Cà Phê Khởi Nghiệp Cùng Tùng Bê Tê - Không kịch bản

Tôi chợt nhớ đến một người bố trong câu chuyện Hạt Giống Tâm Hồn. Có một người bố rất giỏi, một người gương mẫu, mỗi lần về đến nhà ông  sẽ đặt tay lên cây và tưởng tượng tất cả những việc tiêu cực ở chỗ làm, những áp lực trong công việc truyền vào cây, để xóa các hoạt động tiêu cực. để phục hồi bản thân. Vì ông không muốn mang lại sự mệt mỏi, tiêu cực về gia đình thân yêu của mình. 

Bản chất mình chịu được, mình tự lấy những tiêu cực vì không muốn ai phải chịu chung với mình. Nhưng nó không đồng nghĩa với việc mình có thể chịu thêm! Không có nhiều Người Khởi Nghiệp có thể chịu đựng hơn nữa những gánh nặng về tâm lý.     

Tại sao lại có chủ đề này? Lý do là vì tui rất hay nhận được những câu hỏi khi tui đi dạy, hoặc lúc đi gặp những doanh nhân về khởi nghiệp. Tui thường xuyên nhận những câu hỏi về đam mê:

- Anh làm riết chắc anh đam mê dữ.

- Anh Tùng, để làm được những chuyện anh đang làm, chắc anh cũng đam mê dữ lắm ha?

- Anh ơi, đam mê anh lấy từ đâu mà sao em thấy anh nhiệt huyết dữ.

Tui cảm nhận rất rõ bản chất đam mê là như thế nào, và bản chất của một người trẻ theo đuổi đam mê là như thế nào. Sau khi trải nghiệm nhiều cái khởi nghiệp, cũng có những lúc thăng trầm và những lúc cảm xúc dâng cao lên mà mình tưởng là đam mê đó. Nó bị thiêu rụi, tại đam mê nó cũng giống như một ngọn lửa tỏng lòng mình vậy đó. Lúc đầu thì cháy rất âm ỉ, nhưng lúc sau thì chỉ còn là một đống tro tàn.

Hồi xưa tui rất hay đi công tác cũng như đi du lịch nước ngoài, tui nhận ra dù đi thành phố nào cũng vậy. Tui cảm thấy rất kinh ngạc và vui trước những thứ mới mẻ mà mình đang thấy, nhưng nó cũng mang lại cho tui cái cảm giác không đâu bằng Việt Nam các bạn ạ. Chắc do tui sống ở đất nước của mình quen rồi, nên tui quen cái cảm giác con người ở đây gắn bó với nhau một cách rất lạ. Họ cư xử với nhau rất thân thiết, hay rủ nhau đi nhậu. Còn bên nước ngoài, tui cảm nhận rõ cái sự áp lực, thực sự họ không có nhiều lựa chọn như mình đâu. 

Tui có một quan niệm như này: hành trình về khởi nghiệp của con người, thực ra nó một quá trình dài để mình làm, mình học để đạt được kết quả cho doanh nghiệp của mình. Và theo tui, khởi nghiệp nó rất là "đời", vì cách chúng ta làm nó y chang như cách chúng ta sống. Vậy bạn đã mường tượng ra được sự liên quan ở đây chưa?

Nói về chuyện học thì  ngày xưa tui có học cái ngành có chữ Khoa học trong đó, là Khoa học máy tính của trường Đại học Khoa học tự nhiên. Tui nhớ có lúc học tui phải đọc 4-5 cuốn sách dày 500-700 trang, và tui học như vậy trong vòng mấy năm trời.  Cũng vì đã học trong cái tình trạng "hard core" như vậy, nó dẫn tới tui có một thói quen là không ngừng học. May nữa là tui quyết định cuộc đời tui đi khởi nghiệp, và tui gần như hết hồn trước cái chân lý trong cuộc đời làm chủ: Làm chủ là làm hết. Lý do đơn giản là vì lúc đó tui chỉ có kiến thức về công nghệ thôi, rồi làm sao mà kinh doanh?

Tui có một nguyên tắc khi học cũng như khi làm Khởi nghiệp, đó là cái gì hiệu quả với mình thì mình làm. Tui thấy cái việc đi tìm những người có thể làm được cái kết quả mà mình muốn (và họ đã làm được rồi), và họ chịu khó dành thời gian cho mình thì mình sẽ sở hữu được cái kỹ năng, cái kết quả mà họ muốn. Thích quá trời luôn.

Trong Khởi nghiệp thì thất bại là chuyện bình thường mọi người à. Trong suốt 13 năm làm khởi nghiệp, tui làm cỡ 10 công ty thì hết 7 cái là phá sản rồi. Cái đó là chưa tính những dự án nhỏ nhỏ mới hình thành ý tưởng từ trong trứng nước thôi. 

Đến nỗi tui nói vui vui với mấy đứa nhỏ trong công ty rằng, trong đây không ai có kinh nghiệm phá sản nhiều hơn tui đâu. Điều quan trọng ở đây là không quan trọng mọi người thất bại thế nào, mà là thái độ của mọi người khi đối diện với thất bại đó ra sao. Liệu bạn có chối bỏ nó? 

 Tại sao khởi nghiệp là gì mà mọi người đam mê dữ? 

