An kumana, a ka dɔnkili kura kan, a y’o min la Mali adamadenw ka hakɛw lafasabaga, Mohamed Youssouf Bathily n’a bi fɔ a ma Ras BATH kan, ka laɲini a ka labila ka bɔ kaso ra. An kumana, fana a ka cɛsiriw kan, adamadenw hakɛw sabatili kan.

Bi sibiri kɛnɛ kan, an bi kuma, mɔgɔw ka kumacogo filanbolo kunda, cakɛɲɔgɔnw, walima ka kɛɲɛ ni tabiyaw ye,  i n'a fɔ ivoirienkaw ka "nouchi", n'an ko a ma "sociolectes" faransikan na. "Sociolecte" ye mun ye?  A nafa ye mun ye an ka siyakanw yiriwali n'o ka siniɲɛsigi ma? Moucktar TRAORE b'o ɲininkanninw jaabi aw ye, bi ka jɛmukan kɔnɔ. Moucktar TRAORE ye ɲininikɛla ni bamanakan kalanfa ye INALCO sanfɛkalanso ra, Paris.

Ka fara yɛlɛmani minnu b'a senkɔrɔ. Yala dɔnkilidala kɔrɔw ye fɛɛrɛ jumɛn tigɛ walasa ka taga ɲɛ halisa n'o ka baara ye tuma min na, bɔlɔlɔkumayɔrɔw ani hakili-duman dilannen be sanga ra? Tènè DIALLO ye dɔnkilidala ye ka bɔ Kountoumou, Wasolo mara la, Mali jamana na. A be dɔnkili da nin y'a san 40 ye. A b'a ka fɛɛrɛw ɲɛfɔ an ye bi sibiri ka kɛnɛ kan. Togodaw kunkan, an ye kuma di RFI baaraɲɔgɔn kura arajoso Saléméta FM ma. An n'a baarakɛla, Bamaba DOUMBIA ye baaro kɛ. 

Nin lɔgɔkun in na, an ye Sénégal  dɔnkililakulu, "Waraba family" bisimila an fɛ kumaso kɔnɔ festival "Stereo Africa Festival" hukumu kɔnɔ, o min baaraw datigɛra nin kalo in tile duuru, n'a kun bi cɛ a tile 10 nata. Ɲinan y'a tako duurunan ye. Waraba dɔnkililakulu kɔnɔ, Sénégal siifinw nani be yen, nka o buruju bɔra Mali la. Gitarifɔla, ŋɔnifɔla, piyanofɔla bi sɔrɔ jɛkulu in kɔnɔ.

BIFENIX rapu kulu mɔgɔ filaw, Yousky ani FayaMan u nana Sénégal ka dɔnkilida videyo dɔw ta. Dɔnkiladan tɛmɛninko, siifin fila ninnu bɛ kalan kɛ. An ye baro kɛ u bɛ se ka kalan ni dɔnkilida fara ɲɔgɔn kan cogomin na k’a sɔrɔ Farafinna, siifin dɔw bɛ kalan bila dɔnkilida kama. 

Dɔw be kɔnɔni na halisa. U be ka ɲɔgɔndanw kɛ walasa ka se ka don jamana ka forobacakɛda dɔw la. Nga dɔw fana t’o kɔnɔ. U be sira bɔ u yɛrɛ ɲɛ. O be kɛ kɛnyɛrɛye baara dɔ ye. An be kuma siifinw ka nin lahalaya in de kan bi kan jumɛn be yen jɛmukan kɛnɛ kan. Kɛnyɛrɛye baarakɛla fila b’an bolokɔrɔ nɛgɛjuru la, u ye kalan kɛ sɛbɛn b’u bolo, wa u y’u yɛrɛ ta bi… cakɛda b’u bolo u be minnu kunna. Sylvain Gourané ani Djamila KONE ka bɔ BF.

Farafinna, a bɛ fɔ ko fali b’a den balo walasa sini a kɔ ka lafiya de. A gɛlɛman yɔrɔ, ni fɛn be ka laɲini e fɛ, min se t’i ye I b’a kɛ cogodi?

Yala a ka nɔgɔ k’a fɔ i maasaw walima I balimanw ma k’i te se k’u dɛmɛ wa?

Mun yɛrɛ de kɔsɔn, farafinna maa te ɲɛ i yɛrɛ ye, sabula tuma dɔw la i wajibiyalen don ka dɛmɛ don i somɔgɔw ma?

Kan jumɛn be yen baabu  de filɛ nin ye. An be masala ni mɔgɔ saba ye o ko kan. Aminata Yattara ka bɔ Mali la, ka fara tarikukow dɔnbaga Dr Mamady Bamba kan ka bɔ la Guinée ani Issa Ouédraogo ka bɔ BF.

Bi sibiri in na, an ye kɛnɛ sigi ni Burkina Faso dɔnkilila rappeur Amidou SIDIBE n'a bi fɔ a ma AMIDOS ye. Maïmouna SANOGO.

Bi sibiri an ka kuma na farafin sinfinw ka kɔkan ndonlantan kalan lawaleya fɛɛrɛ ɲumanw kan ni farikoloɲanagɛ kunnafonidila Nonne Drissa TRAORE ye ka bɔ Mali la.

Togodaw kunkan na, an y'a kan bɔ aradioso Denguélé FM ŋɛnma, Moussa KONE ma, kabi Odienné.

Seko ni lɔnko kunfoniw na, an masalara ni djeli muso Saly Z ye ka bɔ Bobo Dioulasso, Burkina Faso jamana na. A kuma na a ka dɔnkili kura "Dady" kan. Maïmouna SANOGO.

Ni san laban nunu kɔnɔ, yɛlɛko kɛra baara ye min ye sanga sɔrɔ kosɔbɛ sifin bolo. A kɛlen don caama ka dayirimɛ ɲini sira ye bi k'a sabu kɛ bɔlɔlɔ labaara kojugu ye. Facebook walima Tiktok yɛrɛ fo ka taa se bɔlɔlɔsira wɛrɛ ma nin yɛlɛkoja nunu be ye maw fɛ kuma bɛ. O de kama, aw ka jɛmukan mandi, "Kan Jumɛn be yen" ale bena kuma a kan, ni yɛlɛkomɔgɔw ye ani ma wɛrɛw. Lalaïcha DOUCOURE de ben'o lase aw ma.