Mroczne Wieki

By Michał KuźniarHistory

Mroczne Wieki episodes

November 19, 2024 Gladiatorzy i walki na rzymskich arenach
Subskrybuj archiwalne odcinki:
https://creators.spotify.com/pod/show/michal-kuzniar/subscribe

Wesprzyj mnie na:
https://patronite.pl/mrocznewieki
https://buycoffee.to/mrocznewieki
https://suppi.pl/mrocznewiekiMunera gladiatoria odbywały się w Rzymie przez około siedem wieków często zmieniając swoją formę i skalę. W okresie wczesnego cesarstwa na te spektakle najczęściej przeznaczano ostatnie dziesięć dni roku korespondujące z odbywającym się świętem Saturnaliów. Poza tym igrzyska odbywały się także końcem marca. Poza tymi odgórnie wyznaczonymi terminami zdarzały się także spektakle z okazji wojennych triumfów, cesarskich urodzin czy zaślubin. Igrzyska Tytusa trwały sto dni a Trajana sto dwadzieścia. Heliogabal organizował zabawy i pokazy z okazji każdych zaręczyn czy wesela. Narodziny następcy tronu również wymagały podtrzymania tej tradycji.Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.Okładka: "Ave, Caesar, morituri te salutant" Jean-Leon GeromeŹródła:Dion Kasjusz Kokcejanus, Roman History, Book 66, 67, tłum. E. Cary, Loeb Classical Library, 1925Swetoniusz Gajusz Trankwillus, Żywoty Cezarów, tłum. J. Niemirska-Pliszczyńska, Ossolineum 1972Tacyt Publiusz Korneliusz, Roczniki, tłum. S. Hammer, Czytelnik 1957Opracowania:Connolly P., Colosseum. Rome’s Arena of Death, BBC Books 2003Epplett Ch., Gladiatorzy i walki z dzikimi zwierzętami na arenach, Astra, Kraków 2019Grant M., Gladiatorzy, Ossolineum 1980Nosow K., Gladiatorzy. Krwawy spektakl z dziejów starożytnego Rzymu, Bellona, Warszawa 2011

2 hr 13 min
October 31, 2024 Teotihuacan – Miasto Bogów i jego tajemnice | 1-550 n.e.
Subskrybuj archiwalne odcinki:
https://creators.spotify.com/pod/show/michal-kuzniar/subscribe

Wesprzyj mnie na:
https://patronite.pl/mrocznewieki
https://buycoffee.to/mrocznewieki
https://suppi.pl/mrocznewiekiDawni Aztekowie wierzyli, że dzieje świata od jego powstania są podzielone na ery oddzielone od siebie wielkimi kataklizmami. Każda z tych epok, znacznie dłuższych aniżeli pamięć najstarszego nawet człowieka, zaczynała się narodzinami niezbędnego do życia słońca. Koniec każdej epoki przynosiło najczęściej olbrzymie trzęsienie ziemi niszczące wszystko i wszystkich. Globalny reset na bezprecedensową skalę. Podobnie zakończyła się czwarta epoka zwana czasem Czwartym Słońcem. Na całej planecie zapanowały nieprzeniknione ciemności. Dwaj bogowie - Quetzalcoatl i Tezcatlipoca wyruszyli przed siebie aby przygotować scenę pod budowę nowego świata. Na swojej drodze napotkali morskiego potwora - Tlatecuthli, który chociaż nosił męskie imię był w rzeczywistości płci żeńskiej. Tlatecuthli była pierwotną morską bestią, odpowiedniczką mezopotamskiej bogini Tiamat, personifikacją niszczycielskiego ale i twórczego zarazem chaosu.Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.Okładka: The Art Institute of Chicago, domena publicznaOpracowania:Coe M., Urcid J., Koontz R., Mexico. From the Olmecs to the Aztecs, Eight Edition, Thames & Hudson 2019Coe M., Snow D., Benson E., Starożytna Ameryka, Świat Książki 1997Headrick A., The Teotihuacan Trinity: The Sociopolitical Structure of an Ancient Mesoamerican City, University of Texas Press 2013Miller M. E., The Art of Mesoamerica, Sixth Edition, Thames & Hudson 2019Miller M., Taube K., An Illustrated Dictionary of the Gods and Symbols of Ancient Mexico and the Maya, Thames & Hudson 2022Olko J., Meksyk przed konkwistą, PIW Warszawa 2010Phillips Ch., Aztec & Maya. An Illustrated History, Lorenz Books 2021Robb M., et al., Teotihuacan: City of Water, City of Fire, University of California Press 2017

