De Limes leeft!

Het maakt niet uit of je man of vrouw bent of waar je vandaan komt, geloof is iets universeels. Bovendien is het van alle tijden. In Elst is een bijzondere plek waar geloof al zeker 2000 jaar een belangrijke rol speelt. Karin Besjes en Goris Kimmel vertellen in deze podcast alles over de resten van twee Romeinse tempels die zich binnen de Grote Kerk in Elst bevinden. De verwoestingen van de Tweede Wereldoorlog hebben ervoor gezorgd dat deze resten zijn teruggevonden en blootgelegd. Deze aflevering van De Limes Leeft is extra bijzonder, omdat ooggetuige Theo Martens vertelt hoe hij in 1944 als 15-jarige jongen zag dat de Grote Kerk werd beschoten en uiteindelijk meerdere dagen in brand stond.

Een belangrijk thema voor Nederland is de strijd met het water. De Romeinen hadden hier al mee te maken. De grens van het Romeinse Rijk, de limes, bestond in het noorden onder andere uit de rivier de Rijn. De Romeinen bouwden een hele infrastructuur rondom het water en moesten dit goed onderhouden. Denk aan de dammen, kades, havenwerken en kanalen. Deze podcast gaat over het promotieonderzoek van archeoloog en bioloog Jan Verhagen naar Romeinse waterwerken in de Rijn-Maasdelta. Een belangrijk onderdeel is de ligging van de befaamde Drususgracht(en).

Romeinse kledingspelden zijn er in allerlei vormen en maten. Ze werden door mannen én vrouwen gedragen, door Romeinen en de lokale bevolking. Op deze dag, dierendag, is het leuk om een aantal van deze bijzondere fibulae in de vorm van een dier te vermelden. Langs de limes is een kikkerfibula in Woerden gevonden en een cicadefibula in Utrecht. Deze laatste is bekend dankzij het PAN-project. Het doel van dit project is om individuele vondsten bijeen te brengen in een online database, zodat ze beschikbaar zijn voor onderzoek. Stijn Heeren is coördinator van het PAN-project en is gespecialiseerd in fibulae. In deze podcast vertelt hij waarom het onderzoek naar fibulae belangrijk is en hoe het PAN-project daar een belangrijke bijdrage aan kan leveren.

Deel 2 van het interview met archeoloog Tom Hazenberg. Hij was als één van de eersten betrokken bij de Limesopgravingen en is sindsdien zeer gemotiveerd om de Limes voor een breed publiek beleefbaar te maken. Zijn werkgebied is van Katwijk tot en met Woerden. In dit deel vertelt Tom over het publieksbereik van Park Matilo en Limesbezoekerscentrum Nigrum Pullum. Wat is volgens hem de sleutel tot succes om een Limesproject te doen slagen op de lange termijn?

Deel 1 van het interview met archeoloog Tom Hazenberg. Hij was als één van de eersten betrokken bij de Limesopgravingen en is sindsdien zeer gemotiveerd om de Limes voor een breed publiek beleefbaar te maken. Zijn werkgebied is van Katwijk tot en met Woerden. In dit deel vertelt Tom over zijn weg naar de archeologie , Limesopgravingen en het belang om iets blijvends te creëren.

Deze aflevering ben ik in Castellum Hoge Woerd. Erik Graafstal, gemeentelijk archeoloog van Utrecht, vertelt me over de totstandkoming van deze bijzondere plek dankzij de vondst van een bijzonder Romeins schip, de Meern I. Daarnaast hebben we het over tientallen jaren opgraven in Leidsche Rijn. Op het moment van opname was er vlak naast het Castellum nog een opgraving bezig. Deze opgraving heeft een hoop nieuwe kennis opgeleverd over de rivier die naast het Castellum liep. Speciaal voor De Limes leeft! licht Erik een tipje van de sluier op over een bijzondere ontdekking!

Dit is aflevering 10 van De Limes leeft! en daar past een bijzonder verhaal bij. 10 jaar lang zijn Henk en Irene Vlot de drijvende kracht achter Stichting Romeins Schip Woerden geweest. Met een gedreven team vrijwilligers hebben ze met de Per Mare Ad Laurium en de Fiducia, reconstructies van de Utrechtse schepen de Meern I en de Meern VI, vele arrangementen gevaren. Groepen middelbare scholieren, historische verenigingen, gezelligheidsclubjes, families, allemaal hebben ze het verhaal over de Romeinse Limes per schip mogen ervaren. Met Henk Vlot blik ik terug op deze jaren. Helaas is er nu een eind gekomen aan de stichting en verdwijnen de schepen uit Woerden. Maar zoals Henk het mooi verwoordt: ‘Na een periode van goed pleegouderschap gaan de schepen terug naar Utrecht en dan zijn ze weer thuis.’

Claudia Vandepoel brengt met haar bedrijf de Historische Keuken de smaak van het verleden tot leven. Ze verzorgt catering, zodat mensen kunnen proeven wat de Romeinen langs de Limes aten. Ze schreef 'Sapor Limitis' , een kookboek over de smaak van de Limes. Op dit moment is Claudia druk met een nieuw kookboek over de Limes, maar dan over de grens heen. Ze start in Xanten en eindigt bij de Muur van Hadrianus. Een unieke preview, want we zullen nog tot november van dit jaar moeten wachten tot het boek uitkomt.

Theo M. A. van Wijk is initiatiefnemer van DOMunder in Utrecht. Vanaf het moment dat hij in 1985 het keldertje ontdekt waarin de noordmuur van het castellum ligt verborgen, laat het hem niet meer los. Het kost tientallen jaren om de gemeente ervan te overtuigen hoe bijzonder de plek is en wat het belang is om dit te delen met het publiek. Stapje voor stapje is het gelukt om steeds meer voor elkaar te krijgen. DOMunder 1 en 2 is slechts het begin. De droom van Theo reikt veel verder. Hij wil een plek van verbinding creëren.