Kalanso sira kan

Nin dɔgɔkun in na kalandenw ye kalansow sira minɛ Guinée ni Sénégal. Nka o karan wuliw bɛ ka ke lahalaya kɛrɛnkɛrɛnnenw de kɔnɔ. Sénégal, kalanso caman kɛra jiwoyo karatɔw sigi yɔrɔw ye. Guinée marabaaw k’u mako bɛ kalanfa wa 18 de la, o waati kelen na kalanfa "contractuels" wa 4 ɲogɔn ye furukuliwalew kɛ yasa u ka taa foroba baara la. 

Araba don tɛmɛnen octobru kalo tile 1, tun ye kalanwuli don ye Burkina Faso ani Mali jamanaw kɔnɔ. La Guinée ani Sénégal olu bɛ sira la, ka kalan-ta kɛ kalo in tile 5 an’a tile 6 nata. Nka Mali ani Burkina Fa maraw bɛɛ kɔnɔ kalan wuli kɛra a ɲɛ ma wa ?

A ko tɛmɛ na cogo di ? Djénèba BARRO n’a ka mɔgɔ weelelenw kalanfa ani kalanfaw ka lafasalikɛla Abdoulaye Salam Maiga ka bɔ Mali la, ani Sieghou TRAORE ka bɔ Burkina Faso, o bɛna o jaabi di aw ma nin jɛmukan in kɔnɔ.  

An ka manden jamanaw kɔnɔ kalanden dɔw ye kalan daminɛ ka ban, nka dɔw b’o labɛnna de ka segin kalansow kɔnɔ.

O labɛn yɛrɛ bi kɛra cogodi kalandenw, kalanfaw ani denmaasaw yɛrɛ yɔrɔ la ?

Djeneba Barro n’a ka mɔgɔ weelelenw bi masala o de kan nin jɛmukan in kɔnɔ. 

Jamana dɔ la, a bi kɛ kalo kelen de kɔnɔ, kɛrɛnkɛrɛnya la Aout kalo la. Nafa jumɛn b’o "cours de vaccance" kɛlila ? A kan ka kɛ cogodi walasa kalan nɛgɛ kanna bɔ denmisenw na ka sɔrɔ kalan ma daminɛ fɔlɔ ? karamɔgɔmuso, Fatou Bintou Sylla  ka bɔ Tambacoudan Sénégal kɔrɔyanfan na, a bi nin ɲinikanliw jaabi jɛmukan in kɔnɔna na.  

A fɔra ko sɛgɛnnafiyɛnbɔ, nga denmisɛnw yɛrɛ be mun de kɛ o wagati in kɔnɔ. Dɔw b’a kɛ so kɔnɔbaaraw la, walima baaradaw la, dɔw b’o wagiti in kɛ ɲanajɛ kɛnɛw kan.

Bɛɛ n’a ta cogo. Nga kalandenw yɛrɛ kan ka mun de kɛ u ka sɛgɛnnafiyɛnbɔ wagati la? Mun kaɲi demisɛnw ma? Lafiyɛn, tulon wa? Walima baara?

An bina kuma o de kan bi. Walasa ka famuyanliko ɲuman sɔrɔ, mɔgɔweelelen saba bi Djeneba BARRO bolokɔrɔ nɛgɛjuru la. Abdoulaye  Salam Maiga (Kalanfa)Ani Fanta Dicko (Denmaasa) ka bɔ Mali la ka fara ɲanajɛ labɛnbaga Traore Cheick Ben Khalif OumarKan ka bɔ Burkina Faso.

Nin dɔgɔkun in na, "Kalanso sira kan" babu bɛ talikɛ, kalanfaw ka baaraɲɔngiriw de kan Manden kalansow la. O caman bɛ masɔrɔ, fɔɲɔgɔnkɔw de la kanlanfaw ni marabaaw cɛ.

Kalanfaw ka lafasalitɔnw bɛ baaraɲɔngiri kɛ tuma caman sabula marabaaw ka kan ka musaka dɔ sara u ye, walima ka baara-kɛ-cogo ɲuman laɲini.

O baaraɲɔngiri kɔlɔlɔw bɛ se ka kɛ jumɛnw ye, an ka manden kalan tabolo kan, kɛrɛnkɛrɛnna kalandenw kan ?

Fura jumɛn bɛ se ka sɔrɔ, wasa ka dansigi ni wale suguw la ?

Kalanso sira kan ka nin dɔgɔkun babu bɛ talikɛ kanlandenw ka kundigi cogo ni fiinidon cogo de kan, kanlansow la fo cogo wɛrɛ la. Kalandenw labɛn cogo ka ta kalanyɔrɔw la.

Farafinna jamana dɔw ye o latigɛ ta o ko kama. An bɛ Gambie ni Burkina Faso ta misali ye. A mɛna senna Gambie kabini jamanakuntigi Yaya Jammeh ka fanga waati. Nka ko saɲi na Burkina marabahaw fana ye o latɛge sugu ta.

Février kalo tile 21 ye aan ka siinminkanw walima faankanw Langue maternelle la ɲɛnamayali don kɛrɛnkɛrɛnen ye. O min sigila diɲɛ tɔnba ONU fɛ, kɛrɛnkɛrɛnena, a kalanko, dɔnniya ani laadalakow bolofara fɛ UNESCO.

UNESCO fɛ kan camanw ka kɛ yoro kɛlen ani mohow ka kan camanw fɔli nafa ka bon, wasa ka danbe, hɛrɛ ani faamuyali sabati.

Nka UNESCO y’a jira ko kan caman foli be faratila sisan, sabula k’olu caman, bɛka tuni nin wahati ?

Ora duna, fɛrɛw walima fura jumen bese ka soro, wassa aan ka manden siinminkanw, faakanw kana tunu ? Yala a kalani min bɛka kɛ aan ka jamanaw kono, bese ka o bali wa?

An ka nin dɔgɔkun babu bɛ tali kɛ dumunifɛn minnu ɛ feere kalansow da la, ani u lamininw na, tuma dɔw yɛrɛ la kalansow kɔnɔ.Tuma caman o bɛ dankari kalandenw ka kɛnenya la, sabula senniya lamatarafalen tɛ kaɲɛ, feerelikɛlaw fɛ. 

O ye jɔn de nɔ ye, kalanso ɲɛmaw, mansaw, walima fɛɛrɛlikɛlaw, kɛnɛya lakolosilibaaw fana jɔyɔrɔ ye jumɛn y'o ko la? 

O bɛ se ka famuya cogodi?

Fura jumɛn bɛ se ka sɔrɔ a la? O siratɛgɛ , aw bɛna jabiw sɔrɔ jɛmukan nin kɔnɔ.

Ka sababu kɛ ko san o san kalanden tan tan yirika de be u ka san yɛlɛman kimɛliw jɛɛ wolo sɛbɛn kow sababula.
O ra Sénégal marabaaw ye latigɛ dɔ ta ɲinan ka duguma kaladenw ani camancɛ yamura ka kɛmɛli kɛ kasoro o seben tu bolo. Nka u ye fɛɛrɛ sigi senkan wasa k’olu kalandenw ka sɛbɛn gilan.
O ko in yɛrɛ bɛna kɛ cogo?