To, co mnie najbardziej porusza w twórczości Juliana Fałata, to jego zimowe pejzaże, w tej tematyce nie ma on sobie równych, nikt jak Fałat nie potrafił stworzyć tak bogatej modulacji bieli śniegu. Słusznie pisał Jan Lechoń w Dziennikach: „Śniegi Fałata nie mają dotąd równych sobie w świecie, jako brawurowe użycie farb wodnych i jako sugestie nastroju". Ale nie to pozostanie jego największym osiągnięciem. Fałat potrafił zatrzeć granicę między ulotną akwarelą a malarstwem olejnym, w jego twórczości, na pierwszy rzut oka, trudno odróżnić olej od akwareli, a tak potrafili malować wyłącznie geniusze pędzla.

Obrazy Pino Daeni ukazują nostalgiczny klimat, bohaterowie jego prac, głównie kobiety, uosabiają proste przyjemności życia, czytają książki, jedzą, spacerują ubrane w miękkie i zwiewne sukienki, które kontrastują z morzem, piaskiem, błękitnym niebem i słońcem i wywołują, po prostu, uczucie ciepła i wyobrażenie o nieskomplikowanym i prostym świecie, o ludziach bez komórek, zgiełku telewizji, mediów społecznościowych, o ludziach, którzy powrócili do tak zwanych ustawień fabrycznych i nie zapomnieli o codziennych przyjemnościach

Tomasz Alen Kopera jest przedstawicielem nurtu zwanego w malarstwie realizmem magicznym (bądź fantastycznym). W jego obrazach w centrum kompozycji znajduje się zazwyczaj człowiek w kontekście przyrody. Przyroda jest tu metaforą symbiozy, człowiek z jego obrazów ma strukturę kamienia, porasta go mech, jest wpleciony w suche gałęzie drzew. Wszystko to jest prezentowane w mistrzowskiej technice malarskiej. Ogromną wartością jest to, że mimo panujących i zmiennych mód, są ciągle artyści, którzy wyróżniają się misterną wirtuozerią warsztatową i mają jeszcze coś nowego do powiedzenia. Bo to właśnie doskonały warsztat zezwala Tomaszowi Koperze wręcz wyjąć z wyobraźni wizje i przełożyć je na język plastyki, niemal z fotograficzną perfekcją pozwala utrwalić to, co zjawia się pod powiekami świadomości, w jej najgłębszych zakamarkach.

W maleńkich obrazkach Stanisławskiego jest skryta jakaś wibrująca tajemnica. Nie potrafię do dziś odpowiedzieć na pytanie, co sprawia, że tak mi się podobają. Może przez to, że artysta skrupulatnie, jak przystało na matematyka, skupiał się na roślinach, obłokach, pogodzie, czyli na naturze? A może to, że tak brawurowo i niemal zuchwale posługiwał się w malarstwie szeroką kładzionymi barwami? W kilku, wydawałoby się, pośpiesznie nałożonych pędzlem kolorach potrafił precyzyjnie wyczarować i oddać wibrację powietrza w południe, kilkoma uderzeniami pędzla potrafił stworzyć nastrój melancholii i tęsknoty. Na jego portrety ukraińskich cerkwi oddanych w blasku pozłacanych, cebulastych kopuł mogę patrzeć godzinami. Za każdym razem odkrywam coś nowego.

Dzisiejsza wiedza na temat twórczości Archipa Kuindży jest pokryta kurzem zapomnienia. A szkoda, bo mało kto w malarstwie potrafił za pomocą obrazów tak regulować nastrój. Jego obrazy zdominowane są przez światło, można powiedzieć, że artysta wręcz polował na właściwe światło w obrazie, jego sposób malowania wydaje się być wypadkową pracy optyka i malarza. Kuindży, jak mało kto, potrafił w obrazie trafnie oddać porę roku i dnia, nastrój melancholii i zadumy. Tak skomponowane obrazy mają za zadanie ukazać analogię między zjawiskami świata zewnętrznego a ludzkimi stanami emocjonalnymi. Na tego rodzaju relacjach zachodzących między określoną kolorystyką obrazu a stanem emocjonalnym odbiorcy artysta budował swą sztukę.

