Follow the Money

Een derde van de Europese begroting bestaat uit landbouwsubsidies. Dat maakt landbouwbeleid een van de belangrijkste pijlers van Europa. Dat beleid werd kort na de Tweede Wereldoorlog ingezet, met de hongerwinter nog vers in het geheugen. Boeren moesten financieel worden ondersteund en de landbouw geïntensiveerd. 

Nu, zeventig jaar later, wil Brussel iets heel anders van de boeren. Met de 'Van boer tot bord’-strategie van voormalig klimaatcommissaris Frans Timmermans ligt er een plan om de landbouw te verduurzamen.

En dat is hard nodig, vertelt onze gast Jeroen Candel, universitair hoofddocent landbouw- en voedselbeleid aan de Wageningen Universiteit.  ‘Een derde van alle Europese broeikasgasemissies komt uit het voedselsysteem,’ zegt Candel. 

Samen met onderzoeksjournalist Hans Wetzels van FTM’s Bureau Brussel analyseren we in deze aflevering van De beloftes van Europa de spagaat waarin boeren zich bevinden en ontrafelen we het netwerk van krachten dat het Europese landbouwbeleid bepaalt. Van de invloedrijke landbouwkoepel Copa Cogeca en pesticidenfabrikant CropLife, tot Europarlementariërs die zelf landbouwsubsidies ontvangen. ‘In elke andere sector zou dat als belangenverstrengeling worden gezien,’ zegt Candel, ‘maar hier is het: het zijn boeren, die weten waar ze het over hebben.’ 

‘Democratie gaat niet over verkiezingen, democratie gaat over macht en tegenmacht,’ zegt Europarlementariër Sophie in ’t Veld, deze keer te gast in De Beloftes van Europa. In verschillende Europese lidstaten staat dat evenwicht in toenemende mate onder druk. Het gaat vaak over Polen en Hongarije, maar de autoritaire golf verspreidt zich inmiddels over heel Europa.

De democratische rechtsstaat is een van de basisvoorwaarden van de Europese Unie, al is deze belofte pas vrij laat officieel vastgelegd. In het Verdrag van Amsterdam uit 1997 stond voor het eerst dat de EU gebaseerd is op de beginselen van vrijheid, democratie en de rechtsstaat. Hoe kan het dan dat het de EU maar niet lukt om grip te krijgen op de aantasting van die basisvoorwaarde? 

Over deze podcast:

Europeanen kunnen in juni voor een nieuw Europees Parlement stemmen. In de aanloop naar deze verkiezingen nemen we in De Beloftes van Europa, een nieuwe podcast-serie van Follow the Money, wekelijks een belangrijke belofte van de Europese Unie onder de loep. Denk aan de Green Deal, een sociaal Europa, nooit meer oorlog en een sterke democratische rechtsstaat. Wat is er de afgelopen jaren – en decennia – in Brussel van deze beloftes terechtgekomen? En wat moet er gebeuren om beloftes die nog niet ingelost zijn, alsnog waar te maken?

Annette van Soest gaat in gesprek met Brusselse insiders, van Europarlementariërs tot lobbyisten, en met collega’s van Bureau Brussel, de achtkoppige FTM-redactie die vanuit het hart van Europa de macht controleert.

De centrale belofte van de Green Deal: in 2050 is Europa klimaatneutraal. Daarvoor zijn gigantische hoeveelheden zonnepanelen en windmolens nodig, moet de zware industrie overschakelen op waterstof en dient de CO2-uitstoot van schepen, vliegtuigen, vrachtwagens en auto’s drastisch te dalen. 

Te gast is William Todts, directeur van Transport & Environment, een ngo die zich inzet om Europese beleidsmakers, politici en wetgevers ervan te overtuigen wetten aan te nemen die de transportindustrie verplichten te vergroenen. Daarvoor sluit hij coalities met andere partijen, ook met bedrijven als Tesla, Ikea en Coca-Cola. Dat is nodig, stelt Todts, om voldoende steun voor de voorstellen te krijgen. 

Hoe goed dat lukt, hangt grotendeels af van de samenstelling van de Europese Commissie – en die wisselt elke vijf jaar. Want, zo stelt onderzoeksjournalist Jesse Pinster van Bureau Brussel, klimaat is ook een politieke speelbal. Politici als Frans Timmermans en Ursula von der Leyen, op zoek naar stemmen en naar steun binnen het Europees Parlement, maakten in 2019 van klimaat een speerpunt in hun respectievelijke campagnes. 

Over deze podcast:

Europeanen kunnen in juni voor een nieuw Europees Parlement stemmen. In de aanloop naar deze verkiezingen nemen we in De Beloftes van Europa, een nieuwe podcast-serie van Follow the Money, wekelijks een belangrijke belofte van de Europese Unie onder de loep. Denk aan de Green Deal, een sociaal Europa, nooit meer oorlog en een sterke democratische rechtsstaat. Wat is er de afgelopen jaren – en decennia – in Brussel van deze beloftes terechtgekomen? En wat moet er gebeuren om beloftes die nog niet ingelost zijn, alsnog waar te maken?

Annette van Soest gaat in gesprek met Brusselse insiders, van Europarlementariërs tot lobbyisten, en met collega’s van Bureau Brussel, de achtkoppige FTM-redactie die vanuit het hart van Europa de macht controleert.