Miriam Rasch heeft op 2 april de Socratesbeker 2021 gewonnen voor haar boek 'Frictie. Ethiek in tijden van dataïsme'. De prijs wordt jaarlijks uitgereikt aan de auteur van het prikkelendste en meest urgente Nederlandstalige filosofieboek. Het gebruik van data is zo vanzelfsprekend geworden, in alle geledingen van de maatschappij, dat je er amper bij stilstaat wat dat voor dingen zijn, en wat voor invloed ze uitoefenen op ons leven. Miriam Rasch doet dat uitgebreid in haar tweede boek, het essay 'Frictie. Ethiek in tijden van dataïsme. Ze komt tot verrassende bevindingen en zoekt behoedzaam naar manieren om aan de dictatuur van de data te ontsnappen. Een gesprek over vrijheid en autonomie, zonder dat die woorden letterlijk gebruikt worden.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ze was een van de eersten, zo niet de eerste, die de Amsterdamse gemeentepolitiek binnenkwam mét een hoofddoek. Fatima Elatik (1983), geboren en getogen Amsterdamse. Ze was 24 jaar oud. En maakte snel carrière, ze werd wethouder en voorzitter van stadsdeel Oost. Zestien jaar vocht ze voor haar idealen, toen was ze op. Nadat ze ook nog eens twee jaar bij de politie had gewerkt aan een inclusievere organisatie, werd het tijd voor fase twee: wie ben ik? waartoe ben ik op aarde? Het begin van wat ze een hele mooie reis noemt.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Willem Schinkel, hoogleraar Sociologie aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam is een van de scherpste denkers van onze tijd. Hij neemt een radicale positie in ten aanzien van de politiek, links van links zoals hij dat noemt. Zijn nieuwste boek, Pandemocratie, dat in mei verschijnt, is een vlijmscherpe analyse van de manier waarop de politiek omgaat met de pandemie. Hij noemt het necropolitiek, een politiek van de dood. Het laat nog eens op schrijnende wijze zien hoe de politiek altijd al functioneert. Binnen enge grenzen, en vooral zonder verschil. Terwijl leven woekering is binnen verwevenheid

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat moeten we toch met Europa? Wat betekent het verwegge Brussel waar over onze hoofden heen beslissingen worden genomen die diep in ons leven ingrijpen? Althans, dat is het idee. Caroline de Gruyter schrijft al heel lang over Europa, op een heldere en gepassioneerde manier; ze houdt ons in haar nieuwe boek 'Beter wordt het niet' een verrassende spiegel voor: die van het Habsburgse Rijk. Met al die grote en kleine landjes bij elkaar kan het geen kwaad om een dak boven het hoofd te hebben

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Imke de Boer is hoogleraar Dieren en Duurzame Voedselsystemen in Wageningen, en heeft met een team van 14 verschillende partijen een plan gemaakt voor een nieuw voedselsysteem in Nederland anno 2050. Het impliceert een grondige wijziging, die niemand ongemoeid laat, en die doorwerkt tot in alle geledingen van de samenleving. Het zou het landschap van Nederland weer mooier maken, de biodiversiteit neemt toe, er is meer contact tussen boeren en burgers, en we leven gezonder. En het is geen utopie.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zaïre Krieger (Amsterdam 1995) heeft vele verschillende gezichten. En zo ziet ze haar identiteit het liefst: als iets wat bestaat uit allerlei facetten. Ze studeert publiek recht, werkt als journalist, is spoken word artiest en ze is activiste, zo organiseerde ze mee aan de Black Lives Matter demonstraties in Rotterdam. Wat haar drijft is woede, pijn, rechtvaardigheid en liefde. Van haar moeder kreeg ze een naam mee die haar bestempelde tot strijder voor mensenrechten. Een gesprek over institutioneel racisme in de aanloop naar de verkiezingen van maart 2021. Wat kunnen we eraan doen?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het lukt maar niet om de kosten in de zorg te beheersen. Ondanks verwoede pogingen daartoe. Volgens Bauke Koekkoek (1973), crisisdienstverpleegkundige én onderzoeker, ligt dat aan het fenomeen van escalatie: als een hulpvraag niet opgelost kan worden verwijst men door naar een trapje hoger op de specialistenladder. Hij schreef er in 2019 een zeer verhelderend boek over: 'De kwestie verwarde personen'. En hij heeft ook een remedie: Zo gewoon mogelijk handelen in ongewone situaties. En dat is het begin van een levenskunst.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hij had een prachtige sportcarrière. Patrick van Luijk (Spijkenisse, 1984) deed als sprinter twee keer mee aan de Olympische Spelen. Hij weet hoe je het maximale kunt halen uit je lichaam. En, minstens zo belangrijk, hoe je moet herstellen. Tegenwoordig zet hij die kennis in als ondernemer in de zorg. Hij heeft een bedrijf, BioCheck, dat mensen helpt omgaan met vermoeidheid en burn-out klachten. We staan tegenwoordig continu 'aan'. En weten dus niet meer hoe we moeten ontspannen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In haar nieuwste boek, Treinen en kamers, bewijst de Vlaamse schrijfster Annelies Verbeke (1976)eer aan de literatuur. In elk verhaal zit een verwijzing naar een of meer teksten uit de wereldliteratuur, en dat gaat terug tot 4000 jaar geleden. Voor haar is het een bron van troost en steun om zich daar tussen te nestelen als in een soort familie. In het boek, meer roman dan verhalenbundel, werkt het ook als uitnodiging om het perspectief te verbreden. Hoe verhelderend om het eigen moderne wereldbeeld eens te relativeren!

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mardjan Seighali (Iran, 1964), directeur van de Stichting voor Vluchteling-Studenten UAF, is sinds vorig jaar ook voorzitter van het Humanistisch Verbond. Op 14 januari 2021 is een boek verschenen waarin ze samen met Job Hulsman haar verhaal vertelt: ‘Tot op de dag’. Reden om het gesprek nog eens onder de aandacht te brengen dat ik in 2019 met haar had. Als directeur van de Stichting voor Vluchteling-Studenten UAF bekommert ze zich om het lot van de Anderen die hier opnieuw een bestaan proberen op te bouwen. Ze heeft het zelf als vluchteling meegemaakt en ze weet: de omgeving moet hen de ruimte bieden om te herstellen en te helen. En dan kunnen ze van grote waarde zijn voor onze samenleving. Een gesprek over solidariteit en polarisering.

See omnystudio.com/listener for privacy information.