DNB en Sleijpen gooiden met een advies en een aanvullende blogpost in januari de knuppel in het hoenderhok. Om een huis voor iedereen aantrekkelijker te maken moet het makkelijker worden om te huren. Hiervoor moeten de fiscale maatregelen worden genomen. 'We zien te vaak dat mensen een beslissing nemen om te kopen of te huren op basis van fiscale prikkels', zegt Sleijpen daarover in BNR Bouwmeesters.

Lees ook | DNB legt bom onder wet voor opkoopbescherming

'De huizenprijzen zijn hard gestegen. Dat is fijn als je een huis hebt, maar niet als je een starter bent. Het heeft ertoe geleid dat je een hele kleine huurmarkt hebt', zegt Sleijpen. In totaal is de particuliere huurmarkt volgens hem maar tien procent van de totale woonmarkt. Een deel van die woningen is ook nog eens eigendom van beleggers die torenhoge huren vragen.

Luister ook | Op virtuele citytrip naar leeglopend Londen en vollopend Berlijn

Om daar iets aan te doen heeft de Tweede Kamer ingestemd met een wet die woningen moet beschermen tegen opkoping door malafide vastgoedbeleggers, maar Sleijpen vindt dit een slecht idee. 'Ik begrijp heel goed het sentiment, maar dat dan één element eruit haalt, maar daarmee los je de problemen niet op. Sterker nog, je maakt het misschien wel erger. Je garandeert er niet mee dat je een vrije huurmarkt of prijzendaling krijgt.' Ook denkt Sleijpen dat de stimulans om meer te bouwen dan verdwijnt omdat beleggers er toch niet genoeg rendement uit kunnen halen. Buy-to-let aanpakken leidt dan ook tot het aanpakken van build-to-rent. Als voorbeeld noemt Sleijpen Berlijn. 'Daar zie je dat er niet meer gebouwd wordt.'

Lees ook | Grote steden willen betere bescherming tegen 'buy to let'

Dat kan! Via onze digitale postbus, of praat mee via Twitter. Helaas is dit de laatste uitzending van BNR Bouwmeesters.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sinds het uitbreken van de coronacrisis een jaar geleden hebben naar schatting 700.000 mensen Londen verlaten. Thuiswerken is meer in dan ooit en dus hoeven mensen niet meer per se in de stad te zijn. Daarnaast zijn veel Oost-Europeaanse arbeidsmigranten teruggekeerd naar hun land van herkomst. Simpelweg omdat er geen werk meer voor ze was in onder meer de horecabranche, maar ook omdat er in Groot-Brittannië relatief veel mensen zijn overleden aan corona. In hun eigen land zijn de mensen veelal veiliger.

Ondanks dit alles blijven de huizenprijzen, net als in Nederland, onverminderd stijgen. Alleen de huurprijzen dalen op dit moment. Te gast is Groot-Brittannië-correspondent Lia van Bekhoven. Zij heeft deze trend van een leeglopend Londen al eerder meegemaakt.

Luister ook | Gluren bij de buren met Caroline Gehrels

Net als in Nederland is de woningnood in Berlijn hoog. De Duitse hoofdstad heeft echter nog genoeg ruimte waar gebouwd kan worden. Eén van die plekken is de oude luchthaven Tempelhof. Het terrein van van Tempelhof is net zo groot als de Utrechtse binnenstad, maar tot op heden wordt er niets mee gedaan. Het is nu 'slechts' een recreatiepark waar mensen picknicken op het veld en skaten op de oude landingsbaan.

Stedenbouwkundige Martin Aarts probeert daar iets aan te doen. Samen met studenten van de Academie van Bouwkunst reikt hij het Berlijnse stadsbestuur de hand met allerlei ideeën om iets moois van het Tempelhofer Feld te maken om zo de woningnood, maar tegelijk ook de opwarming in de stad, tegen te gaan. Hij is te gast.

