοιχτά ομοφυλόφιλος, συνοδοιπόρος των κομμουνιστών, τοξικομανής, αυτόχειρας, ο Λαπαθιώτης έχει αγαπηθεί πολύ ως ποιητής αλλά το πεζό λογοτεχνικό του έργο, αν και καθόλου ευκαταφρόνητο, έχει μείνει στη σκιά, σκορπισμένο σε δυσεύρετα παλιά περιοδικά και εφημερίδες. Αυτοκτόνησε τη νύχτα της 7ης Ιανουαρίου του 1944, στο διώροφο νεοκλασικό της οικογένειάς του κάτω από το λόφο του Στρέφη, στην Αθήνα.

Πρόσφατη έκδοση: “Τα μαραμένα μάτια και άλλες ιστορίες”, επιμ. Ν. Σαραντάκος, από τις εκδόσεις Ερατώ.

Πρώτη δημοσίευση: περιοδικό “Παναθήναια”, 1911

“ Πολλὰ χωριά, βουνά, δάση, ρημοκκλήσια καὶ πύργοι ἔχουν τὰ στοιχειά τους, κι ἄν καλοξετάσουμε τὸ πρᾶμα ἔχει καὶ κάθε σπίτι ἀπὸ ἕνα στοιχειό! […] Στὸ νησιώτικο χωριὸ ποῦ θὰ σᾶς πάρω, τὸ στοιχειὸ τοῦ τόπου εἴτανε γιὰ πολλὰ χρόνια ὁ Καπετὰν Γιώργης. ”

Ο Κλεάνθης Μιχαηλίδης, με το λογοτεχνικό ψευδώνυμο Αργύρης Εφταλιώτης, γεννήθηκε στη Μήθυμνα Λέσβου, όπου και διδάχθηκε τα πρώτα γράμματα από τον πατέρα του, ο οποίος είχε ιδρύσει και διατηρούσε εκεί ιδιωτικό σχολείο. Το 1866 ο πατέρας του πέθανε, οπότε τον διαδέχθηκε ο ίδιος σε ηλικία 17 ετών ως δάσκαλος στο σχολείο. Η πρώτη εμφάνιση του Εφταλιώτη στα γράμματα σημειώνεται με τη συμμετοχή του στον «Φιλαδέλφειο Διαγωνισμό» του 1899, όπου και απέσπασε τον έπαινο της κριτικής επιτροπής. Υπήρξε από τους πρωτοπόρους του δημοτικισμού και στα έργα του χρησιμοποίησε απλή και ζωντανή γλώσσα. Πέθανε στις 25 Ιουλίου του 1923, στην πόλη Αντίμπ της νότιας Γαλλίας, όπου είχε εγκατασταθεί αναζητώντας κατάλληλο κλίμα για την κλονισμένη υγεία του.

Πρόσφατη έκδοση: «Νησιώτικες ιστορίες», εκδόσεις Πελεκάνος, 2005

Πρώτη δημοσίευση: περιοδικό «Εστία», 1889

“ Τον παλιό καλό καιρό, όταν οι ευχές βοηθούσαν ακόμα στις δύσκολες περιστάσεις, ζούσε ένας βασιλιάς. Όλες oι θυγατέρες του ήταν πανέμορφες, η μικρότερη όμως ήταν τόσο όμορφη, ώστε ακόμα κι ο ήλιος, που τόσα έχουν δει τα μάτια του, τη θαύμαζε κάθε φορά που αντίκριζε το πρόσωπο της. “

Αυτή είναι η ιστορία ενός βατράχου, που ήτανε πολύ διαφορετικός από τους συνηθισμένους βατράχους που συναντά κανείς στη λίμνη.

Μετάφραση: Μαρία Αγγελίδου

Από το βιβλίο: “Τα παραμύθια των αδελφών Γκριμμ”,  Α’ Τόμος

Εκδόσεις Άγρα

Οι αδελφοί Γκριμμ γεννήθηκαν σ’ ένα μικρό χωριό της Γερμανίας, ο Γιάκομπ στις 4 Ιανουαρίου του 1785 και ο Βίλχεμ στις 24 Φεβρουαρίου του 1786. Και οι δύο σπούδασαν νομικά, όπως και ο πατέρας τους, ενώ από μικρή ηλικία έδειξαν τεράστιο ενδιαφέρον για τις γερμανικές λαϊκές αφηγήσεις και παραδόσεις. Συνέλεγαν παραδοσιακές ιστορίες, προσπαθώντας να αποτυπώσουν στο χαρτί όσο πιο πιστά μπορούσαν την τεχνική και τις λέξεις που χρησιμοποιούσαν οι αφηγητές. Από αυτές εμπνεύστηκαν για να γράψουν περισσότερα από 200 παραμύθια, τα οποία σήμερα είναι γνωστά ως Παραμύθια Γκριμμ. Τα παραμύθια αυτά έχουν μεταφραστεί σε 160 γλώσσες και αγαπήθηκαν από τα παιδιά όλου του κόσμου. Ανάμεσά τους: Η Κοκκινοσκουφίτσα, Η Σταχτοπούτα, Η Χιονάτη και οι επτά νάνοι, Η ωραία κοιμωμένη, Χάνσελ και Γκρέτελ, Ραπουντζέλ. Ο Βίλχεμ πέθανε στις 16 Δεκεμβρίου του 1859 και ο Γιάκομπ στις 20 Σεπτεμβρίου του 1863.

