Þessa dagana er verið að vekja máls á fækkun bensínstöðva í borginni. Þetta hefur ýmislegt að segja um lóðirnar sem þær standa á, sem eru misstórar og mismikil saga stöðvanna sjálfra og þjónustustig við bíla í hverfunum. En umræðan er langt í frá ný af nálinni.

Bensínstöð Shell í miðbæ Reykjavíkur í kringum 1930.

Stöðin var upphaflega við Lækjartorg, þegar bensíngeymi var komið niður árið 1922. Bensínstöðvarnar í miðbænum sættu ávallt gagnrýni útfrá fegurðarsjónarmiðum og var umrædd stöð flutt af Lækjartorgi í Hafnarstræti fyrir Alþingishátíðina árið 1930. Staðsetning bensínstöðva var áfram umdeild í augum bæjarbúa og yfirvalda, sérstaklega þær sem voru staðsettar í hjarta bæjarins. Nú er verið að fækka stöðvum í íbúðahverfum borgarinnar. Rætt er við Pétur Ármannsson arkitekt og byggingalistfræðing um varðveislu og endurnýtingu bygginga á bensínstöðvarlóðum, og hvar eiga menn að taka bensín, og á að byggja 5 ? 7 hæða blokkir á lóðunum, hvað verður um aðra þjónustu sem tengist umhirðu bílanna, svo sem dekkjaskipti, smurningu og fl. Við ræðum við Harald Sigurðsson skipulagsfræðing hjá skipulaginu í Reykjavík, Runólf Ólafsson framkvæmdastjóra FÍB.

Við heimsækjum þjár fallegar byggingar í þætti dagsins, þær tengjast allar Hönnunarmars á einhvern hátt - en marsinn stóð sem hæst í síðustu viku. Við förum í Norræna húsið og ræðum við Ásdísi Ólafsdóttur listfræðing um Alvar Alto og konur hans - bæði eiginkonur og aðrar sem hann vann með og voru samferðamenn Alvars. Við heimsækjum gömlu Rafstöðina í Elliðaárdal, þar hefur aldeilis verið tekið til hendinni og ekki allt búið enn ? yndislegt að koma þangað, en Magnea Guðmundsdóttir arkitekt og Brynhildur Pálsdóttir hönnuður eru hluti af hópnum Tertu, sem vann samkeppni um svæðið fyrir nokkru síðan. Að lokum förum við í Hörpu og hittum Katrínu Ólínu Pétursdóttur deildarforseta hönnunar Listaháskólans, hana hittum við á Hönnunartali, sem var einn hluti Hönnunarmarsins í síðustu viku.

Hönnunarmars hófst í gær og stendur til 8.maí og er ótrúlega fjölbreytt og mikil dagskrá á hátíðinni. Arkitektrúr er áberandi, bæði með sýningum og hönnunartali eða design talks, þar sem bæði íslenskir og erlendir hönnuðir segja frá og ræða málin. Við ætlum að reka inn nefið í þætti dagsins og ræða við Steinþór Kára Kárason arkitekt hjá Kurt og Pí, stofa sem hannað hefur nokkur listasöfn og eru nú ráðgjafar við Norræna húsið. Önnu Maríu Bogadóttur arkitekt og fræðimann um samnorrænan hóp sem starfar undir Norrænu ráðherranefndinni um hönnun í norrænni náttúru og lokst Arnhildi Pálmadóttur arkitekt hjá sa.p arkitektum en sonur hennar vinnur með henni að sýndarheimi um byggingaleiðir framtíðar. Ótrúlega spennandi.

Hægt og bítandi erum við að færa okkur frá bílaborginni í skipulagi höfuðborgarsvæðisins. Kópavogur blés til samkeppni um nýtt skipulag við Smáralind og Þorsteinn Helgason arkitekt hjá Ask arkitektum ásamt fleirum á stofunni hrepptu fyrstu verðlaun og við heilsum uppá Þorstein í þættinum og fræðumst nánar um vinningstillöguna. Hér í stúdíói sitja Helga Hauksdóttir formaður skipulagsráðs Kópavogs og Hrafnkell Á. Proppé skipulagsfræðingur hjá Skipulagsstofnun.

Glöggir hlustendur Flakksins kannst líklega við orðið Hverfisskipulag, en við höfum heimsótt mörg þeirra. Nú er verið að hefja nýtt hverfisskipulag í borgarhluta 4. Hér erum við að tala um stórt svæði sem nær frá Sæbraut í austri að Snorrabraut í vestri og liggur í skeifu. Laugardalur sjálfur og hafnarsvæðið eru ekki með í þessari endurskoðun. Áhersla sú sama og í öðrum skipulögum, hvað er hægt að gera betur, hvað vantar og hvað er bara fínt eins og það er. Við ætlum að dvelja sérstaklega við skólamál með gestum hér í stúdíói, en hér sitja Skúli Helgason formaður skóla og frístundarráðs og Lilja Sigrún Jónsdóttir læknir frá íbúasamtökum í Laugardal. En við byrjum sem endra nær að kynna okkur hvað er verið að leggja til og hittum Ævar Harðarson arkitekt og deidarstjóra Hverfisskipulags Reykjavíkur, og höldum í Laugardalinn.