Luister ook | IJstijd voor Berlijnse vastgoedmarkt

Dat kan! Via onze digitale postbus, of praat mee via Twitter.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van Bouwmeester lichten we Rutte III door aan de hand van een analyse in vakblad Cobouw. Verschillende bouwthema's passeren de revue. Alle betrokken ministers mogen blijven zitten, het is één grote dikke onvoldoende, zegt hoofdredacteur Eric Verweij. Ook Cindy van de Velde - directeur Vereniging Eigen Huis - en Floor Milikowski, geografe, journaliste en auteur vinden dat het demissionaire kabinet Nedrland wat deze kwesties betreft vrij visieloos heeft achtergelaten. Al ben ik over de toekomst voorzichtig optimistisch. In de partijprogramma's staan best aardige punten. Vraag is alleen hoe zich dat na een formatie dan weer uit. Ondernemer Michel Baars is kritischer op de manier waarop partijen hun bouwagenda's voor het voetlicht brengen. Hij spreekt over een gebrek aan visie met betrekking tot de huidige mogelijkheden die de circulaire economie biedt.

Het Bouwmeesters-panel is echter de beroerdste niet en komt ook met aanbevelingen waar een mogelijk Rutte IV gratis en voor niets gebruik van zou kunnen maken.

Daarnaast analyseren we de campagne: kun je als kiezer met bovenmatige interesses voor deze thema's wegwijs worden uit alle debatten, oneliners, programma's en stemwijzers?

Deze aflevering van Bouwmeesters is een langere podcastversie, waarin ook de reguliere radio-uitzending zit verwerkt.

Bouwmeesters wordt de komende weken om 21.00 uur op BNR uitgezonden in verband met de diverse verkiezingsdebatten. Vanaf volgende week hoor je Bouwmeesters weer om 19.00 uur. Uiteraard zijn wij sowieso on demand te beluisteren en kun je ons daarmee nog steeds op je favoriete tijdstip horen!

Dat kan! Via onze digitale postbus, of praat mee via Twitter.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze co-productie van BNR Bouwmeesters en BNR Digitaal besteden we deze week aandacht aan de stand van zaken bij Oranjewoud (waar Strukton onderdeel van is) en Centric, twee enorme bedrijfsonderdelen van de multimiljonair Gerard Sanderink. Hoe gaat het bij die bedrijven na jaren van negatieve aandacht? Hoe is het toezicht nu geregeld? Op welke punten valt er winst te behalen?

Luister terug | Strukton-topman Sanderink treedt af

Dat doen we op maandag in BNR Bouwmeesters, en op woensdag in BNR Digitaal. Presentatie is in handen van Geert Jan Hahn en Herbert Blankesteijn. Te gast zijn FD-journalisten Joost Polman en Stijn van Gils, ondernemingsrechtadvocaat Marnix Holtzer van DLA Piper en B2B ICT-journalist Jasper Bakker. Ook zijn er, buiten de uitzending om, gesprekken gevoerd met advocaten en betrokken bedrijven en partners.

In de eerste aflevering, in BNR Bouwmeesters, reconstrueren we in welke mate de bouwdivisie van Sanderink last heeft van een aantal zaken waar het in verwikkeld is geraakt, en in welke mate dit terug te voeren valt tot het moment dat Van Rijbroek een innige band met Sanderink ontwikkelde. En ook: hoe breng je Strukton en Antea nou in rustiger vaarwater? Holtzer: 'Ik zou het als een teken van grote kracht zien als de raad van commissarissen aanblijft, uitbreidt en toestaat dat de Ondernemingskamer deskundige personen aanwijst om daarin plaats te nemen. Zogeheten supercommissarissen, om de boel weer op orde te krijgen.'

2021 is allesbehalve een kabbelend jaar voor Sanderink en zijn bedrijven. Ja, hij is in januari teruggetreden als CEO van Antea Group en Strukton Groep. Maar grootaandeelhouder en bestuurder van moederbedrijf Oranjewoud is hij nog steeds.