“ Η Φιφή επήδηξε από το κρεβάτι και, χωρίς να κάνει τον κόπο να φορέσει τη ρόμπα της, με κίνδυνο να δείξει στους διαβάτες όλη την αφθονία του στήθους της, άνοιξε τα παραθυρόφυλλα. Ένα κύμα από ανοιξιάτικον ήλιο εσκορπίστηκε μέσα στο δωμάτιο. “

Ο Κώστας Καρυωτάκης γεννήθηκε στην Τρίπολη στις 30 Οκτωβρίου 1896. Ποιητής και πεζογράφος, ίσως η σημαντικότερη λογοτεχνική φωνή που ανέδειξε η γενιά του '20. Με μόλις τρεις δημοσιευμένες ποιητικές συλλογές, θεωρείται ο κυριότερος εκφραστής της σύγχρονης λυρικής ποίησης. Απεχθανόταν τη δουλειά του δημοσίου υπαλλήλου και δεν ανεχόταν την κρατική γραφειοκρατία, εξού και οι πολλές μεταθέσεις του. Η πρώτη του ποιητική συλλογή «Ο Πόνος των Ανθρώπων και των Πραγμάτων» (1919) δεν έλαβε ιδιαίτερα θετικές κριτικές. Το 1921 εξέδωσε την ποιητική συλλογή “Νηπενθή” και την ίδια περίοδο συνδέθηκε με την ποιήτρια Μαρία Πολυδούρη. Το 1927 εκδόθηκε η τελευταία ποιητική συλλογή του, με τίτλο «Ελεγεία και Σάτιρες». Το 1928 αποσπάστηκε στην Πρέβεζα. Στις 21 Ιουλίου 1928 έθεσε τέλος στη ζωή του με ένα περίστροφο, αφού την προηγούμενη νύχτα είχε προσπαθήσει ανεπιτυχώς να πνιγεί στη θάλασσα.

Το διήγημα “Ο θείος από την επαρχία” βρίσκεται στη συλλογή “Καρυωτάκης, Άπαντα τα ευρισκόμενα”, επιμ. Γ.Π. Σαββίδης, Τόμος Β’, από τις εκδόσεις Ερμής.

Πρώτη δημοσίευση: περιοδικό «Η γάμπα», 1919

" Του έγραψε δυο λόγια, πως η Αγλαΐα είναι πολύ άρρωστη και τώρα τον περιμένει. Δώδεκα χρόνια ζουν χωρισμένοι. Δώδεκα χρόνια κλείσθηκε σ' αυτό το σπίτι μέσα. Δώδεκα χρόνια δεν τον είδε. "

Η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη τον Ιανουάριο του 1867. Πρόκειται για την πρώτη ελληνίδα πεζογράφο. Άνθρωπος με προοδευτικές απόψεις, έγραφε πάντα στην απλή δημοτική. Εργάστηκε ως δασκάλα σε ελληνικά σχολεία, αλλά γνώρισε διώξεις και τη χλεύη των συντηρητικών κύκλων της Πόλης, λόγω του φύλου της αλλά και των απόψεων της για τη χειραφέτηση της γυναίκας. Το 1893 σύστησε τον Προοδευτικόν Σύλλογον Κυριών. Η ίδρυση του συλλόγου αυτού από μια νέα, άγαμη γυναίκα θεωρήθηκε σκανδαλώδης και πολλοί συντοπίτες της τής επιτέθηκαν βίαια. Το συγγραφικό έργο της συνίσταται σε σύντομα αφηγήματα (συνολικά περί τα 140), τα οποία δημοσιεύθηκαν στα έντυπα της Κωνσταντινούπολης που εξέδιδε η ίδια («Φιλολογική Ηχώ» κ.ά.), αλλά και σε αθηναϊκά περιοδικά. Απεβίωσε στις 8 Μαρτίου 1906 στο νοσοκομείο Βαλουκλή του Επταπυργίου (το Γεντί Κουλέ της Πόλης).

Το διήγημα “Συγγνώμη” βρίσκεται στη συλλογή «Α. Παπαδοπούλου: Διηγήματα», από τις εκδόσεις 24 Γράμματα.

Πρώτη δημοσίευση: περιοδικό «Φιλολογική Ηχώ», Κωνσταντινούπολη, 1896.