Not a Top 10

Καλεσμένος μας σε αυτό το επεισόδιο ο φυσικός σωματιδιακής φυσικής Αντώνης Παπανέστης, επικεφαλής της ομάδας στο Rutherford Appleton Laboratory για το πείραμα LCHb στο CERN. Από τη φυσική σωματιδίων και τους ανιχνευτές Cherenkov μέχρι τη διαφορά ύλης–αντιύλης, μαθαίνουμε τι μετρά πραγματικά το LHCb, πώς οργανώνονται 1000 ερευνητές σε ένα paper και ποια είναι τα επόμενα βήματα για τον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων.

Το πρόσφατο άρθρο στο Nature που σχολιάζουμε: The Large Hadron Collider Discovers Antimatter Behaving Oddly in New Class of Particles | Scientific American

• Pre-show: Ένας πολύ σπέσιαλ καλεσμένος
• Εξήγηση της φυσικής ύλης–αντιύλης και της παραβίασης CP συμμετρίας που μελετά το πείραμα.
• Το πρόσφατο αποτέλεσμα: ανίχνευση μικρής διαφοράς (≈1–2%) στις διασπάσεις βαρυονίων Λάμδα Β — επιβεβαίωση προβλέψεων του Καθιερωμένου Μοντέλου.
• Πώς δουλεύει ο επιταχυντής: 40 εκατομμύρια συγκρούσεις το δευτερόλεπτο, τεράστιες ροές δεδομένων (έως 10 terabit/s), φιλτράρισμα και ανάλυση μέσω παγκόσμιου υπολογιστικού δικτύου.
• Αναβαθμίσεις και μέλλον: αύξηση φωτεινότητας (luminosity) και ευαισθησίας μέχρι τη δεκαετία του 2040.
• Η καθημερινότητα στο CERN, οι τεχνικές λεπτομέρειες (ανιχνευτές Cherenkov, calibration, GPU triggers) και οι συνεργασίες ανάμεσα σε 1000+ επιστήμονες.
• Παράδειγμα πρακτικής εφαρμογής της αντιύλης: ιατρικές απεικονίσεις τύπου PET scan.
• Post-Show
• Επικοινωνία
  • email: [email protected]
  • Instagram: @notatop10
  • Threads: @notatop10
  • Bluesky: @notatop10.fm
  • Web: notatop10.fm

(00:00:00) Pre-show
(00:01:20) Intro
(00:09:40) Ποιός είναι ο Αντώνης;
(00:14:19) Πώς δουλέυει ο LHC;
(00:26:16) Αντιύλη
(00:39:17) Το τελευταίο paper
(00:50:13) Το μέλλον του LHC
(00:55:02) Πώς γίνονται τα paper reviews
(00:59:02) Τα άλλα πειράματα στο LHC
(01:01:13) Outro

Για άλλη μία χρονιά σχολιάζουμε τα Νόμπελ της σουηδικής ακαδημίας. Φέτος Φυσική πήγε στο μακροσκοπικό φαινόμενο σήραγγας, και την απαρχή των κβαντικών υπολογιστών. Εξηγούμε τι μετρήθηκε (μετάβαση από θερμική σε καθαρά κβαντική «διαφυγή»), γιατί χρειάζονται χαμηλές θερμοκρασίες/χαμηλός θόρυβος, και πώς αυτό συνδέεται—αλλά δεν ταυτίζεται—με τους κβαντικούς υπολογιστές.

• Pre-show: Ένα κουλό μήνυμα
• Τι είναι το tunneling: διέλευση μέσω ενεργειακού φραγμού χωρίς «φόρα».
• Μακροσκοπικό εδώ = συλλογική φάση/ρεύμα δισεκατομμυρίων ηλεκτρονίων σε υπεραγωγό.
• Πείραμα: βαθιά ψύξη, ισχυρή απομόνωση θορύβου, μέτρηση ρυθμού «escape».
• Κρίσιμο εύρημα: κάτω από ένα T ο ρυθμός δεν εξαρτάται από τη θερμοκρασία ⇒ καθαρά κβαντική σήραγγα.
• Μικροκύματα → διακριτές ενεργειακές στάθμες, επιβεβαίωση κβαντικής περιγραφής.
• Ιστορικό πλαίσιο: BCS (1972), Esaki–Giaever–Josephson (1973) → ’80s επίδειξη → ’90s υπεραγώγιμα qubits.
• Σχέση με qubits: θεμέλιο τεχνολογίας, αλλά οι πρακτικοί κβαντικοί υπολογιστές δεν είναι ώριμοι ακόμη.
• Post-Show: Tier list
• Επικοινωνία
  • email: [email protected]
  • Instagram: @notatop10
  • Threads: @notatop10
  • Bluesky: @notatop10.fm
  • Web: notatop10.fm

