Nottebohmlezingen

Optreden van Amina Belôrf in de Nottebohmzaal, ter gelegenheid van Gedichtendag.

Optreden van 28 januari 2021.

Nadia Nsayi is het (klein)kind van Belgisch-Congolese (groot)ouders. Ze is geboren in de Congolese hoofdstad Kinshasa en ze groeide op in het Vlaams-Brabantse Landen. Ze vertelt, op basis van haar boek Dochter van de dekolonisatie (EPO, 2020), over haar familieverhaal, de Belgische kolonisatie in Congo en de koloniale erfenissen in België. Ze eindigt met een pleidooi over het belang van dekoloniseren, zelfs zestig jaar na de onafhankelijkheid van Congo.

Lezing van 27 november 2020.

Om de Belgische bevolking voor zijn koloniale zaak te winnen gebruikt Leopold II twee argumenten: de bestrijding van de slavenhandel en het brengen van de beschaving. Het Nederlandstalige Congoproza geschreven door missionarissen, ambtenaren en reizigers hamert hier voortdurend op. Deze haast volmondige ondersteuning van de kolonialistische ideologie getuigt van een maatschappelijke consensus die in onze huidige, versplinterde maatschappij niet meer mogelijk lijkt te zijn.

Luc Renders verbleef geruime tijd in Zuid-Afrika waar hij Nederlandse letterkunde doceerde. In 2019 publiceerde hij Koloniseren om te beschaven. Het Nederlandstalige Congoproza van 1596 tot 1960.

Lezing van 27 oktober 2020.

Twee maal per jaar organiseert het Dotatiefonds voor Boek en Letteren, de gemeenschappelijke vriendenvereniging van het Letterenhuis en de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience, een Duel op Zondag. Dit maal: een snedig debat over mensenrechten.

Op 10 december 1948 nam de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens aan. Meer dan zeventig jaar later heeft filosoof Othman El Hammouchi geen hoge pet op van deze verklaring. Ze ademt voor hem de geest van het Westerse individualisme. Volgens criminoloog en kersvers directeur van het Hannah Arendt Instituut Christophe Busch is de verklaring wel een universeel moreel kompas dat inzet op gelijkheid en verdraagzaamheid tussen individuen en volkeren. Gaan de mensenrechten op de schop? Bert Bultinck, hoofdredacteur van Knack, leidde het debat in goede banen.

Lezing van 4 oktober 2020.

Afrika is een continent waar 54 verschillende landen deel van uitmaken. De totale oppervlakte is drie maal zo groot als Europa. De Democratische Republiek Congo bijvoorbeeld is 80 maal groter dan België. Hoe kunnen we vandaag omgaan met de 'koloniale bibliotheek' en welke verhalen vertellen hedendaagse kunstenaars uit Afrika? Het dualisme tussen modernisme en traditionalisme, tussen lokaal en globaal.

Phillip Van den Bossche is kunsthistoricus en voormalig directeur van Mu.ZEE in Oostende. Hij werkte de afgelopen jaren samen met kunstenaars zoals Saddie Choua en Jean Katambayi Mukendi. Hij heeft de collectie van Mu.ZEE, waar voorheen alleen Belgische kunstenaars werden verzameld, verbreed door het verzamelbeleid te openen richting diaspora.

Lezing van 6 september 2020.

Congo begon voor mij met het schilderij van een vredig huttendorpje dat heeroom van Congo voor mijn grootmoeder had meegebracht. In 1985 reisde ik hem achterna en begon een avontuur dat me niet alleen naar het hart van Congo zou voeren, maar ook naar dat van de Congolezen. Is zo’n ontmoeting eigenlijk wel mogelijk, na alles wat er tussen Congo en België in het verleden is voorgevallen? Wie stuurde mijn blik? En: wat leerde ik al doende?

Lieve Joris is auteur van non-fictieboeken over de Arabische wereld, Oost-Europa, Afrika en China. Haar werk werd bekroond met onder andere de Henriëtte Roland Holst-prijs en de Cultuurprijs van de Vlaamse gemeenschap. Congo is een terugkerend thema in haar oeuvre.

Lezing van 8 maart 2020.

Vrijmetselaars komen samen in speciaal daartoe ingerichte gebouwen om daar in alle rust samen “iets” te beleven. Minder kan over vrijmetselarij nauwelijks gezegd worden. Vrijmetselarij kenmerkt zich als een initiatiek genootschap: men hoort er bij omdat men is ingewijd en die inwijding gebeurt via een ritueel. Juist dat blijkt dat essentiële “iets” te zijn waar vrijmetselaars zich mee bezig houden.In deze lezing hebben we het over de rol van de muziek bij dat maçonnieke ritueel. Is het louter decoratief of geeft het ook betekenis aan het gebeuren? Er is geen gebrek aan Belgische componisten die in de negentiende eeuw lid waren van de Belgische loges. Een aantal onder hen componeerden ook wat men “maçonnieke muziek” noemt. Aan de hand van een aantal concrete negentiende-eeuwse Belgische case studies, hopen we de band tussen het maçonnieke ritueel en de muziek te kunnen aantonen en te verklaren.

Lezing van 15 december 2019.

Radio Centraal bracht op 19 december 2019 in de rubriek 'Thuisreis' een recensie van de tentoonstelling Porno, Pulp en Literatuur in de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience.

Kunst en pornografie lijken elkaar uit te sluiten; het één maakt het mooiste en beste in ons wakker, het andere onderwerpt ons aan hitsigheid en dierlijkheid. En toch is de relatie tussen kunst en pornografie meer genuanceerd dan op het eerste zicht lijkt. Filosoof Petra Van Brabant vertelt hoe kunstfilosofen over kunst en pornografie denken.

Lezing van 20 oktober 2019.

In his lecture, Alessandro Grazi is going to delineate the main traits of his ongoing research project on Italian Jewish prayer books printed in the Nineteenth Century. The aim of this project is to carry out a digital and conceptual analysis of nineteenth-century Italian prayer books, with the purpose of utilizing them as objects of historical inquiry. The tools I will use to carry out this analysis consist of an inventory and digitization of these prayer books, in order to enable a digital analysis with OCR software (Optical Character Recognition). Prayer books encompass every aspect of Jewish life, from everyday prayers to the special occasions of the High Holidays. For this reason, they are the most frequently printed book in Judaism. In spite of their prominence in Jewish life, they have received very little academic attention, because they have been considered as stable factors, unworthy of analyses of its dynamics. Indeed, it is true that prayer books maintained a certain uniformity in space and time, but the small changes of the different editions can actually represent substantial changes in the political and cultural perception of a specific Jewry, in a specific place and time. The OCR is used to single out and address exactly these variations, with the purpose of answering the following questions: How do materiality and spirituality relate to each other? Can we establish changing patterns relating to siddurim and mahzorim as religious/sacred objects over time? How do prayer books attest to the construction of their owners' Jewish identities?

Lecture on 2 October 2019.