«Να ένα βιβλίο!», με τον Κώστα Κατσουλάρη

Μετά τον «Λιμό», που διαδραματίζεται στην Αθήνα του 1941, και «Τα λύτρα», που εκτυλίσσεται το 1943, σε αυτό το τρίτο μυθιστόρημα του δημοσιογράφου Πάνου Αμυρά, ο πρώην υπαστυνόμος Νίκος Αγραφιώτης αναλαμβάνει μια αποστολή στην καρδιά των Δεκεμβριανών, το 1944. Στόχος της έρευνάς του η ανεύρεση ενός φακέλου με τα ονόματα δοσιλόγων και συνεργατών των Γερμανών, που έχει ως δια μαγείας εξαφανιστεί σχεδόν ταυτόχρονα με την έναρξη της πρώτης δίκης δοσίλογου, που έγινε πράγματι στην Αθήνα στις 4 Δεκεμβρίου του 1944. Τον ίδιο φάκελο αναζητούν οι άνθρωποι του ΕΛΑΣ, πεπεισμένοι ότι η Κυβέρνηση αποφεύγει να αποδώσει δικαιοσύνη, αλλά και Βρετανοί στρατιωτικοί και πράκτορες, για τους δικούς τους λόγους. Μόνο που στο «Φιλί του Δεκέμβρη» ο Αγραφιώτης τούτη τη φορά εμπλέκεται πιο προσωπικά. Για την ακρίβεια, από την εξέλιξη της υπόθεσης εξαρτάται η ίδια του η ζωή, κι ενώ η Αθήνα μετατρέπεται μέρα τη μέρα σε εμπόλεμη ζώνη.

«Τα Χρόνια», το πληρέστερο έργο της Ανί Ερνό, κι ένα από τα πιο επιδραστικά βιβλία που γράφτηκαν στα γαλλικά στον 21ο αιώνα, ξεκινούν σαν το νοσταλγικό πανόραμα της μεταπολεμικής Ευρώπης, συνθέτοντας τελική τη συλλογική αυτοβιογραφία μιας ολόκληρης γενιάς αλλά και συνολικά της δυτικής κοινωνίας. Παρά τον βαθιά στοχαστικό του χαρακτήρα, είναι ένα αμιγώς λογοτεχνικό έργο, με σπουδαίες γλωσσικές και εκφραστικές αρετές, που μετέφερε με εξαιρετική μαστοριά στη γλώσσα μας η μεταφράστρια Ρίτα Κολαΐτη. Ο επίλογος του δημοσιογράφου και πανεπιστημιακού Νίκου Μπακουνάκη είναι ιδιαίτερα καλογραμμένος και κατατοπιστικός και μας βοηθάει να εντάξουμε το έργο της Ερνό στη γαλλική γραμματολογία. Συνολικά, μια θαυμάσια έκδοση από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, απ’ όπου κυκλοφορούν πλέον συνολικά τα βιβλία της σπουδαίας Γαλλίδας συγγραφέα.

Σε αυτό το επεισόδιο ο Κώστας Κατσουλάρης παρουσιάζει το βιβλίο «Η δύναμη της Γεωγραφίας» του Τιμ Μάρσαλ, τη συνέχεια του μπεστ σέλερ «Αιχμάλωτοι της γεωγραφίας». Είναι χωρισμένο σε δέκα κεφάλαια, σε κάθε ένα από τα οποία μελετά ένα κράτος ή μια περιοχή: μεταξύ αυτών, το Ηνωμένο Βασίλειο, το Ιράν, την Αυστραλία, το Σαχέλ, και βέβαια, την Ελλάδα και την Τουρκία. Και πράγματι: Στη «Δύναμη της Γεωγραφίας» διαβάζουμε μέσα σε 33 σελίδες μια ευσύνοπτη και περιεκτική ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας, μαζί με μια σαφή και μετρημένη ανάλυση των γεωπολιτικών ζητημάτων που διακυβεύονται σήμερα. Διαβάζει ο Στέλιος Μάινας.

Η ζωή του Γιάννη έχει όλα εκείνα τα στοιχεία που συναντάμε στα γνωστότερα παραμύθια, από τη Σταχτοπούτα και την Ωραία Κοιμωμένη, μέχρι το Ασχημόπαπο: είναι μια ιστορία ριζικής και απόλυτης μεταμόρφωσης. Ο ήρωας δεν αλλάζει απλώς, δεν εξελίσσεται αργά, όπως συνήθως γίνεται με εμάς τους κοινούς θνητούς. Κάτι μαγικό συμβαίνει, κάτι πάνω από τα όρια της ανθρώπινης επικράτειας, και περνάει σε έναν άλλον κόσμο, γίνεται φορέας μιας αλλαγής κοσμογονικής όπου τίποτε δεν είναι πλέον όπως φαινόταν. Το «Γιάννης – Εκτόξευση στα αστέρια» είναι ένα βιβλίο για την απίστευτη ιστορία του «δικού μας» Γιάννη, από τις αλάνες των Σεπολίων και την ένταξή του στην ομάδα του Ζωγράφου μέχρι την κορυφή του παγκόσμιου μπάσκετ. Ένα καλογραμμένο και πληρέστατο χρονικό που σου γεννά την επιθυμία να μάθεις ακόμη περισσότερα για τον Γιάννη «Ούγκο» Αντετοκούνμπο και τη θαυμαστή πορεία του προς την κορυφή του κόσμου.