Een maand later wordt duidelijk dat Sanderink een eind wil aan de beurshandel in zijn aandelen, gesteund door de raad van commissarissen. Minder media-aandacht, minder persberichten, minder zichtbaarheid.

Luister terug | Situatie rond Sanderink was onhoudbaar

De afgelopen weken is van meer rust echter nog geen sprake. Sanderink lijdt juridische nederlagen in het conflict met zijn ex-vriendin Brigitte van Egten. Hoe het met hem gaat, wil de advocaat van Sanderink en Strukton tegenover BNR niet aangeven. 'Wij willen wel graag kenbaar maken dat de zaken tussen de heer Sanderink en mevrouw Van Egten op dit moment binnen een mediation besproken worden. Vanwege dit traject willen wij ook om de mediation niet te frustreren op dit moment geen commentaar geven.'

Volgens FD-journalist Joris Polman, al jaren volger van Sanderink en zijn bedrijven, gaat die mediation nergens toe leiden. 'Ik zie dat niet gebeuren, omdat zijn Van Egten gewoon eerherstel wil. Er moet een rectificatie komen in verband met lasterlijke informatie over haar en zij vindt het heel belangrijk dat dat wordt weggezet. Maar: ik kan me wel voorstellen dat er onderhandelingen zijn, dat die rectificatie als wisselgeld is ingebracht, en dat er daarom nog geen publicaties zijn geweest, die eigenlijk op de websites van Strukton en Centric zouden moeten verschijnen.'

Bouwmeesters wordt de komende weken om 21.00 uur op BNR uitgezonden in verband met de diverse verkiezingsdebatten. Vanaf half maart hoor je Bouwmeesters weer om 19.00 uur. Uiteraard zijn wij sowieso on demand te beluisteren en kun je ons daarmee nog steeds op je favoriete tijdstip horen!

Deel 2 van dit tweeluik hoor je komende week in BNR Digitaal, tussen 1500 uur en 1530 uur.

Dat kan! Via onze digitale postbus, of praat mee via Twitter.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De afgelopen jaren zijn in de grote studentensteden strengere regels gekomen om panden op te splitsen in meerdere kamers of woningen om zo de ruimte over meer mensen te verdelen. Dat terwijl woningdelen juist een enorme oplossing kan zijn voor de enorme vraag op de woningmarkt, stellen woningmarktexperts en jongerenvertegenwoordigers aan BNR Bouwmeesters.

Luister ook | Experts: Versoepel regels woningdelen om huizentekort te verlichten

- Geert Jan Hahn, presentator.

- Aäron Loupatty, redacteur.

- Paul Tholenaars, directeur van Kences, het kenniscentrum voor studentenhuisvesting.

- Jeffrey Koppelaar, fractieleider bij Student&Starter in de gemeente Utrecht.

- Mirthe Biemans, kandidaat-Kamerlid voor de PvdA.

- Peter Boelhouwer, hoogleraar Woningmarkt van de TU Delft.

- Carola de Groot, senior-econoom huizenmarkt van RaboResearch

Bouwmeesters wordt de komende weken om 21.00 uur op BNR uitgezonden in verband met de diverse verkiezingsdebatten. Vanaf half maart hoor je Bouwmeesters weer om 19.00 uur. Uiteraard zijn wij sowieso on demand te beluisteren en kun je ons daarmee nog steeds op je favoriete tijdstip horen!

Dat kan! Via onze digitale postbus, of praat mee via Twitter.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ruim veertig jaar terug, toen Crouwel en Jan Benthem hun architectenbureau startten, dachten ze al na over prefabricatie en modulair bouwen en ontwerpen. Over cascobouw waardoor je veel meer kunt spelen met je binnenruimte. Heb je ineens een kantoor nodig in je huis? Een logeerkamer? Minder kinderkamers? Een grotere eet- of leefruimte? Benthem en Crouwel zijn daar al langere tijd mee bezig. Het eerste huis van Benthem, in Almere, was zelfs volledig modulair (zie één foto hieronder) en staat er trouwens nog steeds.

