Efervesciencia

(2:28) A directora da Axencia Galega de Innovación, Carmen Cotelo, preséntanos o programa Nexus de colaboración entre PEMES e centros de coñecemento galegos. (7:25) José Luis Cabarcos (Xerente da Cooperativa Agraria Provincial da Coruña, que está atrás de Bico de Xeado) explícanos o proxecto de innovación Lacteus. (12:43) A dor é moito máis que unha sensación física: é unha experiencia complexa que implica factores psicolóxicos e sociais. Conversamos con María Teresa Carrillo e Alejandro Quiroz do Laboratorio de Cerebro e Dor da USC. Estes expertos desmontan mitos arredor da dor crónica e explican como a educación, o exercicio físico e as novas neurotecnoloxías, como a estimulación eléctrica transcraneal, están a revolucionar o seu tratamento. Coñecemos tamén o proxecto europeo PAINLESS, coordinado desde a USC, que busca opcións non farmacolóxicas para tratar a dor oncolóxica persistente. (45:46) Efeméride do Calendario da Historia da Ciencia de Moncho Núñez. (46:55) Un traballo publicado en Current Biology estuda os pelos de Beethoven para intentar determinar a súa aptitude musical. Julio Rodríguez na súa Bitácora do Beagle advírtenos sobre as limitacións desta clase de estudos xenéticos.

A nosa web oficial www.efervesciencia.org

En Bluesky @efervesciencia.org

Canle en Telegram de amigos e colaboradores en https://t.me/efervescentes

(2:45) Conversamos con César Muñoz Fontela (Instituto de Medicina Tropical Bernhard Nocht de Hamburgo) sobre o gromo do virus de Bundibugyo na República Democrática do Congo, unha enfermidade emerxente que pon a proba os protocolos sanitarios nun contexto de conflito e sen vacinas dispoñibles. (15:35) Efeméride do Calendario da Historia da Ciencia de Moncho Núñez (17:10) Os nosos estreleiros históricos Irene Vaspino e Martín Pawley comparten consellos prácticos para construír cámaras escuras caseiras coas que observar de forma segura e en familia a eclipse solar do 12 de agosto. Tamén exploramos a presenza das eclipses na cultura popular. (44:31) Borja Tosar achéganos ao paradoxo de Fermi.(2:45) Conversamos con César Muñoz Fontela (Instituto de Medicina Tropical Bernhard Nocht de Hamburgo) sobre o gromo do virus de Bundibugyo na República Democrática do Congo, unha enfermidade emerxente que pon a proba os protocolos sanitarios nun contexto de conflito e sen vacinas dispoñibles. (15:35) Efeméride do Calendario da Historia da Ciencia de Moncho Núñez (17:10) Os nosos estreleiros históricos Irene Vaspino e Martín Pawley comparten consellos prácticos para construír cámaras escuras caseiras coas que observar de forma segura e en familia a eclipse solar do 12 de agosto. Tamén exploramos a presenza das eclipses na cultura popular. (44:31) Borja Tosar achéganos ao paradoxo de Fermi.

A nosa web oficial www.efervesciencia.org

En Bluesky @efervesciencia.org

Canle en Telegram de amigos e colaboradores en https://t.me/efervescentes

(2:39) No espazo da Axencia Galega de Innovación María José Mariño, directora da área de transferencia e talento de GAIN, preséntanos o impacto do programa Oportunius para atraer investigadores excelentes na fronteira do coñecemento gañadores das axudas do Consello Europeo de Investigación (ERC). (10:01) Conversamos co investigador Oportunius Cristóbal Pérez, nova incorporación ao CICUS, que traslada o seu laboratorio desde Valladolid para investigar a quiralidade e a estrutura molecular mediante espectroscopía de rotación, unha técnica clave para comprender desde o deseño de fármacos ata a astroquímica. (33:41) Efeméride do Calendario da Historia da Ciencia de Moncho Núñez. (35:19) A Real Academia Galega de Ciencias nomeou a Aida Fernández Ríos como científica do ano. Fiz Fernández e Noelia Fajar do IIM-CSIC debullan a súa traxectoria, desde os seus inicios como técnica ata chegar a se converter nun referente internacional no estudo da acidificación oceánica e o cambio climático.

A nosa web oficial www.efervesciencia.org

En Bluesky @efervesciencia.org

Canle en Telegram de amigos e colaboradores en https://t.me/efervescentes

Viaxamos ao Parque Tecnolóxico de Galicia para acudir, un ano máis, á feira científica Galiciencia, que nesta edición está dedicada á ciberseguridade. Conversamos con Javier Taibo, director de Tecnópole, cos profesores Irene Otero, Daniel Alén e Miguel Yebra, co actor Vicente Mohedano e coa enxeñeira Iria Ollero. Antonio Vázquez Saburido, xefe do Servizo de Investigación Tecnolóxica da Garda Civil en Ourense, debulla os riscos reais das estafas dixitais, a importancia das probas e o papel clave do factor humano. (15:27) Repasamos os cen números e case catro décadas do Boletín das Ciencias da man da presidenta de ENCIGA Inés García Seijo e dun dos seus fundadores, Ramón Cid. (34:54) No Calendario da Historia da Ciencia de Ramón Núñez coñecemos a orixe da tortilla de patacas.