Efni þáttarins í dag fjallar um nýtt hverfi í Garðabæ, við gamla FG, þarna er búið að rífa tvær verksmiðjur, Héðinn og Frigg og búið að byggja nokkrar blokkir. Hér erum við að tala um lágreista byggð, og því hafa íbúar meira aðgengi að sól. Hagkvæm uppbygging, enginn bílakjallari og engar lyftur enda eru húsin aðeins þrjár hæðir. Arinbjörn Vilhjálmsson skipulagsstjóri Garðabæjar og Örn V. Kjartansson framkvæmdastjóri Framkvæmdafélagsins Eskiáss hf. sitja í stúdíói en við hefjum hins vegar leikinn hjá Sigurði Einarssyni og Sveini Bjarka Þórarinssyni arkitektum hjá Batteríinu, en þeir eru hönnuðir Eskiáss í Garðabæ, sem er hverfið sem við skoðum í dag.

Högna Sigurðardóttir fæddist 6. júlí 1929 í Birtingaholti í Vestmannaeyjum. Hún lést í Reykjavík 10. febrúar 2017. Högna ólst upp í Eyjum en fór tólf ára gömul til náms í Reykjavík, fyrst í Ingimarsskóla og síðan við Menntaskólann í Reykjavík. Högna lauk stúdentsprófi úr máladeild Menntaskólans í Reykjavík 1948 og úr stærðfræðideild sama skóla 1949. Hún stundaði nám í við École Nationale Superieure des Beaux Arts í París, Frakklandi, á árunum 1949-1960. Högna lauk lokaprófi í arkitektúr 1960 og hlaut sérstaka viðurkenningu fyrir fyrir bestu prófteikninguna, svonefnd Guadet-verðlaun, ásamt heiðursverðlaunum Félags franskra arkitekta. Fjallð um Högnu í þætti dagsins - en þessa dagana er verið að fara yfir teikningar hennar og skrásetja í Hönnunarsafni Íslands, og fyrlrlestraröð kemur í kjölfarið nú í mars. Rætt við Pétur Ármannsson arkitekt en hann átti stóran þátt í því að teikningarnar fundust í París. Rætt við Hólmfríði Ósmann Jónsdóttur og Hrefnu Björgu Þorsteinsdóttur arkitekta, en þær eru að skrá teikningarnar og loks Guju Dögg Hauksdóttur arkitekt en hún hefur verið stúdera Högnu og með bók í smíðum.

Það er fátt sem meira er talað um þessa dagana en húsnæðismarkaðurinn og hækkun íbúðaverðs, verðbólgu og hækkun vaxta. Stundum finnst manni að það sé lögmál hér á landi og sveiflur séu svona miklar. Markaðurinn hér er tölvert öðruvísi en í nágrannalöndunum og nú sitja menn og ráða ráðum sínum hvernig eigi að bregðast við. Forsætisráðherra hefur stofnað starfshóp, nokkuð stóran eða 11 manns, fólk héðan og þaðan úr samfélaginu. Við tölum um verðbólgu, vexti og húsnæðismarkaðinn í þætti dagsins, ræðum við Unu Jónsdóttur hagfræðing hjá Landsbankanum, Ásgeir Brynjar Torfason sérfræðing í fjármálum og Bjarna Þór Sigurðsson sem situr í ofangreindri nefnd fyrir hönd ASÍ.

Í desember síðast liðnum var haldinn kynningarfundur í Ráðhúsinu um Grænt húsnæði framtíðarinnar. Verkefnið er leitt af Reykjavíkurborg, hefur það að markmiði að styðja við uppbyggingu á vistvænni byggingum þar sem lágt kolefnisspor er haft að leiðarljósi í gegnum allt þróunar-, hönnunar- og byggingarferlið. Verkefnastjórar hjá Reykjavíkurborg Hilmar Hildar Magnúsarson og Hulda Hallgrímsdóttir leiða teymið fyrir hönd skrifstofu borgarstjóra.

Húsnæðismál eru án efa eitt mikilvægasta verkefni samtímans en mikil og nauðsynleg uppbygging íbúðarhúsnæðis skilur á sama tíma eftir sig djúpt kolefnisfótspor. Reykjavíkurborg hefur því efnt til samkeppni um uppbyggingu á grænu húsnæði framtíðarinnar.

Nokkrar lykilbyggingar í Reykjavík eru að skipta um hlutverk, breyta starfseminni og stækka við sig. Við ætlum að skoða þrjár þeirra í þætti dagsins og ræða við nokkra aðila sem málið varðar. Í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar segir að leysa þurfi húsnæðisvanda Listaháskóla Íslands og heyrst hefur að Tollhúsið í Tryggvagötu komi til greina fyrir Listaháskólann. Borgarbókasafnið í Grófinni er löngu komið á tíma hvað viðhald varðar og starfsemin er að breytast. Svo er það Herkastalinn við enda Aðalstrætis sem nýlega var seldur kaupendum sem vilja endurgera bygginguna. Og þar hefjum við vegferð dagsins.

Rætt er við Pétur Ármannsson arkitekt um Herkastalann. Pálínu Magnúsdóttur borgarbókavörð og Fríðu Björk Ingvarsdóttur rektor Háskóla Íslands.