Στο σημερινό επεισόδιο ο Κώστας Κατσουλάρης προτείνει ένα βιβλίο της Βιρτζίνια Γουλφ λιγότερο γνωστό, αλλά πολύ σημαντικό. Παραμονές του B' Παγκοσμίου Πολέμου ένας πανεπιστημιακός έστειλε επιστολή στη διάσημη τότε συγγραφέα ρωτώντας την τι κατά τη γνώμη της θα έπρεπε να «κάνουμε ώστε να αποφύγουμε τον πόλεμο». Η εκτενέστατη απάντησή της είχε τον τίτλο «Τρεις γκινέες» κι αποτελεί ένα φεμινιστικό και αντιμιλιταριστικό μανιφέστο που ακόμη και σήμερα φαντάζει τολμηρό και ρηξικέλευθο. Τι νόημα έχει να ρωτάς μια γυναίκα με ποιο τρόπο να αποφύγεις έναν πόλεμο που, είναι πια φανερό, πρόκειται να ξεσπάσει από στιγμή σε στιγμή; Από πότε, διερωτάται η Γουλφ, ο πόλεμος έγινε δουλειά των γυναικών; Οι γυναίκες, σύμφωνα με τη Γουλφ, πρέπει αυτονοήτως να έχουν ίσα δικαιώματα με τους άντρες, ίσες ευκαιρίες και ίσες αμοιβές, αλλά δεν θα έπρεπε να τους ακολουθήσουν στις κενόδοξες παράτες που διοργανώνουν ούτε στους παρανοϊκούς πολέμους τους. Αποσπάσματα από το βιβλίο διαβάζει η Γωγώ Μπρέμπου.

H «Φλόγα» είναι το ύστατο αντίο του Λέοναρντ Κοέν, ένα βιβλίο που περιλαμβάνει τους στίχους των τραγουδιών από τα τελευταία του άλμπουμ, αλλά και ποιήματα, παλιότερα και νεότερα, καθώς και πολύτιμες εγγραφές ή σκίτσα από τα δεκάδες σημειωματάρια ή σημειώματα που άφηνε δεξιά κι αριστερά σε όλη του τη ζωή – ακόμη και μέσα στο ψυγείο του βρέθηκε ένα σημειωματάριο, όπως μαρτυρά ο γιος του Άνταμ. Τη μετάφραση έχει κάνει με αγάπη και μεράκι ο Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, που μας έδωσε και τη χαρά να έρθει κοντά μας και να μας διαβάσει τέσσερα από τα ποιήματα που μετέφρασε.

Η Λουίζ Γκλικ, στα 78 της χρόνια σήμερα, είναι πλήρης τιμών και βραβεύσεων: Βραβείο Πούλιτζερ, βραβείο της Ακαδημίας των Ποιητών, αλλά και Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας. Το περσινό Νόμπελ ήταν η κορωνίδα μιας πορείας που αναδεικνύει την Γκλικ στη σημαντικότερη εν ζωή Αμερικανίδα ποιήτρια. Το «Πιστή κι ενάρετη νύχτα» είναι το τελευταίο της έργο, υψηλής ωριμότητας και πύκνωσης, κι αποτελεί ιδανική επιλογή για τη γνωριμία μας με την ποιήτρια, από το έργο της οποίας λιγοστά ποιήματα είχαν μέχρι πρόσφατα μεταφραστεί στη γλώσσα μας. Η έκδοση είναι δίγλωσση, ενώ την προσεκτική και καλοδουλεμένη μετάφραση υπογράφουν οι Χάρης Βλαβιανός και Δήμητρα Κωτούλα. Συνολικά, ένα σπουδαίο ποιητικό έργο σε μια θαυμάσια έκδοση, αληθινό δώρο στους ελληνόφωνους αναγνώστες. Ποιήματα από το έργο διαβάζει η Γωγώ Μπρέμπου.

Σε αυτό το διαφορετικό επεισόδιο της σειράς «Να ένα βιβλίο!», δεν θα σας προτείνουμε απλώς κάποιο καλό βιβλίο, θα προτείνουμε πολλά ίσως, αλλά κυρίως θα προσπαθήσουμε να προσεγγίσουμε ένα σημαντικό φαινόμενο της εκδοτικής πραγματικότητας των τελευταίων χρόνων: το αστυνομικό μυθιστόρημα. Ο συγγραφέας και βιβλιοκριτικός Κώστας Κατσουλάρης συζητά εφ’ όλης της ύλης με δύο από τους καλύτερους γνώστες του είδους στη χώρα μας, τους συγγραφείς, μεταφραστές και βιβλιοκριτικούς Χίλντα Παπαδημητρίου και Βαγγέλη Γιαννίση. Για τις ποικίλες όψεις του αστυνομικού μυθιστορήματος, από την Αγκάθα Κρίστι ώς τον Νέσμπο, για την ιστορία του και τις σύγχρονες τάσεις, τη «γεωγραφία» του, από το nordic noir έως το latin noir, αναζητούμε το κοινωνικό και πολιτικό του αποτύπωμα, τους λόγους της τεράστιας απήχησης του είδους παγκοσμίως αλλά και στη χώρα μας.