(00:00:00) Το πιο κουλό μύνημα
(00:03:22) Intro
(00:03:38) Τα παρασκήνια των Νόμπελ
(00:11:50) Υπεραγωγιμότητα
(00:15:48) Δίοδοι Josephson
(00:20:20) Nobel 2025
(00:37:36) Outro
(00:37:48) Tier list

Στο σημερινό επεισόδιο ξεκινάμε με τις καλοκαιρινές αστροφωτογραφίες (Dumbbell/M27, εξορμήσεις έξω από τη Λαμία) και περνάμε στα μεγαλύτερα επιστημονικά νέα: ξεκαθαρίζουμε τι «βρέθηκε» πραγματικά στον Άρη (ενδείξεις, όχι απόδειξη ζωής), συζητάμε ένα ηχηρό retraction σε fast radio burst λόγω καλιμπραρίσματος, και μια κομψή επιβεβαίωση της Γενικής Σχετικότητας από LIGO μέσω του «κουδουvίσματος» μετά τη συγχώνευση μαύρων τρυπών. Ρίχνουμε ματιά στο σπάσιμο συμμετρίας CP σε βαρυόνια από το LHCb, καμαρώνουμε για την πρώτη οπτική σύζευξη διαστημοσκάφους–Γης με laser από τα ελληνικά τηλεσκόπια Κρυονερίου & Χελμού (NASA Psyche), αγγίζουμε την ενήλικη νευρογένεση στον ιππόκαμπο και μια πολλά υποσχόμενη θεραπεία για διαβήτη τύπου 1 με βλαστοκύτταρα—και κλείνουμε με χαλαρό tech banter για κινητά, μπαταρίες και foldables.

• Pre-show: Αστροφωτογραφία
• «Βρήκαμε ζωή στον Άρη;»
  • In a Rock on Mars, NASA Sees ‘Clearest Sign of Life’ So Far
• Retraction σε «fast radio burst»
  • Exotic Fast Radio Burst Goes Up in Smoke - Sky & Telescope
• LIGO και συγχώνευση μαύρων τρυπών
  • Strongest black hole collision yet confirms theories of Einstein, Hawking | Science | AAAS
• Σπάσιμο συμμετρίας CP σε βαρυόνια (LHCb)
  • The Large Hadron Collider Discovers Antimatter Behaving Oddly in New Class of Particles | Scientific American
• Πρώτη οπτική σύζευξη διαστημοσκάφους–Γης από Ελλάδα
  • Η ESA επιτυγχάνει την πρώτη οπτική σύνδεση επικοινωνίας στο βαθύ διάστημα με ευρωπαϊκό επίγειο σταθμό
• Δημιουργούνται νέοι νευρώνες στους ενήλικες;
  • Genetic evidence that our brains make new neurons in adulthood may close a century-old debate | Science
• Πειραματική θεραπεία για διαβήτη τύπου 1
  • A new diabetes treatment could free people from insulin injections
• Post-show: iPhone Air review
• Επικοινωνία
  • email: [email protected]
  • Instagram: @notatop10
  • Threads: @notatop10
  • Bluesky: @notatop10.fm
  • Web: notatop10.fm

(00:00:00) Pre-show: Καλοκαρινές αστροφωτογραφίες
(00:06:37) Ιntro
(00:06:56) Ζωή στον Άρη
(00:15:13) Μούφα τα fast radio bursts
(00:21:02) LIGO
(00:25:05) Σπάσιμο συμμετρίας σε βαρυόνια
(00:30:40) Οπτικές επικοινωνίες στο διάστημα
(00:36:11) Νέοι νευρώνες στον εγκέφαλο
(00:40:24) Νέα θεραπεία για διαβήτη
(00:46:48) Outro
(00:47:01) iPhone Air

Το καλοκαιρινό special είναι εδώ: fact-based, επιστημονικές συμβουλές για να κρατηθούμε δροσεροί το καλοκαίρι.