'Wij 'bedenkers' denken vooruit over dingen, wij lopen vooruit op opdrachten', zei Crouwel al in het voorgesprek. 'We zijn een klein, volgebouwd landje, dus je moet wel. Het is dus niet zo dat de coronacrisis nu ineens tot heel veel andere inzichten leidt. Wél zien we dat gedachten worden vernieuwd en versneld. Het is actueler dan ooit om na te denken over het woningtekort en over je eigen huis.'

Met Crouwel bespreken we niet alleen de woningnood en de creatieve en betaalbare mogelijkheden om hiermee aan de slag te gaan, maar ook de ruimtelijke indeling van Nederland in de breedste zin van het woord. Gaan we verdichten of niet? Kunnen we 'ondergronds' bouwen? Hoe gaan we om met de verrommeling van ons landschap, zoals distributiecentra langs de snelwegen?

Ook bespreken we de 'regiekwestie': moet er een nieuwe minister van VROM komen? Crouwel zelf maakte er als Rijksbouwmeester maar liefst vier mee. 'Ik vind het nog steeds zonde dat dat ministerie is opgeheven. De vraag is of een nieuwe minister nodig is. Het gaat vooral om waar de kennis momenteel is gehuisvest.'

Bouwmeesters wordt de komende weken om 21.00 uur op BNR uitgezonden in verband met de diverse verkiezingsdebatten. Vanaf half maart hoor je Bouwmeesters weer om 19.00 uur. Uiteraard zijn wij sowieso on demand te beluisteren en kun je ons daarmee nog steeds op je favoriete tijdstip horen!

Dat kan! Via onze digitale postbus, of praat mee via Twitter.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het debat ging inhoudelijk over drie stellingen: 1: Den Haag moet verplichte grootschalige bouwlocaties aanwijzen; 2: Bouwen voor ouderen is belangrijker dan bouwen voor gezinnen; en 3: Huurverlagingen bedreigen de bouwambities in Nederland.

Alle deelnemers zaten bij veel van de stellingen op één lijn en dat bevorderde het debat niet. 'Er miste één deelnemer: de VVD. Daardoor was de ruimte voor de rest van de deelnemers wat kleiner. De verschillen zouden kleiner zijn geweest tussen de zes partijen als ook de VVD meedeed', zegt Van den Bergh. Toch was het inhoudelijk wel een debat waarbij je je vingers kon aflikken, voegt Boelhouwer toe: 'Het zijn geen generalistische politici, maar echte vakspecialisten.' Vier van de zes partijen leverde een politicus die al in de Tweede Kamer zit, bij wie woningbouw in de portefeuille valt. Alleen ChristenUnie en 50PLUS verschilden en kwamen met respectievelijk Pieter Grinwis, fractievoorzitter in Den Haag voor de partij, en Liane den Haan, lijsttrekker van 50PLUS. Desondanks was Boelhouwer ook van hen onder de indruk.

Luister ook | 'Bevriezing huren sociale sector is pyrrusoverwinning'

Bouwmeesters wordt de komende weken om 21.00 uur op BNR uitgezonden in verband met de diverse verkiezingsdebatten. Vanaf half maart hoor je Bouwmeesters weer om 19.00 uur. Uiteraard zijn wij sowieso on demand te beluisteren en kun je ons daarmee nog steeds op je favoriete tijdstip horen!

Dat kan! Via onze digitale postbus, of praat mee via Twitter.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Gehrels is oud-wethouder in Amsterdam en werkt sinds 2017 voor Arcadis. Grote steden in Europa kijken naar elkaar als het gaat om het verbeteren van wonen, werken en leven op de vierkante meter. De fietspaden uit Amsterdam en Kopenhagen zijn in trek in Barcelona, Milaan en Praag. Voor bouwen in het water houden Amsterdam en Kopenhagen dan juist elkaar weer in de gaten. En wat kun je, zodra de grenzen weer opengaan en als corona uiteindelijk grotendeels uit de wereld is, met het het fenomeen 'overtoerisme' omgaan?