2 hr 13 min
October 12, 2024 Pierwsi Amerykanie 2/2 – Mastodonty, Populacja Widmo i Białe Piaski
Wesprzyj mnie na:
https://patronite.pl/mrocznewieki
https://buycoffee.to/mrocznewieki
Antropolog Tom Dillehay i geolog Mario Pino pracowali na stanowisku w chilijskim Monte Verde od 1977 roku. Już końcem lat 80. zaczęli publikować pierwsze wnioski z wieloletnich prac prowadzonych nad strumieniem Chinchiuapi na południu Chile, 58 km od brzegów Pacyfiku. W Monte Verde badacze natrafili na unikalne w skali obu kontynentów amerykańskich stanowisko powstałe dzięki zalaniu porzuconej ludzkiej osady przez wody lokalnego strumienia. Pozostałości dwunastu drewnianych chatek, w tym jednej wyjątkowo dużej, służącej by może do zgromadzeń, poza tym kości zwierząt, skór, lin i innych przedmiotów użytku codziennego zostały zakonserwowane w beztlenowych warunkach pod warstwą błota. Badacze natrafili nawet na kilka dobrze zachowanych śladów stopy jakiegoś dorosłego osobnika. Osadę zamieszkiwało do 30 osób.
Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.
Okładka: Midjourney
Opracowania:
Bruhns K. O., Ancient South America. Second Edition, Cambridge University Press 2024
Ceram C. W., Pierwszy Amerykanin, PIW Warszawa 1977
Coe M., Snow D., Benson E., Starożytna Ameryka, Świat Książki 1997
Ławecka D., Wstęp do archeologii, PWN Warszawa-Kraków 2003
Meltzer D. J., First Peoples in a New World: Populating Ice Age America. Second Edition, Cambridge University Press 2021
Mithen S., After the Ice. A Global Human History 20,000-5000 BC, W&N 2012
Reich D., Kim jesteśmy, skąd przyszliśmy…, Wyd. CIS, Stare Groszki 2019
Artykuły:
Callaway E., ‘Ghost population’ hints at long-lost migration to the Americas,
https://www.nature.com/articles/nature.2015.18029
Kemp B. M. et al., 2007, Genetic analysis of early holocene skeletal remains from Alaska and its implications for the settlement of the Americas, https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ajpa.20543
Knudson R., We Are All One: Anzick Children Reburied, https://liberalarts.tamu.edu/wp-content/uploads/sites/14/2019/08/vol30_num2.pdf
Pino, M. and Dillehay, T.D. (2023) ‘Monte Verde II: an assessment of new radiocarbon dates and their sedimentological context’, Antiquity, 97(393), pp. 524–540. doi:10.15184/aqy.2023.32.
Pleistocene Life and Landscapes - Grand Canyon - Rampart Cave,
https://www.nps.gov/articles/000/pleistocene-life-and-landscapes-grand-canyon.htm
1 hr 18 min
October 06, 2024 Pierwsi Amerykanie 1/2 – Myśliwi, Megafauna i Naukowe Dogmaty
Wesprzyj mnie na:
https://patronite.pl/mrocznewieki
https://buycoffee.to/mrocznewieki
Kim był pierwszy Amerykanin? Kiedy po raz pierwszy postawił swoją stopę w Nowym Świecie? Te pytania europejscy kolonizatorzy zadawali sobie już od momentu gdy po raz pierwszy dotarli do nowego kontynentu, który jak na złość nie okazał się wcale być Indiami. Oczywiście Krzysztof Kolumb, Amerigo Vespucci czy Giovanni Caboto, czyli pierwszy nowożytny Europejczyk który faktycznie dopłynął do brzegów kontynentu amerykańskiego jeszcze zanim zrobił to Kolumb, najprawdopodobniej nie wiedzieli nic o podróżach Leifa Erikssona czy jego brata Thorvalda sprzed pięciu stuleci...
Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.
Okładka: Midjourney
Opracowania:
Bruhns K. O., Ancient South America. Second Edition, Cambridge University Press 2024
Ceram C. W., Pierwszy Amerykanin, PIW Warszawa 1977
Coe M., Snow D., Benson E., Starożytna Ameryka, Świat Książki 1997
Ławecka D., Wstęp do archeologii, PWN Warszawa-Kraków 2003
Meltzer D. J., First Peoples in a New World: Populating Ice Age America. Second Edition, Cambridge University Press 2021
Mithen S., After the Ice. A Global Human History 20,000-5000 BC, W&N 2012
Reich D., Kim jesteśmy, skąd przyszliśmy…, Wyd. CIS, Stare Groszki 2019
Artykuły:
Kemp B. M. et al., 2007, Genetic analysis of early holocene skeletal remains from Alaska and its implications for the settlement of the Americas, https://onlinelibrary.wiley.com/doi/1...
Knudson R., We Are All One: Anzick Children Reburied, https://liberalarts.tamu.edu/wp-conte...
Pleistocene Life and Landscapes - Grand Canyon - Rampart Cave,
https://www.nps.gov/articles/000/pleistocene-life-and-landscapes-grand-canyon.htm
1 hr 22 min
September 16, 2024 Boski Tytus – Pompeje, Koloseum i zemsta Jahwe | 79-81 n.e.
Jeżeli spojrzymy na pryncypat jako przedstawienie, tak jak chciał widzieć go August jednocześnie oceniając go pod kątem wspomnianego cytatu o trzęsieniu ziemi i wulkanicznych erupcjach to musimy przyznać, że mało który pryncypat był tak dramatyczny jak ten sprawowany przez Tytusa, pierworodnego syna Wespazjana. Ojciec Tytusa odszedł na tamten świat 24 czerwca 79 roku, już przed śmiercią przeczuwając że staje się bogiem. Uczczono go spektakularnym i wyjątkowo drogim pogrzebem, który z pewnością nie przypadłby do gustu oszczędnemu starcowi.
Wesprzyj mnie na:
https://patronite.pl/mrocznewieki
https://buycoffee.to/mrocznewieki
Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.
Okładka: fot. Marie-Lan Nguyen i obraz Karla Brullova
Źródła:
Flawiusz Józef, Wojna żydowska, tłum. J. Radożycki, Rytm, Warszawa 2022
Dion Kasjusz Kokcejanus, Roman History, Book 66, tłum. E. Cary, Loeb Classical Library, 1925
Swetoniusz Gajusz Trankwillus, Żywoty Cezarów, tłum. J. Niemirska-Pliszczyńska, Ossolineum 1972
Tacyt Publiusz Korneliusz, Dzieje, tłum. S. Hammer, Czytelnik 1957
Opracowania:
Cary M., Scullard H. H., Dzieje Rzymu. Tom II, PIW Warszawa 1992
Conolly P., Dodge H., The Ancient City. Life in Classical Athens & Rome, Oxford University Press 1998
Grant M., Miasta Wezuwiusza, PIW, Warszawa 1986
Krawczuk A., Poczet cesarzowych Rzymu, Iskry, Warszawa 2006
Krawczuk A., Rzym i Jerozolima, Iskry, Warszawa 1996
Levick B., Wespazjan, Napoleon V, Oświęcim 2016
1 hr 2 min
September 13, 2024 Boski Wespazjan – Szlachetny Dusigrosz? | 69-79 n.e.