• Pre-show: Superman & Κίτρινος Ήλιος
• 💨 Πότε δουλεύει καλά ο δροσισμός με ανεμιστήρα;
• Υγειονομικά όρια χρήσης ανεμιστήρα
• When is it too hot to use a fan? | Science | AAAS
• ❄️ Κλιματιστικό στο Σπίτι: Βέλτιστες ρυθμίσεις & ενεργειακά hacks
• 🚗 Αυτοκίνητο: Παράθυρα κάτω ή A/C στον δρόμο;
• AC vs. Windows Down? Which Saves More Gas? | MythBusters
• 🤲 Δουλεύει η βεντάλια;
• Does Hand-Fanning Actually Work? - YouTube
• 🏠 Home Hacks: Σκίαση με παντζούρια/κουρτίνες, παράθυρα–ανεμιστήρες, DIY “ψυγείο-φούρνος”
• How to Keep Your Home Cool in Extreme Heat | Scientific American
• 🎬 Post-Show
  • Superman
  • F1 movie
  • Andor
  • Squid Game
• Επικοινωνία
  • email: [email protected]
  • Instagram: @notatop10
  • Threads: @notatop10
  • Bluesky: @notatop10.fm
  • Web: notatop10.fm

(00:00:00) Pre-show: Superman
(00:03:48) Intro
(00:04:02) Εισαγωγή στο “Καλοκαιρινό Special”
(00:06:25) Ανεμιστήρες
(00:14:05) A/C
(00:15:58) Αυτοκίνητο: παράθυρα ή A/C;
(00:21:00) Δουλεύουν οι Βεντάλιες;
(00:23:33) Σκίαση & φυσικός αερισμός στο σπίτι
(00:30:42) Το DIY freezer-fan hack του Θέμου
(00:33:20) Outro
(00:33:32) Ταινίες & Σειρές

• 🥤 Pre-show: γυάλινα καλαμάκια & καφέδες
• 🔭 Vera Rubin Observatory
  • 📊 LSST survey: μεταβλητότητα στον ουρανό, 4 000 αστεροειδείς/εβδ., 2 400 νέοι
  • 🛰️ Σύγκριση με Hubble & JWST + μελλοντικά ELT/TMT
• Ed Smylie, Who Saved the Apollo 13 Crew With Duct Tape, Dies at 95 - The New York Times
• 🧲 Muon g–2 (Fermilab): νέα μέτρηση χωρίς απόκλιση από το Standard Model
  • Physics - Muon Experiment Calls It a Wrap;
  • Long-running physics experiment dashes hope of new particles and forces | Science
• 🌌 Hubble tension: JWST φέρνει πιο κοντά τις δύο μεθόδους
  • New measure of the universe’s expansion suggests resolution of a conflict
• 🌟 Πρώιμο σύμπαν: γαλαξίας z≈14 με οξυγόνο & πρώιμος σπειροειδής
  • Oxygen discovered in most distant known galaxy | ESO
  • JWST Spots Giant Spiral Galaxy Shockingly Early in Cosmic History | Scientific American
• 🌀 Spintronics: νέα μοντέλα antiferroμαγνητισμού
  • Physics - Altermagnets That Turn On and Off
  • New Fundamental Magnetic Law Uncovered
• 🌞 Καλοκαιρινό special & λήξη σεζόν
• Post-show: 🎓 Αφηγήσεις από τo defense του διδακτορικού του Γιώργου

• Επικοινωνία
  • email: [email protected]
  • Instagram: @notatop10
  • Threads: @notatop10
  • Bluesky: @notatop10.fm
  • Web: notatop10.fm

(00:00:00) Pre-show: καφέδες
(00:03:23) Intro
(00:03:39) Vera Rubin
(00:16:21) Ed Smylie (ποιός;)
(00:18:28) Μιόνια
(00:20:17) Hubble tension
(00:23:37) Jades+Big Wheel
(00:28:13) Voyager
(00:29:06) Altermagnets
(00:34:50) Outro
(00:35:01) Το defense του Γιώργου

