Not a Top 10

Σε αυτό το επεισόδιο ταξιδεύουμε από τους πειραματικούς browsers και τα workflows των power users, μέχρι την επερχόμενη αποστολή Artemis II γύρω από τη Σελήνη. Μιλάμε για τις νέες ανακαλύψεις από το James Webb, αρχαίους αστρικούς καταλόγους του Ίππαρχου και τα παλαιότερα ίχνη ανθρώπινης τέχνης. Κλείνουμε με ένα ανησυχητικά συναρπαστικό after show για πράκτορες AI που χειρίζονται υπολογιστές, και το Moltbot.

• Pre-show: Ο Γιώργος άλλαξε browser, πάλι
• 40 years after Challenger disaster, NASA faces safety fears on Artemis II | Scientific American
• JWST spots most distant galaxy ever, pushing the limits of the observable universe | Scientific American
• JWST could finally spot the very first stars in the universe | Scientific American
• SLAC scientists use X-rays to search for the world’s oldest star map – The Mercury News
• Alzheimer’s scrambles memories while the brain rests | ScienceDaily
• 430,000-Year-Old Wooden Tools Unearthed in Greece Are the Oldest Ever Found - GreekReporter.com
• Oldest cave art ever found discovered in Indonesia | Scientific American
• Almost Everything About NASA’s ESCAPADE Mission to Mars Is Unusual - The New York Times
• Post-show: Αχαλίνωτοι πράκτορες ΑΙ, Moltbot, Moltbook
• Επικοινωνία
  • email: [email protected]
  • Instagram: @notatop10
  • Threads: @notatop10
  • Bluesky: @notatop10.fm
  • Web: notatop10.fm

Θέμα της σεζόν η «Κοσμική Κλίμακα Αποστάσεων»: πώς μαθαίνουμε αποστάσεις από τη Γη μέχρι το Σύμπαν. Η παρουσίαση του Terence Tao.

Σε αυτό το επεισόδιο εξηγούμε πώς οι Κηφίδες μεταβλητοί αστέρες και τα Supernova τύπου Ia μας επέτρεψαν να βγούμε έξω από τον Γαλαξία και να μετρήσουμε το Σύμπαν.

• Preshow: Όταν χαλάει ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο
• Henrietta Leavitt και Κηφίδες μεταβλητοί αστέρες
• Πώς μετράμε αποστάσεις σε άλλους γαλαξίες
• Το ρεκόρ του James Webb: ο πιο μακρινός αστέρας
• Supernova ως “στάνταρ κεριά” του Σύμπαντος
• Λευκοί νάνοι και το όριο Chandrasekhar
• Πόσο συχνά γίνονται Supernova;
• Στον Γαλαξία και στο observable σύμπαν
• Hubble breaks record in search for Farthest Supernova

• Post-show: Όσκαρ, σειρές, ταινίες, Game of Thrones, Star Wars
• Επικοινωνία
  • email: [email protected]
  • Instagram: @notatop10
  • Threads: @notatop10
  • Bluesky: @notatop10.fm
  • Web: notatop10.fm

(00:00:00) Pre-show: Όταν χαλάνε τα EVs
(00:09:57) Intro
(00:10:12) Henrietta Leavitt και Κηφίδες
(00:22:05) Supernovae
(00:38:19) Post-show: – Όσκαρ, σειρές και άλλα

Θέμα της σεζόν η «Κοσμική Κλίμακα Αποστάσεων»: πώς μαθαίνουμε αποστάσεις από τη Γη μέχρι το Σύμπαν. Η παρουσίαση του Terence Tao.

Σε αυτό το επεισόδιο εξηγούμε πώς μετράμε τις αποστάσεις των άστρων, από την παράλλαξη μέχρι τα διαγράμματα Hertzsprung–Russell. Συζητάμε τα μεγάλα ιστορικά breakthroughs της αστρονομίας, από τους αρχαίους μέχρι τις διαστημικές αποστολές Hipparcos και Gaia.