A nosa web oficial www.efervesciencia.org

En Bluesky @efervesciencia.org

Canle en Telegram de amigos e colaboradores en https://t.me/efervescentes

(1:52) A escuma que vemos nas praias dános información sobre a saúde da auga. Conversamos co catedrático de Enxeñaría Química Gumersindo Feijoo. (9:38) No Museo Mar de Sorrizo en Arteixo presentouse o proxecto Candorcas, unha iniciativa promovida por Paola Catapano. Paola é xornalista científica no CERN, pero ademais preside a asociación Polarquest.org que co veleiro Lady Magellan suca os mares en prol da sostibilidade e a ciencia cidadá. (20:28) Efeméride do 7 de maio do Calendario da Historia da Ciencia de Mónica Núñez. (21:53) Dialogamos sobre arte, pesca sostible e educación ambiental con Margarita Cimadevila (artista e presidenta de ARSCIENCIA), Francisco Varela (secretario da confraría de pescadores de Malpica) e Eva Quiroga (bióloga en Somos Terra Cooperativa e bailarina de danza contemporánea). (33:12) A partir de 2020 comezan as interaccións entre veleiros e as candorcas ibéricas, algo inédito no mundo e que non acontece con outro tipo de embarcacións. Xa se documentaron uns cincocentos encontros. Alfredo López, Mónica González e Álvaro Galán de CEMMA (Coordinadora de Estudo dos Mamíferos Mariños) explícannos que non son nin ataques nin xogos.

A nosa web oficial www.efervesciencia.org

En Bluesky @efervesciencia.org

Canle en Telegram de amigos e colaboradores en https://t.me/efervescentes

[Versión estendida] Programa monográfico dedicado á 5ª edición de "Ciencia na Aldea" que organiza a asociación Corripa. Este ano estas xornadas están dedicadas á transhumancia. Levámosvos a Pena da Nogueira, no concello máis pequeno de Galicia, Negueira de Muñiz para coñecer toda a biodiversidade de científicos, divulgadores, educadores ambientais, gandeiros e público afeccionado á natureza e a ciencia que confluiu nunha aldea de 3 habitantes. Puidemos conversar co naturalista sonoro Carlos de Hita e co ornitólogo Antonio Sandoval (2:03), Daniel Lago é un mozo interesado nas bolboretas que poden ver no seu pobo, Obacho (15:36), a memoria viva dos pastores transhumantes chega da man de Francisco Martínez e Joaquín García da Fundación Oxígeno (18:04) e  José Conde (Centro de Interpretação da Serra da Estrela) falanos do proxecto europeo LIFE Wild Pollinators promovido por Corripa que busca conservar prados de gandería extensiva e polinizadores grazas á colaboración entre Galicia, Portugal e Francia (26:34). A fundación Legar, con Martina Ferradás e Xabier Blanco, utilizan a música de raíz de xeito terapéutico con persoas maiores, e en colaboracións con investigadores do IIS Galicia Sur teñen medido e publicado os resultados (29:24). Falamos coas gandeiras en extensivo Lucía González (A Carqueixa) e Tania (Asociación de Gandeiros da Fonsagrada) (35:42), Fernando Valladares (CSIC, Museo Nacional de Ciencias Naturales) reflexiona sobre os desafíos ambientais, a necesidade de repensar o modelo económico e a importancia de comunicar ciencia fronte ao negacionismo (38:58). Carlos Díaz dedícase ao turismo rural con epicentro nos Ancares e Terras de Burón con Naviaventours e explícanos como era a trashumancia en Galicia (1:07:40). José Arrojo é profesor de FP no IES Isla de la Deva de Asturias, onde promove o proxecto "FagueLab" de pesquisa de fagos cazadores de superbacterias (1:13:41). A neurocientífica especializada en visión Conchi Lillo (USAL) explica por que debemos protexer os ollos na eclipse (1:15:34). E rematamos con Alberto Uría e Vanessa Paredes da Asociación Corripa (1:21:38) e escoitando a "Catro nun zoco" ao vivo (1:24:23).