“Po zabiciu Witeliusza raczej ustała wojna, niż zaczął się pokój. Zwycięzcy z bronią w ręku ścigali po mieście zwyciężonych z nieprzejednaną nienawiścią; pełne pomordowanych były ulice, splamione krwią place publiczne i świątynie, gdyż rozsiekano wszędzie każdego, kto się przypadkiem nawinął”. Tymi pogodnymi, pełnymi nadziei słowami w przekładzie Seweryna Hammera, zawsze tryskający optymizmem Tacyt charakteryzował pierwsze dni i tygodnie po upadku Witeliusza w grudniu 69 roku. Nowy pan imperium Wespazjan ciągle przebywał nad Nilem, w Aleksandrii, gdzie czekał na pomyślne, letnie wiatry które pozwolą mu bezpiecznie udać się drogą morską do Italii. Jego najstarszy syn Tytus szykował się w tym samym czasie do oblężenia Jerozolimy i zadania ostatecznego ciosu niemal czteroletniej rewolcie w sąsiedniej Judei.
Wesprzyj mnie na:
https://patronite.pl/mrocznewieki
https://buycoffee.to/mrocznewieki
Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.
Okładka: Midjourney
Źródła:
Flawiusz Józef, Wojna żydowska, tłum. J. Radożycki, Rytm, Warszawa 2022
Dion Kasjusz Kokcejanus, Roman History, Book 65, tłum. E. Cary, Loeb Classical Library, 1925
Ustawa o władzy Wespazjana, Wyd. Naukowe UAM, Poznań 2020
Swetoniusz Gajusz Trankwillus, Żywoty Cezarów, tłum. J. Niemirska-Pliszczyńska, Ossolineum 1972
Tacyt Publiusz Korneliusz, Dzieje, tłum. S. Hammer, Czytelnik 1957
Opracowania:
Cary M., Scullard H. H., Dzieje Rzymu. Tom II, PIW Warszawa 1992
Krawczuk A., Poczet cesarzowych Rzymu, Iskry, Warszawa 2006
Krawczuk A., Rzym i Jerozolima, Iskry, Warszawa 1996
Levick B., Wespazjan, Napoleon V, Oświęcim 2016
1 hr 41 min
August 29, 2024 Wespazjan, Tytus i Upadek Jerozolimy
Gdy w dalekiej Palestynie wrzało Neron bawił w ukochanej Helladzie. Cesarz brał udział w zawodach muzycznych i sportowych zdobywając liczne złote wieńce upamiętniające jego przewagi na bieżni oraz w zmaganiach artystycznych. W przypływie wspaniałomyślności Neron zwolnił całą prowincję od jakichkolwiek obciążeń podatkowych przyznając Hellenom autonomię w obrębie cesarstwa. Gest ten przyniesie mu dozgonną wdzięczność i nieprzemijającą popularność we wschodnich prowincjach, także po śmierci. Żaden inny cesarz w historii nie będzie mógł pochwalić się tyloma pośmiertnymi “zmartwychwstaniami” pod postacią kolejnych uzurpatorów jak właśnie Neron.
Wesprzyj mnie na:
https://patronite.pl/mrocznewieki
https://buycoffee.to/mrocznewieki
Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.