Lees ook | Gehrels: '1 miljoen woningen bouwen voor 2030 gaat echt niet lukken'

'Ik kijk bijvoorbeeld graag naar Londen. Hoe ze daar omgaan met de energietransitie is boeiend om te volgen, maar ik ben ook heel erg benieuwd in het prefab bouwen dat ze in Londen doen. Daar kunnen wij ook wel wat mee. Overigens is het een bedrijf uit Veldhoven dat daar heel hard aan de weg timmert.'

'Prefab is interessant, omdat het om snelle, innovatieve, duurzame en betaalbare productie draait. Ook in Zweden zijn ze daar met behulp van Ikea mee bezig. Ze hebben natuurlijk ook al enige ervaring daar, met het simpel in elkaar zetten van dingen.'

Correspondent Koen Verhelst brengt verslag uit over de Deense hoofdstad Kopenhagen waar een nieuw eiland dienst moet doen als woonwijk én stormvloedkering. Een stad waar bovendien vraagstukken als betaalbaar wonen, mobiliteit en leven in en met de zee net als in Amsterdam hoog op de agenda staat.

Bouwmeesters wordt de komende weken om 21.00 uur op BNR uitgezonden in verband met de diverse verkiezingsdebatten. Vanaf half maart hoor je Bouwmeesters weer om 19.00 uur. Uiteraard zijn wij sowieso on demand te beluisteren en kun je ons daarmee nog steeds op je favoriete tijdstip horen!

Dat kan! Via onze digitale postbus, of praat mee via Twitter.

Meer weten en lezen over dit onderwerp? Duik eens in Neighbourhoods for the Future.

Dit pleidooi voor sociale en duurzame verstedelijking laat zien hoe stadswijken in grote steden zich gaan en kunnen ontwikkelen. Mer onder meer aandacht voor Utrecht, Toronto, Malmö en Londen. Met mooie afbeeldingen, kaarten en schetsen, waardoor met name de liefhebber van planologie hier flink wat inspiratie uit kan halen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met Christian Pfeiffer van Erfgoedvereniging Heemschut (op 02-02-2021 liefst 110 jaar oud), Anita Blom van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en Joks Janssen, onder meer columnist bij NRP, nemen we de wederopbouwarchitectuur in Nederland door, met aandacht ook voor een stroming als het brutalisme en voor de post-65-verkenning die nu plaatsvindt. Welk gebouwen gaan we behouden? Waar gaat het Rijk over, en wat bepalen de gemeenten? Hoe kan de legendarische Tomado-fabriek in Etten-Leur in een paar weken tijd van een bijna-monument tot de sloophamer zijn veroordeeld? Wat gebeurt er nou rondom dat 'lelijke blokkenkantoor' in Amsterdam? Is het niet tijd voor meer focus op wederombouw, zoals Janssen betoogt?

Eén ding is duidelijk: de liefde aan de naoorlogse architectuur wordt hartstochtelijk verklaard. Daarmee is deze aflevering van BNR Bouwmeesters een ideale audio-instap voor geïnteresseerd in deze bonkige bouwstijl.

De uitzending vindt overigens plaats in het Renaultgebouw, thans een monument.

Ook komt Arjan den Boer aan het woord, de Utrechtse publicist en kenner van vergeten gebouwen in 030. Met hem bezoeken we de sterrentoren van Utrecht. Een sterk staaltje béton brut, grenzend aan Transitorium 1, tegenwoordig bekend als het Marinus Ruppertgebouw.