• Pre-show: Απολογισμός χρονιάς και κουβέντα εισαγωγής για το πού βρίσκεται πλέον το podcast και η δομή του
• Η κοσμική κλίμακα: μετά το ηλιακό σύστημα, περνάμε στα άστρα
• Η ιστορική σημασία των άστρων στην ανθρώπινη σκέψη και την αστρονομία
• Η μέθοδος της παράλλαξης: απλή γεωμετρία, μεγάλες αποστάσεις και γιατί άργησε να μετρηθεί
• Το πρόβλημα της παράλλαξης και η απόρριψη των πρώτων ηλιοκεντρικών μοντέλων
• Οι πρώτες επιτυχημένες μετρήσεις αποστάσεων άστρων τον 19ο αιώνα (Bessel)
• Το parsec, τα έτη φωτός και τι σημαίνουν πραγματικά αυτά τα νούμερα
• Τα διαγράμματα Hertzsprung–Russell και πώς συνδέουν φασματικό τύπο και λαμπρότητα
• Η φασματοσκοπία ως εργαλείο για τη μέτρηση αποστάσεων πέρα από την παράλλαξη
• Οι αποστολές Hipparcos και Gaia και το άλμα στη χαρτογράφηση του Γαλαξία μας
• Post-show: Ταξίδια
• Επικοινωνία
  • email: [email protected]
  • Instagram: @notatop10
  • Threads: @notatop10
  • Bluesky: @notatop10.fm
  • Web: notatop10.fm

(00:00:00) Pre-show
(00:05:19) Intro
(00:05:35) Επιστροφή στην κοσμική κλίμακα
(00:09:02) Παράλλαξη
(00:17:40) Φασματοσκοπία & φυσική των άστρων
(00:25:30) Hipparchos & Gaia
(00:33:03) Outro
(00:33:12) Aftershow: ταξίδια & Χιλή

Στο φετινό Χριστουγεννιάτικο σπέσιαλ επεισόδιο φιλοξενούμε τη πολυαγαπημένη Σοφία Γκιούσου, η οποία έχει ζήσει την ξενιτιά σε “hard mode”: από τον Πειραιά στο Λονδίνο των 00s-10s, μετά Ντουμπάι, Καλιφόρνια και πάλι πίσω Αγγλία, δουλεύοντας σε public policy ρόλους σε Airbnb, Google και πλέον στη Roblox. Μιλάμε για την καθημερινότητα του μετανάστη σε Λονδίνο, Αμερική, Εμιράτα, και Νότιο Αμερική: οι άγραφοι “κώδικες” που μαθαίνεις όταν αλλάζεις ήπειρο, ασφάλεια, γραφειοκρατία, φαγητό, ελληνική κοινότητα, σουβλάκια, Πάσχα, και την (σχεδόν) καθολική εμπειρία όλων όσοι κάποια στιγμή μάζεψαν μια βαλίτσα και έφυγαν.

• Οι απαρχές στην Ελλάδα και το Λονδίνο
• Πώς η μετανάστευση στην Αγγλία ήταν πιο «εύκολη λύση» από τις Πανελλαδικές, και τι σημαίνει να σπουδάζεις βράδυ δουλεύοντας full-time.
• Οι ρόλοι public policy σε Airbnb, Google και Roblox.
• Τι είναι στην πράξη το public policy / lobbying σε τεχνολογικές εταιρείες: νόμοι, πλατφόρμες τύπου Uber, smart meters, ιδιωτικότητα και ρίσκα.
• Λονδίνο, Ντουμπάι, Καλιφόρνια, DC, Σαντιάγο, Βραζιλία: συγκρίσεις για ασφάλεια, όπλα, γειτονιές.
• Ντουμπάι vs Λονδίνο vs Αμερική στο φαγητό: ελληνικές γεύσεις, τουρκικά μπακάλικα, περουβιανή κουζίνα, υπερεπεξεργασμένα προϊόντα και το σοκ της αμερικανικής σοκολάτας.
• Γραφειοκρατία και κράτος: από το NHS και τη βρετανική εφορία μέχρι το hyper-digital Ντουμπάι και το χαοτικό φορολογικό σύστημα των ΗΠΑ.
• Μικρές ιστορίες ξενιτιάς: ελληνικό Πάσχα στη Silicon Valley, γυναίκες μηχανικοί στη Σαουδική Αραβία, παρανοήσεις με τζαμιά, και η κοινή εμπειρία όλων όσων άνοιξαν μια μέρα την πόρτα και έφυγαν.
• Επικοινωνία
  • email: [email protected]
  • Instagram: @notatop10
  • Threads: @notatop10
  • Bluesky: @notatop10.fm
  • Web: notatop10.fm