Okładka: "The Destruction of the Temple of Jerusalem" Francesco Hayez
Źródła:
Ewangelia według św. Łukasza, 19.43-4, Pallottinum, Poznań - Warszawa 1990
Ewangelia według św. Mateusza, 24.2, Pallottinum, Poznań - Warszawa 1990
Księga Daniela, 9.24-27, Pallottinum, Poznań - Warszawa 1990
Flawiusz Józef, Wojna żydowska, tłum. J. Radożycki, Rytm, Warszawa 2022
Tacyt Publiusz Korneliusz, Dzieje, tłum. S. Hammer, Czytelnik 1957
Opracowania:
Cary M., Scullard H. H., Dzieje Rzymu. Tom II, PIW Warszawa 1992
Grant M., Dzieje dawnego Izraela, PIW, Warszawa 1991
Krawczuk A., Rzym i Jerozolima, Iskry, Warszawa 1996
Lange de N., Świat żydowski, Penta, Warszawa 1996
Levick B., Wespazjan, Napoleon V, Oświęcim 2016
Sheppard S., Powstanie żydowskie 66-74 n.e., Napoleon V, 2013
2 hr 25 min
August 21, 2024 Powstanie w Judei – Rzym i Jerozolima od Machabeuszy do Beth Horon
Wesprzyj mnie na:
https://patronite.pl/mrocznewieki
https://buycoffee.to/mrocznewieki
63 rok p.n.e. był świadkiem gwałtownych przetasowań politycznych w Azji Mniejszej, Armenii, Syrii i Palestynie. Upadały stare dynastie a ich miejsce zajmowały nowe, tworzone ręką rzymskiego demiurga - Gnejusza Pompejusza, przez swoich stronników szumnie zwanego Wielkim. Rzymski wódz ostatecznie zajął i wcielił w granice Republiki stare królestwo Seleukidów, będące przeciwnikiem Rzymian od niemal stu trzydziestu lat, to jest od czasu gdy Antioch Wielki postanowił rzucić wyzwanie rosnącym w tej części świata wpływom drapieżnej, italskiej Republiki. Pompejusz, zafascynowany Aleksandrem, macedońskim zdobywcą z poprzedniej epoki marzył o zapisaniu się w historii świata na równi z synem Filipa. Marsz do Indii wydawał się jednak odległą perspektywą, póki co korzystając z prerogatyw udzielonych mu przez senat, a czasem też znacznie je przekraczając, dzielił i rządził na wschodzie, dorabiając się przy tym ogromnych bogactw. Bawiącego w Syrii Pompejusza w swoje spory wciągnęli mieszkający nieco na południe członkowie żydowskiej dynastii hasmonejskiej - Hirkan i Arystobul, którzy od jakiegoś czasu walczyli o panowanie w Jerozolimie i Judei.
Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.
Okładka: David Roberts - "The Siege and Destruction of Jerusalem by the Romans Under the Command of Titus, A.D. 70"
Źródła:
Ewangelia według św. Mateusza, 15, 21-28, Pallottinum, Poznań - Warszawa 1990
Flawiusz Józef, Wojna żydowska, tłum. J. Radożycki, Rytm, Warszawa 2022
Tacyt Publiusz Korneliusz, Dzieje, tłum. S. Hammer, Czytelnik 1957
Opracowania:
Cary M., Scullard H. H., Dzieje Rzymu. Tom II, PIW Warszawa 1992
Grant M., Dzieje dawnego Izraela, PIW, Warszawa 1991
Krawczuk A., Rzym i Jerozolima, Iskry, Warszawa 1996
Lange de N., Świat żydowski, Penta, Warszawa 1996
Sheppard S., Powstanie żydowskie 66-74 n.e., Napoleon V, 2013
1 hr 17 min
August 05, 2024 Rzymski Podbój Germanii – Germanik i Arminiusz | 9-21 n.e.
Wesprzyj mnie na:
https://patronite.pl/mrocznewieki
https://buycoffee.to/mrocznewieki
Końcem września 9 roku n.e. wyczerpany długą drogą kurier wjechał do Rzymu niosąc sensacyjną wiadomość. Trwające od trzech lat powstanie, które rozlało się na Panonię i Ilirię zostało wreszcie stłumione przez Tyberiusza. Adoptowany syn Augusta ostatecznie zdławił rewoltę do której pacyfikacji wykorzystał zawrotne siły w liczbie dwunastu legionów i tysięcy wojsk pomocniczych. Tłumienie rebelii na przedpolach Italii było w ostatnich latach najważniejszym zadaniem starzejącego się Augusta, Pierwszego Obywatela. Radość z tej od dawien dawna wyczekiwanej wiadomości nie trwała jednak długo. Gdy kurier wysłany przez Tyberiusza wkraczał do stolicy imperium, zaledwie pięć dni drogi dalej, na północ gnał na złamanie karku inny posłaniec. Ten niósł znacznie mniej radosne wieści.