• Η 10η σεζόν είναι αφιερωμένη στις πιο βαθιές ιδέες της κβαντικής φυσικής.
• UNESCO: International Year of Quantum Science and Technology
• Πάμε στην αρχή, εκεί που ξεκίνησαν όλα: στην ιδέα του Planck για την κβάντωση ενέργειας!
• Pre-show: Αστροφωτογράφηση στη Βρετανική Ερημιά 🌌
• Πώς η κλασική φυσική οδήγησε στην αναγκαιότητα της κβάντωσης.
• Herschel & η Υπέρυθρη Ακτινοβολία 🔥
• Πείραμα με πρίσμα και θερμόμετρα από τον William Herschel το 1800, που αποκαλύπτει ακτίνες πέρα από το ερυθρό φάσμα.
• Το Ιδανικό “Μελανό Σώμα” 🖤
• Rayleigh–Jeans & η Υπεριώδης Καταστροφή 🌪️
• Πώς η κλασική στατιστική φυσική μοιράζει την ενέργεια ισόποσα σε κάθε “ταλάντωση” (βαθμό ελευθερίας) εντός ενός κουτιού, οδηγώντας σε υπεριώδη απόκλιση.
• Max Planck: Η Κβάντωση Ενέργειας 🪜
• Millikan vs Einstein: Απόδειξη Φωτονίων ⚡
• Post-show: AI στην Έρευνα 🤖

• Επικοινωνία
  • email: [email protected]
  • Instagram: @notatop10
  • Threads: @notatop10
  • Bluesky: @notatop10.fm
  • Web: notatop10.fm

(00:00:00) Pre-show: Αστροφωτογραφία
(00:07:38) Intro
(00:07:52) Αρχές Κβαντικής Ιδέας
(00:09:42) Υπέρυθρη Ακτινοβολία
(00:12:20) Το Ιδανικό “Μελανό Σώμα”
(00:18:02) Υπεριώδης Καταστροφή
(00:19:48) Ισοκατανομή & Βαθμοί Ελευθερίας
(00:29:25) Max Planck: Η Κβάντωση Ενέργειας
(00:41:27) Millikan vs Einstein: Απόδειξη Φωτονίων
(00:47:05) Outro
(00:47:15) AI στην Έρευνα

• Η 10η σεζόν είναι αφιερωμένη στις πιο βαθιές ιδέες της κβαντικής φυσικής.
• UNESCO: International Year of Quantum Science and Technology
• Ταξιδεύουμε πίσω στην ιστορία της κβαντομηχανικής για να ακολουθήσουμε την πορεία του φωτός: από τον Νεύτωνα και τα “κομματάκια φωτός” έως τον πειραματισμό του Compton που απέδειξε την κυματο–σωματιδιακή του φύση. 🔬 Θα αναφερθούμε σε δύο Νόμπελ (Einstein & Compton) και στην πρωτοποριακή ιδέα του Planck για την κβάντωση ενέργειας!
• Pre-show: Καιρικές μνήμες από Σαντιάγο ☔️
• Νεύτωνας vs. κυματική θεωρία του φωτός 🌈
• Fresnel & Arago: η σκιά με φωτεινό κέντρο 🌓
• Φωτοηλεκτρικό φαινόμενο & η ιδέα του Einstein ⚡️
• Πείραμα Millikan: σταθερά Planck και φωτόνια 🥄
• Compton scattering: μέτρηση φωτονίων 🎯
• Η ζύμωση της κβαντομηχανικής στις αρχές του 20ου αιώνα 🔬
• Post-show: Mission Impossible & Tom Cruz

(00:00:00) Pre-show: Καιρός στο Σαντιάγο & Los Angeles
(00:03:07) Intro
(00:03:22) Νεύτωνας & η σωματιδιακή θεωρία του φωτός
(00:05:40) Fresnel & η κυματική θεωρία του φωτός
(00:10:51) Einstein & το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο
(00:21:14) Millikan & η μέτρηση της σταθεράς του Planck
(00:25:01) Compton & ο σκεδασμός των φωτονίων
(00:32:49) Outro
(00:33:01) Post-show: Mission Impossible

Σε αυτό το επεισόδιο κοιτάμε τις τελευταίες εξελίξεις στις αποστολές Voyager, εξωπλανήτες, γονιδιακή θεραπεία και… πορτοκαλί γάτες! 🚀🐱