(00:00:00) Intro
(00:00:32) H «Σοφία του Λονδίνου»
(00:02:32) Ελλάδα και τα πρώτα βήματα στο Λονδίνο
(00:08:14) Τι είναι το public policy;
(00:18:40) Google στην Καλιφόρνια και Roblox
(00:27:18) Ασφάλεια
(00:37:10) Οι «κώδικες» μιας πόλης ως μετανάστης
(00:49:48) Φαγητό!!!
(01:14:14) Γραφειοκρατία
(01:37:37) Μικρές ιστορίες ξενιτιάς

Θέμα της σεζόν η «Κοσμική Κλίμακα Αποστάσεων»: πώς μαθαίνουμε αποστάσεις από τη Γη μέχρι το Σύμπαν. Η παρουσίαση του Terence Tao.

Σε αυτό το επεισόδιο ανεβαίνουμε στο πέμπτο σκαλί της κοσμικής μας κλίμακας: πώς μετρήσαμε την ταχύτητα του φωτός; Παρότι δε μοιάζει με απόσταση, η ταχύτητα του φωτός είναι απαραίτητη για τις μετέπειτα αποστάσεις για τα αστέρια και ακόμα παραπέρα.

• Pre-show: πιάσανε τα κρύα
• Στην αρχή, νομίζαν ότι ήταν άπειρη (ακόμα και ο Κέπλερ)
• Πείραμα Γαλιλαίου
• Η πρώτη μέτρηση με τα φεγγάρια του Δία από Roemer & Huygens
• James Bradley, παραλλαγή αστεριών
• Το πείραμα του Fizeau στο Παρίσι
• His majesty James Clerk Maxwell
• Μοντέρνες μέθοδοι: Essen,Gordon, Smith, Einstein
• Μετρώντας την ταχύτητα του φωτός με μια σοκολάτα στο σπίτι
• Post-show: Ο Θέμος στο τέλος του κόσμου
• Επικοινωνία
  • email: [email protected]
  • Instagram: @notatop10
  • Threads: @notatop10
  • Bluesky: @notatop10.fm
  • Web: notatop10.fm

(00:00:00) Pre-show: Πιάσανε τα κρύα
(00:07:26) Intro
(00:07:45) Veritasium video
(00:10:18) Η Αρχή
(00:17:05) Roemer & Huygens
(00:20:42) Bradley
(00:24:22) Fizeau
(00:26:26) Maxwell
(00:29:30) Michelson
(00:39:00) Einstein
(00:42:43) Essen-Gordon-Smith
(00:46:46) Σοκολάτα και μικροκύματα
(00:49:36) Outro
(00:49:47) Post-show: Ο Θέμος στο τέλος του κόσμου

Θέμα της σεζόν η «Κοσμική Κλίμακα Αποστάσεων»: πώς μαθαίνουμε αποστάσεις από τη Γη μέχρι το Σύμπαν. Η παρουσίαση του Terence Tao.

Σε αυτό το επεισόδιο ανεβαίνουμε στο τέταρτο σκαλί της κοσμικής μας κλίμακας και μετράμε τη «γειτονιά» μας: το ηλιακό σύστημα. Ο Κοπέρνικος βάζει τον ήλιο στο κέντρο (έστω και ως «μαθηματική διευκόλυνση»), ο Μπράχε γεμίζει τον ουρανό με ακριβείς μετρήσεις, ο Κέπλερ κάνει το επικό άλμα από τους κύκλους στις ελλείψεις και ο Νεύτωνας δείχνει ότι όλα αυτά βγαίνουν από έναν απλό νόμο βαρύτητας.