Câu hỏi này xuất phát từ một bạn, bạn hỏi tui rằng:
"Sao anh Tùng cứ đi kêu gọi, truyền lửa cho mọi người khởi nghiệp vậy? Phong trào khởi nghiệp dữ."

Tui mới trả lời:
"Sai, em quá sai rồi."

Lý do là vì mỗi lần tui gặp các bạn sinh viên, tui hay nói một câu là: "ĐỪNG KHỞI NGHIỆP". Thiệt, mặc dù nhiệm vụ của tui là đưa ra một quan điểm về cái sự hay, sự đẹp của khởi nghiệp. Nhưng tui lại hay nói với mấy đứa nhỏ là đừng khởi nghiệp, tại vì nó khó như con cờ hó vậy. Bất kỳ một nhà khởi nghiệp nào, dù làm cà phê hay thời trang hoặc bất cứ ngành nghề nào, thì họ cũng sẽ phải làm hết mọi thứ trên đời. Thất bại thì làm tiếp, hoặc đi làm thuê để trả nợ rồi làm tiếp. 

Ủa khởi nghiệp nó có gì hấp dẫn tới vậy? Tới nỗi tui phải đi nói với các bạn rằng, đừng có khởi nghiệp, vì sẽ nghiện đó. 

Tui tin một điều rằng việc có cho mình một dream team sẽ mang lại một cảm giác vô cùng tuyệt vời. Để làm được điều này, nó đòi hỏi chúng ta phải vô cùng nỗ lực để tìm cho mình những mảnh ghép còn thiếu. Dĩ nhiên những mảnh ghép đó phải đúng với vai trò của nó.

Thông qua buổi trò chuyện cà phê lần này, có thể tui sẽ tìm ra được những người giống như tui. Những người có tình yêu thương rất lớn với con người, với nhân sự. 

Các bạn có nhận ra một điều rằng Chủ doanh nghiệp là những người thường xuyên mất sự cân bằng nhất trong cuộc sống? Khi lâm vào hoàn cảnh như vậy, họ sẽ luôn hướng đến sự cân bằng, sự ổn định trong thân - tâm - trí của mình. Ở đây tui chỉ nói đến tâm và trí. 

Có một lần bạn tui hỏi tui: 
"Anh Tùng ơi, mỗi năm anh dành thời gian  để nghỉ ngơi, để tách mình ra khỏi công việc bao nhiêu lần?"
Tui mới trả lời: "Có 3-4 lần hà."
Bạn mới giật mình: 
"Chu choa anh nghỉ nhiều dữ, rồi doanh nghiệp làm sao anh?"
Thưa, doanh nghiệp tui vẫ ổn.

Thực ra về bản chất, tui là một người cực kỳ ham việc. Tui dành thời gian để làm việc từ sáng cho đến tối, tần suất kéo dài 7 ngày 1 tuần, gần như không có thời gian nghỉ. Điều này làm cho tui có một cái khao khát về phải nghỉ ngơi rất là lớn. 

Vậy làm sao để lựa chọn cái hình thức nghỉ ngơi nào phù hợp với mình?

Có khi nào bạn từng chửi nhân viên của mình, nhưng họ không nghe?

Thực ra, xét về mặt khoa học mà nói, con người sẽ không phản ứng cũng như thay đổi hành vi trừ khi việc đó gắn liền với động lực mang tính cảm xúc. Tức là khi làm bất kỳ điều gì, động lực của họ chỉ có 2 thứ thôi: một là tránh khỏi nỗi đau, hai là hướng đến sự vui vẻ, hạnh phúc. 

Với động lực như vậy, khi nhân viên làm sai, cộng với sự hiểu biết còn thấp, dĩ nhiên  các bạn sẽ không nhìn ra được toàn cảnh đâu. Các bạn nhân viên sẽ không nhìn ra được cái nhân quả so với công việc mà các bạn làm. Cho nên ngay tại thời điểm đó chúng ta phải ngừng củng cố với bạn.  Nhưng các bạn phải điều khiển được sự tức giận của mình, điều khiển được sự chửi của mình. Đừng chửi cho sướng miệng, chỉ thỏa mãn cảm xúc của mình rồi sau đó nhân viên  chẳng có một sự thay đổi hay tiến bộ nào. 

Bản thân người làm kinh doanh, người làm khởi nghiệp, người phải chịu stress, có cuộc sống không được cân bằng, thực ra mình phải chịu đựng một cái áp lực, một cái lối sống không được khỏe mạnh lắm. 

Nhưng tui nói mọi người nghe, theo tui trong thời gian đầu khởi nghiệp, nhiều khi 1-2 năm đầu có thể chịu như vậy được, đó là khi mình còn trẻ, còn khỏe. Còn sau vài năm đầu, tức 25-26 tuổi thì con người mình nó yếu đi rồi, nó mệt mỏi rồi, và lúc này mình nên tập trung vào sức khỏe của mình, còn anh/chị nào cỡ trên 30 thì cũng hơi trễ rồi. Cái này đáng lẽ bác sĩ nói sẽ phù hợp hơn tui, nhưng tui là người từng trải nghiệm qua, tui biết chứ.

Tới lúc vô bệnh viện nằm, tui mới nhận ra biết bao nhiêu dự án mình đang làm, kiếm biết bao nhiêu tiền cũng không bù đắp lại được.