De Nieuwe Wereld

Als bestuurssocioloog vertelt Mark van Ostaijen met bevlogenheid over de rijkdom van inzichten die de sociologie de samenleving kan bieden. Toch is zijn het vaak niet de meer sociologen maar de psychologen en neurowetenschappers die veel aanzien hebben in onze samenleving. Volgens Van Ostaijen komt dit bijvoorbeeld doordat neurowetenschappen maatschappelijke problemen doen voorkomen als problemen van individuen, waarmee ze een appel doen op ons verlangen naar individualiteit en autonomie. Wie een zelfhulpboek van de plank haalt kan gelijk beginnen met het oplossen van zijn of haar problemen. Toch lijkt dit maar zo volgens Van Ostaijen. Hij denkt dat we tegen de grenzen aanlopen van wat het individu zelf aankan en de maakbaarheid van ons eigen leven die we maar al te graag bij onszelf neerleggen. Zijn boek Wij zijn Ons is een pleidooi om inzichtelijk te maken op wat voor een tal van manieren wij gevormd worden door maatschappelijke condities en die daarmee ook van invloed zijn op bijvoorbeeld ons geluk en onze ontplooiing als individuen. In dit gesprek met David van Overbeek vertelt Van Ostaijen over de plaats die publiekssociologie, zoals hij het zelf noemt, kan innemen om onze verbeeldingskracht te stimuleren en een beter inzicht te krijgen in de maatschappelijke krachten die ons leven beïnvloeden.

Met het klimaatakkoord en energietransitie spreken de regeringspartijen duidelijk de wens uit te willen werken aan een duurzamere economie waarin fossiele brandstoffen een veel kleinere rol moeten gaan spelen. Tegelijkertijd is er kritiek. Over de kosten maar ook over de uitvoerbaarheid. Uit de uitslag van de afgelopen Provinciale Statenverkiezingen blijkt daarnaast wel dat de Nederlander er op dit moment nog weinig vertrouwen in heeft dat het zomaar goed komt met verduurzaming. Hoe komt dit precies en waar gaat het nog fout met het uitgestippelde beleid?

Hoe kan het dat er steeds meer gezonden wordt, maar mensen steeds minder naar elkaar luisteren? Wat zegt de monsterzege van Forum voor Democratie tijdens de afgelopen verkiezingen ons? Wat is de invloed van sociale media, de organisatie van instituties en de houding van elites op de manier waarop mensen hun burgerschap in de moderne tijd vormgeven? Hoe zien mensen zichzelf en hun verantwoordelijkheid die ze hebben voor hun omgeving? Dit en meer in dit grondige gesprek over de actueel oplaaiende maatschappelijke spanningen.

De financiële crisis van begin deze eeuw heeft flinke schade aangericht in de wereldeconomie. Inmiddels kennen we de feiten, de oorzaken zijn in kaart gebracht en onderzoekers hebben stapels maatregelen voorgesteld om een nieuwe crisis te voorkomen. ‘Ondanks dat alles zijn echter de juiste maatregelen nog steeds niet geïmplementeerd’, zo stelt Harald Benink ongerust.

Aan het begin van dit jaar heeft Govert Buijs, hoogleraar aan de Goldschmeding-leerstoel voor Economie en Civil Society, in zijn inaugurele rede een pleidooi gehouden voor het doordenken van economie in termen van vreugde, met een sterke gerichtheid op wat bijdraagt aan het opbloeien van mensen. Dit in tegenstelling tot het huidig dominante denken over economie in termen van efficiëntie en excellentie. Volgens Buijs levert de economie ons veel goeds, maar ontstaan er ook nieuwe aberraties zoals milieuvervuiling en burn-out. Daarom doen we er goed aan om de volgende fundamentele vraag opnieuw te stellen: waartoe is de economie op aarde? In dit gesprek vertelt Buijs over de zoektocht naar het antwoord op deze vraag.

In 2017 sprongen twee boeken over de economie uit boven de rest: Kate Raworth's Doughnut Economics en Jean Tirole's Economics for the Common Good. Beiden zoomen in op politieke, economische en ecologische problemen van deze tijd, maar komen tot totaal verschillende conclusies en oplossingen. Waar Raworth voorstelt ons denken over de economie radicaal om te gooien, pleit Tirole juist voor een bekrachtiging hiervan. Wat moeten we met deze ideeën? Pieter Gautier, hoogleraar economie, in gesprek met David van Overbeek over de economische wetenschap en haar rol in deze tijd.

In dit gesprek bespreken filosoof en denker des vaderlands René ten Bos en Ad Verbrugge het nieuwste boek Het Volk in de Grot. 

Er heersen grote en schadelijke misvattingen over wat economische markten precies zijn. Dat blijkt uit het internationaal geloofde boek van Van Bavel The Invisible Hand. Hierin duidt hij de historische ontwikkelingen van markten en stuit hij op een aantal fundamentele blinde vlekken van ons huidig economische denken.

In our times, digital technology is ubiquitous and immediately at our disposal. Yet, while we feel empowered by these technologies, we experience displacement and unease at the same time. According to assistant professor of applied philosophy Nolen Gertz (UT) this has something to do with the way that modern digital technologies mediate our relation to the world. Sometimes even in ways that go unnoticed. And that can be dangerous.

Noord-Korea is een land dat sterk tot de verbeelding spreekt. Het gesloten karakter, de absurde propaganda en de onzekerheid over de aanwezigheid van kernwapens zorgt voor veel speculaties en soms karikaturale beeldvorming. Volgens hoogleraar Koreastudies Remco Breuker is het juist deze beeldvorming die een goed begrip van de situatie in Noord-Korea in de weg staat. In zijn boek De B.V. Noord-Korea zet hij uit een hoe het land volgens hem werkelijk in elkaar zit en hoe we het beter kunnen begrijpen.