(https://files.vpro.nl/weblogs-podcasts/eenkamerinhetverleden/category/podcast/feed/fotomaartendoorman-300x225.jpg)Maarten Doorman heeft het boothuis op het Lauwersmeer tot Motorschip De Blijde Steven omgedoopt. Hij gaat in zijn eerste bijdrage in op het artikel (http://arjenvanveelen.nl/2010/10/28/cherso-scherzando/) dat essayist Arjen van Veelen vorige week in NRC Handelsblad schreef. Van Veelen vergeleek dit project van De Avonden met het succesvolle tv-programma Oh oh Cherso.

In zijn radioverslag zegt Maarten Doorman onder meer: "Ik vind dat een leuke vergelijking: radioprogramma zet schrijvers op een boot bij een eilandje, tv-programma wat jongens en meisjes in een andere vakantiebungalow in Griekenland. Hoe reageren zij, pardon: wij, de jongens en meisjes van Cherso en Senneroog?

Alleen valt al in de eerste alinea het woord ‘elite’ en wanneer in een in het Nederlands geschreven stuk het woord ‘elite’ valt, kun je de rest even moeiteloos uittekenen als het parcours van de tien kilometer op het Europees kampioenschap schaatsen. En omdat hier zelfs ‘çulturele elite’ stond, kon je er vergif op innemen dat de essayist  ten eerste zou laten zien dat dit project nergens op sloeg, en ten tweede dat Cherso eigenlijk een staaltje interessante cultuur was. En ja hoor, zo ging het maar net!

Dit is een zender met een klein bereik, de essayist noemt hem zelfs ‘een goed verstopte verzetszender van de beschaving’, dus ik kan hier op radio 6 wel twee geheime redeneertrucs verklappen die altijd werken. De eerste wordt al een eeuw gebruikt, eerst vooral door communisten en andere progressievelingen, tegenwoordig komt het van links en rechts. Het is de tactiek je standpunt als vooruitstrevend voor te doen, zodat de ander behoudend is, of oud, en niet mee wil met de onvermijdelijke loop van de geschiedenis. U kent de retoriek: die van oude media tegenover nieuwe media, web 2.0, de nieuwe politiek, enzovoort. Bent u tegen een verandering, zeg dan niet dat u tegen die verandering bent, maar dat deze verandering een stap terug is en weliswaar een vernieuwing lijkt, maar eigenlijk terug gaat naar de jaren zeventig. Dan haalt u uw gelijk.

De andere truc is het gebruik van het woord elite, een truc die het vooral in Nederland goed doet. Niet alleen de PVV gebruikt woorden als grachtengordel, elite, ‘De Haagse politiek’, iedereen schermt ermee en je kunt er nooit tegenop, tenzij je de ander tot elite benoemt. Dit programma, De Avonden, is naar een uithoek verdreven, zoals vrijwel alle cultuur van de publieke omroep is weggevaagd. Hoe kwaadaardig moet je zijn om dit ‘een goed verstopte verzetszender van de beschaving’ te noemen, alsof ‘de’ elite dat zelf heeft gedaan? De elite, dat zijn toch de mensen met macht? De elite…"

"Wat je op Senneroog ziet, zijn heel veel vogels. Vogels die elkaar loslaten en dan weer samenkomen." Vanmiddag op de terugweg, in de taxi onderweg naar Hilversum, zag hij nog steeds veel vogels voorbij trekken. Alsof de vogels hem ineens meer opvallen. In de studio in Hilversum vroeg Jeroen van Kan hem naar zijn bevindingen. "Een wijze les is dat ik geen voornemens meer moet maken," zegt Wim. Terwijl bij een aantal van zijn voorgangers de afzondering tot een soort dadendrang leidde, om de eenzaamheid tegen te gaan, was daar bij hem niets van te merken. "Er was niks om mij zorgen om te maken, noch de actualiteit, noch de dagelijkse beslommeringen." In andere omstandigheden zou hij zich schuldig hebben gevoeld, als hij, zoals op het Lauwersmeer, een week niets zou hebben gedaan. Ik kan me ergens goed aan overgeven, zonder dat er een interne strijd moet worden gevoerd."

De afgelopen dagen zorgde het maanlicht er voor dat het 's avonds niet nodig was om met een zaklantaarn over het eiland te lopen, maar gisteravond was het ineens veel donkerder. Met een lamp, die met een elastiek op zijn hoofd zit bevestigd, loopt Wim op het eiland rond. Het licht veroorzaakt een fraai schaduwspel, waarin zelfs dieren te herkennen zijn. Maar als hij het lampje uitdoet, dan verandert er iets. "Plots was ik niet meer het prooidier, ik was de jager geworden."

Wim had zich voorgenomen om vandaag geen notie van de tijd te hebben, maar dat project is jammerlijk mislukt. Hij heeft ontdekt dat hij geen doorzetter is. Dat bleek al toen hij aan het pad langs het eiland werkte, wat hij abrupt beëindigde. En zijn dagelijkse yogaoefening in de vorm van de Zonnegroet laat hij inmiddels ook voor wat het is. Zelfs het stoppen met roken loopt - ondanks de afzondering - anders dan verwacht...