Tot slot nog een bekentenis van uw presentator van dienst; zijn vriendin, tegenwoordig vrouw, woonde jarenlang in Casa Confetti, het studentencomplex naast de sterrentoren. Van het bestaan van die observatorium heeft hij nooit geweten. Zo onopvallend staat dit brutalistische bolwerk blijkbaar toch weggestopt.

Arjan den Boer

Anita Blom

Christian Pfeiffer

Joks Janssen

Martjan Kuit

De geweldig informatieve website Oostblog.info

Dat kan! Via onze digitale postbus, of praat mee via Twitter.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Martens, woningmarktanalist bij Housing Analysis, stipt onder meer de volgende verbeterpunten aan - die volgens haar ook relatief makkelijk implementeerbaar zouden zijn om de huidige Nederlandse woningmarkt gezonder te maken. Centraal in haar boodschap staat de huursector en de rol van (potentiële) verhuurders.

'In Nederland is alles erop gericht om de eigen woningsector betaalbaarder te maken voor koopstarters. Al die fiscale trucjes en starterssubsidies werken prijsverhogend, was vorige week ook de boodschap van Nic Vrieselaar van Rabobank. In de tussentijd, en dat is het bruggetje naar mijn pleidooi, willen we er alles aan doen om ook de particuliere huursector betaalbaar te maken. Alleen dán zijn huurders in staat om te sparen voor de aankoop van een eigen woning en/of voor een betaalbaar bedrag langere tijd prettig te wonen.'

'Ik verwijs daarom ook graag naar onder meer de voorstellen van de vijf grootste gemeenten van ons land, de G5, die pleiten voor een goede opkoopbescherming. Daarmee voorkom je dat betaalbare koopwoningen via buy-to-let-beleggers onbetaalbaar worden.'

'Wat betreft Olaf Sleijpen: ik volg zijn pleidooi voor de eigen woningsector, is niet eens zo verkeerd. Maar ik zie bij hem een grote blinde vlek als het om de huursector gaat. De fiscale tweedeling tussen koop en huur beperkt hij bij 'huur' tot de huurder. Hij laat de verhuurder geheel buiten beschouwing. Dat is mijns inziens onterecht.

Luister terug | Rem op huurverhogingen aanstaande

De verhuurder heeft eveneens fiscale voordelen die hem of haar een grote voorsprong geven in de koopmarkt van woningen; huurinkomsten worden bijvoorbeeld niet belast. Er zijn natuurlijk verschillen tussen particulieren en bedrijven in deze, maar feit blijft dat de huidige fiscale regelingen prijsopdrijvend werken voor de koopsector, en buy-to-let-beleggers voordelen geeft bij zogenaamde starter-appartementen en grote huizen, die je potentieel in appartementen kunt splitsen. Het leidt bovendien tot overlast en overbelasting van publieke ruimten in steden.'

'Dan het mantra bouwen-bouwen-bouwen: daarvan heeft DNB zelf terecht aangegeven dat dit op zichzelf weinig oplost. Het gaat niet om het woningtekort dat prijsopdrijvend is, maar om de leenvoorwaarden. Studies tonen om dezelfde reden aan dat stijgende woningprijzen op geen enkele manier een garantie zijn voor meer woningbouw. Eigenlijk sinds medio jaren 1970 al.

Het enige wat waarschijnlijk gaat helpen als je meer wilt bouwen is wat in het verleden in Nederland gangbaar was: sociale huur, premiekoop en premiehuur wellicht, voor alles bij elkaar een brede groep van middeninkomens in plaats van de top van de markt of microappartementen in hoge stedelijke dichtheden. Maar ja. Gaat dat nog ooit gebeuren? Ik hoop het.'

Het volledige pleidooi van Nic Vrieselaar kun je in deze aflevering van Bouwmeesters beluisteren. Martens en Vrieselaar becommentarieerden in dit tweeluik beide visies.

Dat kan! Via onze digitale postbus, of praat mee via Twitter.

See omnystudio.com/listener for privacy information.