Źródła:
Dion Kasjusz Kokcejanus, Roman History, Book 56, tłum. E. Cary, Loeb Classical Library
Germanik Juliusz Cezar, Aratea, tłum. E. Bielecka, Wyd. Naukowe UAM, Poznań 2010
Paterkulus Wellejusz, Historia rzymska, tłum. E. Zwolski, Ossolineum 2006
Swetoniusz Gajusz Trankwillus, Żywoty Cezarów, tłum. J. Niemirska-Pliszczyńska, Ossolineum 1972
Tacyt Publiusz Korneliusz, Germania, tłum. S. Hammer, Czytelnik 1957
Tacyt Publiusz Korneliusz, Roczniki, tłum. S. Hammer, Czytelnik 1957
Opracowania:
Delbrück H., Antyczna sztuka wojenna. Tom III. Cesarstwo Rzymskie i Germanie, Napoleon V, Oświęcim 2013
McNally M., Bitwa w Lesie Teutoburskim, AmerCom SA, Poznań 2011
1 hr 32 min
July 24, 2024 Rzymski Podbój Germanii – od Druzusa do Warusa
Wesprzyj mnie na:
https://patronite.pl/mrocznewieki
https://buycoffee.to/mrocznewieki
W 16 roku p.n.e. trzy niespokojne ludy germańskich Sugambrów, Tenkterów i Uzypetów przekroczyły Ren oddzielający ich ziemie od Galii Belgijskiej należącej od ponad pół wieku do Rzymian. Po drodze Germanie rabowali, palili i mordowali. Mieli także krzyżować rzymskich obywateli, chociaż z pewnością nie wszystkich, kogoś trzeba było czasem wziąć w niewolę. Drogę napastnikom jeszcze nad Renem zastąpił namiestnik prowincji Marek Lolliusz prowadzący jeden legion - V Alaudae, czyli słynne Skowronki. Legion V utworzył jeszcze Juliusz Cezar przygotowując go do rozprawy z Wercyngetoryksem ponad cztery dekady wcześniej.
Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.
Okładka: Paja Jovanović, domena publiczna
Źródła:
Dion Kasjusz Kokcejanus, Roman History, Book 56, tłum. E. Cary, Loeb Classical Library
Florus Lucjusz Anneusz, Zarys dziejów rzymskich, tłum. I. Lewandowski, Ossolineum 1973
Paterkulus Wellejusz, Historia rzymska, tłum. E. Zwolski, Ossolineum 2006
Swetoniusz Gajusz Trankwillus, Żywoty Cezarów, tłum. J. Niemirska-Pliszczyńska, Ossolineum 1972
Tacyt Publiusz Korneliusz, Germania, tłum. S. Hammer, Czytelnik 1957
Tacyt Publiusz Korneliusz, Roczniki, tłum. S. Hammer, Czytelnik 1957
Opracowania:
Delbrück H., Antyczna sztuka wojenna. Tom III. Cesarstwo Rzymskie i Germanie, Napoleon V, Oświęcim 2013
McNally M., Bitwa w Lesie Teutoburskim, AmerCom SA, Poznań 2011
Rochala P., Las Teutoburski 9 rok n.e., Bellona, Warszawa 2005
Licencje Creative Commons:
https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0/
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/
https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
1 hr 26 min

About Mroczne Wieki

From the publisher's feed

Podcast historyczny skupiający się na zamierzchłych czasach, które spowija gęsta mgła tajemnicy. Pasjonuje mnie szczególnie starożytność i średniowiecze. Moje odcinki opieram na publikacjach naukowych, popularnonaukowych i tekstach źródłowych).