(https://files.vpro.nl/weblogs-podcasts/eenkamerinhetverleden/category/podcast/feed/fotowimhelsen-225x300.jpg)"Ik ben de propermaker van het eiland. Het eiland is mij er ook heel dankbaar voor," zegt Wim Helsen, terwijl hij met zijn nieuwe laarzen over het eiland loopt. Tijdens zijn wandeling komt hij onverwacht een indringer tegen, die met een kano het eiland heeft bereikt. De ongenodigde gast heet Harm. "Het is eigenlijk mijn eiland," zegt Wim. Maar Harm is welkom. Hij vertelt Harm over de afspraak die hij met zichzelf heeft gemaakt: "Ik laat mij maar overkomen, wat mij overkomt. En u overkomt mij nu, op dit moment."

(https://files.vpro.nl/weblogs-podcasts/eenkamerinhetverleden/category/podcast/feed/fotowimhelsen1-300x225.jpg)"Ik ga de verveling opzoeken, de saaiheid toelaten," zegt Wim Helsen, maar tot nu toe vindt hij het niet saai. "Er is steeds van alles te zien. En als er niets te zien is, dan zijn er altijd nog de vliegtuigen die overvliegen." Hij heeft vandaag goede dingen gedaan, zegt hij even later. "Er stonden allemaal van die bordjes en halve kunstwerken, ik denk van voorgangers. Die heb ik opgeruimd. Het eiland is nu terug in de oude staat, weer ongerept." Er is ook een fles aangespoeld. Met een boodschap, voor een van de bewoners van het eiland...

"Ik zie op tegen de verveling, maar dat is ook wat ik ga opzoeken," zegt Wim Helsen in een gesprek met Jeroen van Kan in Antwerpen - vlak voor zijn vertrek naar het Lauwersmeer. "Ik denk dat het een ziekte is van veel mensen, ook van mij, en typisch van deze tijd, dat we al heel snel allerlei situaties het etiket 'saai' toekennen. Maar eigenlijk is niks saai, denk ik. Dat is slechts een mentaal label dat je ergens opplakt. Daar heb ik ook wel last van, van snel afgeleid zijn en steeds prikkels nodig hebben, en daar onthoud ik mij straks van."

(https://files.vpro.nl/weblogs-podcasts/eenkamerinhetverleden/category/podcast/feed/fotonilgunyerli10-300x225.jpg)Nilgün Yerli heeft het boothuis op het Lauwersmeer achter zich gelaten. Als Jeroen van Kan aan haar vraagt hoe de eenzaamheid is bevallen, dan duikt al snel een paar keer (ongevraagd) de naam van Geert Wilders op. Kennelijk is ze er niet in geslaagd om zich te onttrekken van de dingen waar ze zich in het dagelijkse leven druk om maakt. Hoe kan dat? Nilgün denkt dat het de onmacht in de mens is. "Als je je ergens druk om maakt, dan heb je het daar vaker over dan over iemand die je lief hebt of over mensen die je dierbaar zijn. Het is iets verschrikkelijks. Waarom krijgt de rotte appel in een mand vol groene appels alle aandacht?"

Ze hoopte in de afzondering te ontdekken of ze dat gevoel kon terugdraaien. Maar helaas, ze moet concluderen dat het haar niet gelukt is. Nilgün: "Ik hoopte die eigenschap te elimineren, maar integendeel, het werd juist versterkt. In de eenzaamheid begon de onmacht juist meer de macht over mij te nemen, dan de kracht die ik normaal bezit in het liefhebben, het koesteren..."

(https://files.vpro.nl/weblogs-podcasts/eenkamerinhetverleden/category/podcast/feed/fotonilgunyerli8-300x225.jpg)Wat is een leven zonder internet, Twitter, Hyves, sms, radio, tv, krant en telefoon? Natuurlijk rustig, tevens een gemis. Maar mijn lichaam begint erop te reageren.

Ik heb elke dag opgeschreven wat ik at. Het valt me op dat ik elke dag minder en minder ben gaan eten. Ik weet niet hoe mijn lotgenoten het tijdens zo’n week hebben ervaren? Het is niet zo dat er minder eten in het boothuis aanwezig was, integendeel, ik heb nog heel veel eten opgeslagen. Wel dronk ik meer. Voornamelijk water. Normaal drink ik 1 tot 1,5 liter, hier was het wel 3 tot 3,5 liter water per dag.

(https://files.vpro.nl/weblogs-podcasts/eenkamerinhetverleden/category/podcast/feed/fotonilgunyerli6-225x300.jpg)Nilgün mist duidelijk het internet: “Afgelopen dagen heb ik zoveel momenten gehad, dat ik tegen mezelf zei: dat moet ik even opzoeken, maar dat kan dan niet. Die snelheid, de toegang naar informatie, kennis en wetenschap. Alles moet snel en wel nu.” En tegelijk vraagt ze zich af: “Hoe kun je nog dingen bedenken als alles al in beelden en woorden wordt voorgeschoteld? Of bevordert dat juist het originele denken, omdat je al weet wat er is en dat je dus origineler moet zijn? Of biedt dat juist faalangst, dat je denkt: alles is er al, wat kan ik daar nog aan toevoegen?”

Ze moet het antwoord schuldig blijven en besluit om op het eiland passanten te ondervragen over het fenomeen internet.