• Βόλτα στο Γκρίνουιτς, ο «λάθος» μεσημβρινός και γιατί το πραγματικό 0° δεν περνάει από το αστεροσκοπείο.
• Από τον Πτολεμαίο στους επίκυκλους μέχρι τον Κοπέρνικο: το πέρασμα από το γεωκεντρικό στο ηλιοκεντρικό σύστημα και οι πρώτες σωστές αποστάσεις για τον Άρη.
• Τύχο Μπράχε και Γιόχαννες Κέπλερ: τα δεδομένα, το κόλπο των 780 ημερών και η μεγάλη ανατροπή ότι οι τροχιές των πλανητών είναι ελλείψεις, όχι κύκλοι.
• Οι τρεις νόμοι του Κέπλερ και πώς ο Νεύτωνας, με τον νόμο της βαρύτητας, δείχνει ότι όλα «δένουν» μαθηματικά – ανοίγοντας τον δρόμο για ακριβείς προβλέψεις.
• Γρήγορη περιήγηση στο ηλιακό σύστημα: αποστάσεις σε αστρονομικές μονάδες, ζώνη αστεροειδών, νάνοι πλανήτες και το (θεωρητικό αλλά βολικό) νέφος Όορτ.
• Deep dive: τι είναι τα πλατωνικά στερεά, γιατί υπάρχουν μόνο πέντε και πώς ο Κέπλερ προσπάθησε να τα ταιριάξει με τις αποστάσεις των πλανητών.
• Post-show: Γιάννης Αντετοκούνμπο στην Ουάσινγκτον, εμπειρία από NBA.
• Επικοινωνία
  • email: [email protected]
  • Instagram: @notatop10
  • Threads: @notatop10
  • Bluesky: @notatop10.fm
  • Web: notatop10.fm

(00:00:00) O μεσημβρινός του Greenwich
(00:04:04) Intro
(00:04:20) To 4ο σκαλί: οι πλανήτες
(00:09:45) Μπράχε & Κέπλερ
(00:22:44) Αποστάσεις, μονάδες και πλανήτες
(00:33:07) Πλατωνικά στερεά deep dive
(00:38:15) Outro
(00:38:24) Post-show: Γιάννης NBA

Πετάμε ως τη Βιρτζίνια για να λύσουμε (και να ξεπουλήσουμε με 1 εκατομμύριο δολάρια) το τελευταίο μυστικό του κρυπτογραφημένου γλυπτού Kryptos έξω από τη CIA, βουτάμε στη σκοτεινή ύλη και σε μια φρέσκια πιθανή ανίχνευση από το Τόκιο, σχολιάζουμε το διαστημικό σίριαλ NASA–SpaceX–Blue Origin με Artemis, New Glenn και μια «low budget» αλλά πανέξυπνη αποστολή προς τον Άρη, κατεβαίνουμε στη Γη με αρχαίες «τσίχλες» που αποκαλύπτουν πώς μοιράζονταν τις δουλειές άνδρες και γυναίκες στη νεολιθική εποχή, ενθουσιαζόμαστε με μια νέα πειραματική θεραπεία για αυτοάνοσα που υπόσχεται μόνιμη ύφεση, και κλείνουμε ελληνικά, με τα ηφαίστεια της Σαντορίνης και του υποθαλάσσιου Κολούμπο που φαίνεται πως είναι πολύ πιο «συνδεδεμένα» απ’ όσο νομίζαμε.