• Pre-show: Andor

• Νέα των Voyager: Επικοινωνίες & Thrusters

  • Η κεραία στην Αυστραλία περνά σε συντήρηση για 6 μήνες, αλλά τα thrusters του Voyager επανενεργοποιήθηκαν μετά από 20 χρόνια! 🛰️🔧
  • NASA’s Voyager 1 Revives Backup Thrusters Before Command Pause | NASA Jet Propulsion Laboratory (JPL)

• Φωσφίνη στον Κάππα 218 B;

  • Η έντονη συζήτηση για την ένδειξη βιολογικής δραστηριότητας σε εξωπλανήτη με βάση παλαιότερα και νέα μοντέλα φασματοσκόπησης. 👽🔬
  • Doubts over signs of alien life on exoplanet K2-18b are rising: 'This is evidence of the scientific process at work' | Space

• Σοβιετικό Probe της δεκαετίας ’70 επανεμφανίζεται

  • Ένα διαστημικό σκάφος που έχασε τροχιά κοντά στη Γη πριν 50 χρόνια ολοκληρώνει… crash-landing στον Ειρηνικό! 🌍🛸
  • Soviet Spacecraft Crash Lands on Earth After a Journey of Half a Century - The New York Times

• Gerard ’t Hooft: «Η Κβαντομηχανική θα αλλάξει»

  • Ο Νομπελίστας θεωρητικός υποστηρίζει πως η πιθανοκρατική προσέγγιση θα αντικατασταθεί κάποια στιγμή από μια βαθύτερη, ντετερμινιστική θεωρία. ⚛️🔮
  • Breakthrough Prize Winner Gerard ’t Hooft Says Quantum Mechanics Is ‘Nonsense’ | Scientific American

• Ένατος Πλανήτης… ή Nibiru;

  • Νέες υπέρυθρες παρατηρήσεις αναζητούν το υποθετικό «Πλανήτη 9» που ανακαλεί μύθους για καταστροφές. 🔭🌌
  • Evidence of controversial Planet 9 uncovered in sky surveys taken 23 years apart | Space

• Παγκόσμιο Πρωτοποριακό Gene-Therapy Baby

  • Η πρώτη επιτυχημένη επιδιόρθωση ενός single-base σφάλματος στο DNA ενός βρέφους σώζει ζωή. 🧬💉
  • Baby Is Healed With World’s First Personalized Gene-Editing Treatment - The New York Times

• Γιατί υπάρχουν πορτοκαλί γάτες;

  • Η γενετική εξήγηση ενός «χρώματος» που οφείλεται σε μετάλλαξη στο X χρωμόσωμα των αρσενικών. 🐈🍊
  • What gene makes orange cats orange? Scientists figured it out

• Gaia: Τρισδιάστατη απεικόνιση του Γαλαξία μας

  • Το τηλεσκόπιο Gaia ολοκλήρωσε 10ετή σκανάρισμα αστέρων και μόλις κυκλοφόρησε την πρώτη 3D μακέτα του Milky Way. 🌌📊
  • APOD: 2025 May 13 – Gaia Reconstructs a Top View of our Galaxy

• Post-show: Σχέδια & Κουρέματα στο NASA Budget

  • Κινδυνεύουν Artemis, Mars sample-return και παρατηρήσεις Γης με προτεινόμερες περικοπές έως 40 %; 💸🔻
  • Trump Budget Calls for Stranding NASA’s Mars Samples on the Red Planet | Scientific American

• Επικοινωνία

  • email: [email protected]
  • Instagram: @notatop10
  • Threads: @notatop10
  • Bluesky: @notatop10.fm
  • Web: notatop10.fm

(00:00:00) Pre-show: Andor
(00:05:07) Intro
(00:05:22) Voyager
(00:10:11) Φωσφίνη στον εξωπλανήτη Κάππα 218 B
(00:17:17) Σοβιετικό probe της δεκαετίας ’70 crash-landing
(00:19:25) Η κβαντομηχανική είναι μπαρούφες
(00:24:39) Πλανήτης 9
(00:29:28) Gene-therapy baby
(00:34:55) Πορτοκαλί γατες
(00:37:24) Gaia: 3D χάρτης του Γαλαξία μας
(00:40:31) Outro
(00:40:43) Post-show: NASA budget cuts