A nosa web oficial www.efervesciencia.org

En Bluesky @efervesciencia.org

Canle en Telegram de amigos e colaboradores en https://t.me/efervescentes

(2:56) A nosa sexóloga Laura Veiga preséntanos o seu libro “O mapa da túa sexualidade” para crianzas de 10 a 12 anos. O seu enfoque na diversidade e o autocoñecemento pode mesmo interesar a un público máis amplo. (14:52) Visitamos o grupo de Xenomas Móbiles no CIMUS, dirixido por José Tubío. Veñen de publicar en Science os mecanismos polos que os xenes saltaricos poden acabar escangallando os cromosomas e contribuíndo ao desenvolvemento do cancro. A conversa con José Tubío, Jorge Zamora, Nuria Espasandín e Uxía Piñeiro sobre o seu traballo lévanos a falar de meigas, Minions e Hamlet. (51:29) Efeméride do 23 de abril do Calendario da Historia da Ciencia de Moncho Núñez. (53:28)  No espazo da Axencia Galega de Innovación, Carlos Sánchez Vecino explica o novo programa Ciencia Empresa para apoiar proxectos individuais de innovación promovidos polas Pemes galegas.

A nosa web oficial www.efervesciencia.org

En Bluesky @efervesciencia.org

Canle en Telegram de amigos e colaboradores en https://t.me/efervescentes

(2:26) Terceira e última parte da dramatización sonora da obra de "divulficción científica" de Senén Barro "Algún día, quizais antes do que imaxinei". A temática da obra lévanos a conversar sobre ética e regulación da IA. (23:06) Maite Vence de Observer proponnos como ruta de turismo científico os socalcos e as vides da Ribeira Sacra. (28:51) Efeméride do 2 de abril do Calendario da Historia da Ciencia de Moncho Núñez. (29:46) Guía do ceo de primavera con Xavier Pérez Couto. (37:13) O cometa 3I/Atlas é o terceiro obxecto interestelar que foi detectado visitando o noso sistema solar. Un equipo do CITIC da UDC, no que participou o noso colaborador Xabier Pérez Couto, empregou datos da misión Gaia para intentar reconstruir a traxectoria orixinal de Atlas no pasado. Os datos apuntan a que pode tratarse dun obxecto moi lonxevo, quizais tanto como a nosa galaxia. Cando conversamos con Xavier o traballo estaba en revisión, finalmente foi publicado en [Astrophysical Journal](https://ruc.udc.es/rest/api/core/bitstreams/278ea2cb-be53-40c2-96d4-86198a451cf2/content).

A nosa web oficial www.efervesciencia.org

En Bluesky @efervesciencia.org

Canle en Telegram de amigos e colaboradores en https://t.me/efervescentes

(2:21) Unha exposición na Biblioteca Pública de Nova Iorq deu lugar a que Peter Kuper elaborase a fascinante banda deseñada "Insectópolis". Ideal para os amadores dos insectos e tamén para os que renegan destes bichos. O noso experto en banda deseñada é Daniel Pizarro. (15:07) Segunda parte da nosa adaptación da obra de "divulficción científica" de Senén Barro "Algún día, quizais antes do que imaxinei" que nos levará a analizar a vixencia do afamado test de Turing. (29:53) A miopía está a converterse nunha auténtica epidemia global, pero quizais o problema non sexan só as pantallas, senón a falta de luz natural nos nosos ollos. Conversamos con José Manuel Alonso (College of Optometry, Universidade Estatal de Nova York), que lidera unha investigación pioneira sobre como a cantidade de luz que chega á retina pode ser clave no desenvolvemento da miopía. Cando lemos en interiores ou en pantallas a pupila contráese para enfocar mellor, de tal xeito que á retina chega dez veces menos luz ca en circunstancias análogas no exterior.

A nosa web oficial www.efervesciencia.org

En Bluesky @efervesciencia.org

Canle en Telegram de amigos e colaboradores en https://t.me/efervescentes

(2:09) Se collésemos os mexillóns que neste mesmo instante están pendurados nunha corda baixo as bateas das rías galegas e os repartísemos con cada un dos habitantes da terra, poderiamos darlle dous mexillóns a cada persoa, e aínda nos sobrarían un par de miles de millóns. Galicia é a terceira produtora de mexillón do mundo por detrás de China e mais Chile.
O problema é que nas últimas campañas a produción deste molusco ten descendido e cómpre preguntármonos que vai pasar no futuro e cal vai ser a incidencia do cambio climático neste recurso sostible e único co que contamos en Galicia. Para iso conversamos co profesor de investigación honorífico do CSIC Uxío Labarta.
(23:16) Efeméride do Calendario da Historia da Ciencia de Moncho Núñez.
(24:18) A primeira parte da nosa adaptación da obra de "divulficción científica" de Senén Barro "Algún día, quizais antes do que imaxinei" danos pe para falar de que a IA nin é tan intelixente nin tan artificial...

A nosa web oficial www.efervesciencia.org

En Bluesky @efervesciencia.org

Canle en Telegram de amigos e colaboradores en https://t.me/efervescentes