• Pre-show: Καλωσορίζουμε τους καινούριους και μιλάμε για τους «σταθερούς 500»
• CIA Kryptos Puzzle Creator Releases Final Clues | Scientific American
• CIA Kryptos Auction: Anonymous Bidder Pays Nearly $1 Million for Secret to Decode Sculpture - The New York Times
• Scientists may have found dark matter after 100 years of searching | ScienceDaily
• With SpaceX Behind Schedule, NASA Will Seek More Moon Lander Ideas - The New York Times
• Blue Origin launches huge rocket carrying twin NASA spacecraft to Mars
• Almost Everything About NASA’s ESCAPADE Mission to Mars Is Unusual - The New York Times
• Ancient chewing gum could reveal how early men and women split up their chores | Science
• Scientists explore new frontier in autoimmune disease treatment by resetting ‘rogue’ cells | PBS News
• Thousands of quakes struck a major Greek volcano, mapping the plumbing beneath it | Science
• Επικοινωνία
  • email: [email protected]
  • Instagram: @notatop10
  • Threads: @notatop10
  • Bluesky: @notatop10.fm
  • Web: notatop10.fm

(00:00:00) Pre-show: Retrospect
(00:06:58) Intro
(00:07:13) Πώς δουλεύει αυτό το podcast
(00:08:10) Kryptos
(00:14:36) Σκοτεινή Ύλη
(00:23:12) Voyager
(00:24:14) Artemis & SpaceX
(00:33:02) Blue Origin
(00:36:52) NASA Escapade
(00:44:57) Αρχαίες Τσίχλες
(00:48:33) CAR-T
(00:56:35) Οι σεισμοί της Σαντορίνης

Θέμα της σεζόν η «Κοσμική Κλίμακα Αποστάσεων»: πώς μαθαίνουμε αποστάσεις από τη Γη μέχρι το Σύμπαν. Η παρουσίαση του Terence Tao.

Στο σημερινό επεισόδιο ανεβαίνουμε στο τρίτο σκαλί της κοσμικής κλίμακας και τα βάζουμε… με τον Ήλιο. Ήρωάς μας ο Αρίσταρχος, που με ένα μισοφέγγαρο και λίγη γεωμετρία τόλμησε να βάλει τον Ήλιο στο κέντρο.

• Pew-show: Από κοντά με το διαστημικό τηλεσκόπιο Nancy Roman και την αίσθηση να στέκεσαι δίπλα σε τόσο ακριβά, μοναδικά όργανα.
• Πώς ο Αρίσταρχος υπολόγισε σχετικές αποστάσεις και μεγέθη Ήλιου–Γης–Σελήνης από τις φάσεις της Σελήνης.
• Η μέθοδος με τη διάβαση της Αφροδίτης (Venus transit): πώς δύο παρατηρητές σε διαφορετικά σημεία της Γης μπορούν να μετρήσουν την απόσταση Γης–Ήλιου.
• Πώς οι σύγχρονες τεχνικές (ραντάρ, λέιζερ, ηλιακά τηλεσκόπια) καρφώνουν την τιμή στα ~149.597.870 km.
• Aftershow: συζήτηση για iPhone vs Samsung foldables, το να ζεις με δύο κινητά και τα corporate / NASA laptop με ακραίο security.
• Επικοινωνία
  • email: [email protected]
  • Instagram: @notatop10
  • Threads: @notatop10
  • Bluesky: @notatop10.fm
  • Web: notatop10.fm

(00:00:00) Pre-show: Nancy Roman telescope LIVE!
(00:07:26) Intro
(00:07:41) Αρίσταρχος
(00:19:36) Διάβαση της Αφροδίτης
(00:26:28) Σύγχρονες μέθοδοι
(00:28:59) Outro
(00:29:09) Post-show: Ζωή με δύο κινητά & ζωή στη NASA

Θέμα της σεζόν η «Κοσμική Κλίμακα Αποστάσεων»: πώς μαθαίνουμε αποστάσεις από τη Γη μέχρι το Σύμπαν. Η παρουσίαση του Terence Tao.

Συνεχίζουμε στο 2ο σκαλί της σκάλας των κοσμικών αποστάσεων με το φεγγάρι: σχήμα, μέγεθος, απόσταση. Από τον Αριστοτέλη και τον Αρίσταρχο μέχρι τα ρετρό-ανακλαστικά της NASA και τα λέιζερ που μετράνε σήμερα τη θέση της Σελήνης – και ανακαλύπτουν ότι απομακρύνεται λίγα εκατοστά κάθε χρόνο.