• Η 10η σεζόν είναι αφιερωμένη στις πιο βαθιές ιδέες της κβαντικής φυσικής.
• UNESCO: International Year of Quantum Science and Technology
• Στο επεισόδιο αυτό αναλύουμε την καρδιά της κβαντομηχανικής, ανακαλύπτοντας πώς τα σωματίδια συμπεριφέρονται σαν κύματα. Παρουσιάζουμε κλασικά πειράματα διάθλασης ηλεκτρονίων και τη διπλή σχισμή, εξετάζοντας και την εναλλακτική θεωρία Pilot Wave.
• Pre-show: 🧩 Ο κύβος του Ρούμπικ & τα παζλ
• Εισαγωγή στην ιδέα ότι τα σωματίδια (π.χ. ηλεκτρόνια) εμφανίζουν και κυματικές ιδιότητες.
• 👑 Louis de Broglie: Ο πατέρας της ιδέας
• 🔬 Διάθλαση ηλεκτρονίων σε πλέγματα
• Το πείραμα Davisson–Germer & Thomson που απέδειξε ότι τα ηλεκτρόνια διαθλώνται όπως τα κύματα φωτός.
• ✨ Πείραμα διπλής σχισμής με ηλεκτρόνια
• 🌐 Pilot Wave Theory - Εναλλακτική πρόταση όπου το σωματίδιο “καβαλάει” ένα κύμα-οδηγό, όπως μια βαρκούλα στην επιφάνεια της λίμνης.
• 🕳️ Το παράδοξο των τριών σχισμών
• Post-show: 🤖 ChatGPT & AI στην εκπαίδευση
• Επικοινωνία
  • email: [email protected]
  • Instagram: @notatop10
  • Threads: @notatop10
  • Bluesky: @notatop10.fm
  • Web: notatop10.fm

(00:00:00) Pre-show: Κύβος Ρούμπικ
(00:05:18) Intro
(00:05:34) Κυματοσωματιδιακή Διττότητα
(00:07:43) Louis de Broglie
(00:10:52) Διάθλαση ηλεκτρονίων σε κρυσταλλικά πλέγματα
(00:13:52) Πείραμα Davisson–Germer το κύμα ηλεκτρονίων
(00:18:36) Πείραμα διπλής σχισμής
(00:21:56) Pilot Wave vs. Κοπεγχάγη: άλλη οπτική
(00:30:24) Παράδοξο των τριών σχισμών
(00:33:58) Outro
(00:34:09) ChatGPT & AI στην εκπαίδευση

• Η 10η σεζόν είναι αφιερωμένη στις πιο βαθιές ιδέες της κβαντικής φυσικής.
• UNESCO: International Year of Quantum Science and Technology
• Στο σημερινό επεισόδιο: Η εξίσωση του Paul Dirac
• Pre-show: Dubai Chocolate
• Εισαγωγή στην εξίσωση Dirac (1928): γιατί χρειαζόμασταν σχετικιστική κβαντική θεωρία
• Paul Dirac: σπουδές, οικογενειακή τραγωδία και πορεία στην επιστήμη
• Προβλήματα της προϋπάρχουσας κβαντομηχανικής (Heisenberg, Schrödinger) με την ειδική σχετικότητα και το spin
• Καινοτομίες της εξίσωσης Dirac: τετραστοιχεία, spinors, αρνητικές λύσεις
• Πρόβλεψη της αντιύλης
• Post-show: ChatGPT όπως λέγαμε Google στα 2000s
• Επικοινωνία
  • email: [email protected]
  • Instagram: @notatop10
  • Threads: @notatop10
  • Bluesky: @notatop10.fm
  • Web: notatop10.fm

(00:00:00) Pre show: Dubai Chocolate
(00:04:38) Intro
(00:04:52) Εισαγωγή στην εξίσωση Dirac
(00:07:20) Βιογραφία του Paul Dirac
(00:10:17) Προβλήματα QM & ειδικής σχετικότητας
(00:19:00) Τεχνικά χαρακτ ηριστικά (spinors & “αρνητικές” λύσεις)
(00:23:28) Πρόβλεψη αντιύλης & συνέπειες
(00:26:27) Outro
(00:26:39) Post-show: ChatGPT όπως λέγαμε Google