Mało kto w historii sztuki potrafił z taką subtelnością operować światłem i cieniem w grafice jak Martin Lewis. Poprzez drobną sieć kropek, linii i plamek wydrapanych z ogromną starannością na płycie Martin Lewis stworzył w akwaforcie niesamowitą iluzję trójwymiarowości, iluzję światła prześwitującego przez przezroczyste ubrania, potrafił oddać nastrojowy klimat wieżowców w stylu art deco, górujących nad nowym Yorkiem.

Obserwując odbiór dzieł Hoppera mam nieodparte wrażenie, że jego malarstwo jest jak dobre wino, z każdą dekadą nabiera głębokości i smaku. Współcześnie siła jego obrazów upatrywana jest właśnie w tym, że artysta potrafił w dobitny sposób ukazać w swych obrazach osamotnienie współczesnego człowieka. Nawet jeżeli ten przebywa w zgiełku miasta, korzysta z rozrywek, siedzi w barze, w kinie, to tak na prawdę pozostaje zanurzony w kokonie swej samotności. Nawet jeżeli zgodzimy się z tym, że nie takie były intencje twórcze malarza, to przyznać musimy, że jego introwertyczny charakter wpłynął na przesłanie jego sztuki i mocno rezonował z jego osobowością.

Jerzy Duda-Gracz jest niewątpliwie jednym z najbardziej płodnych artystów polskich. Był plastycznym pracoholikiem, w swoim dorobku twórczym pozostawił ponad trzy tysiące obrazów, setki rysunków, grafik, akwarel. Od 1999 do 2003 roku, artysta poświęca się największemu przedsięwzięciu w historii malarstwa polskiego, tworzy coś zupełnie unikatowego i wyjątkowego. Jerzy Duda-Gracz zainspirowany muzyką Chopina podejmuje się niezwykle trudnego zadania zilustrowania wszystkich dzieł najsłynniejszego polskiego kompozytora.

Anna Bilińska jest jedną z najlepszych i najbardziej interesujących artystek polskich końca XIX wieku. To wielka marzycielka o ogromnej sile osobowości, dlatego też nie wiem skąd się bierze ta marginalizacja Bilińskiej w Polsce. Może wynika to z faktu, że jej doskonałe obrazy znajdują się poza granicami Polski i są głównie w rękach prywatnych kolekcjonerów? Dla mnie siłą obrazów Bilińskiej jest jej doskonałe panowanie nad kolorem, oraz jakaś niewidzialna więź łącząca artystkę z portretowanymi osobami. Jej portrety bazują na doskonałej obserwacji modela, na próbie wydobycia aparycji, wnętrza, psychologii postaci. Do tego dochodzi doskonałe odwzorowywanie faktur, mało kto w tym okresie jest jej równy w oddaniu sukni, materii, połysku. Tak malować potrafi tylko Bilińska.

Ferdynand Ruszczyc zasługuje, by zasiadać w panteonie wielkich malarzy polskich razem z Chełmońskim, Wyczółkowskim, Wyspiańskim, Stanisławskim czy braćmi Gierymskimi. Siłą jego obrazów jest to, że potrafił pospolitym krajobrazom nadać rangę niezwykłego, wręcz baśniowego zjawiska. Większość jego prac ma nieco dramatyczny, mroczny, niemal gotycki charakter, głównie przez to, że obrazy Ruszczyca malowane są gwałtownie, ostrymi pociągnięciami pędzla, artysta nie celebruje detalu, nie skupia się nad nim, miejscami, mam wrażenie, że stosuje przypadkowe smugi farb, zwłaszcza gdy maluje niebo, dlatego jego paleta barw jest wręcz brawurowo zuchwała.