• Pre-show: Επίσκεψη στο National Air and Space Museum (Ουάσινγκτον): Από Apollo, lunar rover και στολές μέχρι πέτρωμα Σελήνης που μπορείς να αγγίξεις.
• Αριστοτέλης: γιατί από τις φάσεις και τη σκιά καταλαβαίνουμε ότι η Σελήνη είναι σφαιρική.
• Αρίσταρχος: πώς χρησιμοποίησε εκλείψεις και τη διάρκεια τους για να εκτιμήσει απόσταση (≈60 ακτίνες Γης) και μέγεθος του φεγγαριού.
• Σύγχρονη μέτρηση: retroreflectors από αποστολές Apollo & σοβιετικά/ινδικά landers, laser ranging και ακρίβεια εκατοστών στην απόσταση Γης–Σελήνης.
• Η Σελήνη απομακρύνεται ~3,8 cm/χρόνο λόγω παλιρροϊκών δυνάμεων – τι σημαίνει αυτό για τις μελλοντικές εκλείψεις.
• Aftershow: πρώτες εντυπώσεις από τη σειρά Pluribus, κουβέντα για «Only Murders in the Building» και rewatch κλασικών ταινιών James Bond.
• Επικοινωνία
  • email: [email protected]
  • Instagram: @notatop10
  • Threads: @notatop10
  • Bluesky: @notatop10.fm
  • Web: notatop10.fm

(00:00:00) Pre-show: Επίσκεψη στο Air & Space Museum
(00:09:32) Intro
(00:09:48) Τι θέλουμε να βρούμε για το φεγγάρι
(00:20:44) Μοντέρνες μέθοδοι
(00:31:07) Outro
(00:31:21) Post-show: Σειρές

Επιστρέφουμε για 11η σεζόν! Θέμα μας η «Κοσμική Κλίμακα Αποστάσεων»: πώς μαθαίνουμε αποστάσεις από τη Γη μέχρι το Σύμπαν. Η παρουσίαση του Terence Tao.

Στο πρώτο σκαλί μετράμε τη Γη: Αριστοτέλης, Ερατοσθένης, Ποσειδώνιος, Αλ-Μπιρούνι, Νεύτωνας, μοντέρνα γεωδαισία—και ένα DIY πείραμα που κάνεις από… το παράθυρο αεροπλάνου. Και εντυπώσεις του Γιώργου από την μετακόμιση στην Αμερική.

• Πώς ο Ερατοσθένης μέτρησε την ακτίνα της Γης με σκιά ~7° και πέτυχε ~8% ακρίβεια.
• Η μέθοδος του Αλ-Μπιρούνι (ύψος βουνού + «βύθιση» ορίζοντα) ως κομψή εναλλακτική με υψηλή ακρίβεια.
• Η Γη είναι ελαφρώς πεπλατυσμένη (20 km διαφορά ισημερινός–πόλοι)· πρόβλεψη Νεύτωνα, ιστορικές μετρήσεις.
• Σήμερα: δορυφόροι/λέιζερ/ατομικά ρολόγια → ακρίβεια σε εκατοστά.
• DIY πείραμα: υπολόγισε ακτίνα Γης από παράθυρο αεροπλάνου με app γωνιόμετρου.
• Aftershow: D.C. first impressions — μετακίνηση, κόστος groceries vs έξω, service & tipping.
• Επικοινωνία
  • email: [email protected]
  • Instagram: @notatop10
  • Threads: @notatop10
  • Bluesky: @notatop10.fm
  • Web: notatop10.fm

(00:00:00) Pre-show
(00:01:50) Intro
(00:02:04) Εισαγωγή
(00:05:09) Αριστοτέλης
(00:07:16) Ερατοσθένης
(00:12:30) Ποσειδώνιος
(00:14:23) Al Biruni

(00:20:40) Μοντέρνες μέθοδοι
(00:23:20) Νεύτωνας & Έβερεστ
(00:28:28) Outro
(00:28:40) Αμερική!!!!!