Nottebohmlezingen

In het rijke oeuvre van de Antwerpse beeldhouwer Albert Poels (1903-1984) is Reinaert de Vos alomtegenwoordig. Hoe transformeerde de figuur onder invloed van de veranderende politieke en culturele omstandigheden? Aan de hand van de vossen van Poels vertelt Beyen het verhaal van deze belangrijke Vlaamsgezinde beeldhouwer.

Lezing van 13 mei 2022.

De vos is weliswaar aaibaar, maar ook raadselachtig en ongrijpbaar. Misschien is de vos wel de nachtzijde van de mens? Of misschien toch niet? Yvan De Maesschalck houdt de vos tegen het licht als personage, symbool of motief in de moderne literatuur.

Lezing van zondag 10 april 2022.

Van het Latijnse dierenepos Ysengrimus uit 1150, over de Franse Roman de Renart naar Van den vos Reynaerde in het Middelnederlands. Lisanne Vroomen volgt de kromme paden van Reynaert en kijkt naar de sporen die hij achterlaat.

Lezing van 27 maart 2022.

De vos, eeuwenlang net als de wolf verdelgd door de mens. Dirk Draulans over de comeback van de vos, met dank aan efficiënte beschermingsmaatregelen.

Lezing van 13 maart 2022.

Meer dan twintig jaar geleden schreef Walter Van den Broeck een bewerking van Van den Vos Reynaerde voor een suite van Jan Van Landeghem. Dit werk voor spreker, dwarsfluit, piccolo, hobo, althobo, klarinet, basklarinet, fagot, contrafagot, 2 hoorns en slagwerk werd uitgevoerd door I Solisti del Vento onder leiding van Francis Pollet. De tekst kwam ook in handen van acteur en auteur Karel Vingerhoets, die er niet meteen mee aan de slag kon. Vandaag kan hij dat wel in het kader van de reeks Nottebohmlezingen over de vos in al zijn facetten. Het is tegelijkertijd de gelegenheid om het prachtige verhaal nog eens te recapituleren.

Lezing van 20 februari 2022.

Gedichtendag 2022 in de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience, met de zussen Hind en Zahra Eljadid.

Lezing van 27 januari 2022.

Koen Broucke gaat in gesprek met auteur Ronald Grossey over het onversaagde verschijnen van ridders in stripverhalen. Over Bob De Moor en zijn ridderromans, de ontmoetingen met Leopold Vermeiren, Marvano, Willy Vandersteen, Karel Biddeloo, reeksen als Johan en Pirrewiet, De Rode Ridder, de Torens van Schemerwoude... en waarom deze albums een publiek blijven begeesteren.

Ronald Grossey (°1956) is uitgever bij Vrijdag en auteur. Hij publiceerde onder andere boeken over de pioniersjaren van de televisie en over strips, Studio Vandersteen en Bob De Moor. Hij schreef voor de legendarische striptijdschriften Kuifje en Robbedoes en was hoofdredacteur van het Suske en Wiske Weekblad.

Lezing van 12 december 2021.

Tijdens de Nottebohmlezingen dit najaar brengen we de middeleeuwse ridderwereld tot bij u. Jeroen Olyslaegers ontrafelt het mysterie Merlijn. Zowel tovenaar als magiër. Raadgever van Arthur, maar ook geharnaste krijgsheer die zijn zinnen verliest na een verloren veldslag.

Lezing van 21 november 2021.

De romans over Koning Arthur en zijn ridders van omstreeks 1200 stuiteren van de emoties. Naast eer is vooral liefde de grote drijfveer voor de hoofse personages. Met hen wordt het publiek heen- en weer geslingerd tussen hoop en teleurstelling, angst en opluchting, diepe smart en ultiem geluk. Hoe worden al die emoties mee-voelbaar gepresenteerd?

Frank Brandsma is hoofddocent Literatuurwetenschap (Middeleeuwen) aan de Universiteit Utrecht. Zijn onderzoek gaat over Arthurromans rond 1200, met speciale aandacht voor de structuur en de emotionele werking van de verhalen.

Lezing van 21 oktober 2021.

Enkele onvoldragen pogingen niet te na gesproken stak de moderne Vlaamse letterkunde van wal met De Leeuw van Vlaenderen (1838). Hendrik Consciences beroemd en berucht gebleven roman voert de lezer terug naar de riddertijd en lijkt op het eerste oog een ondubbelzinnig huldeblijk aan zwaardkunst, blinkende harnassen en hoofse moed. Na zijn dood kreeg de negentiende-eeuwse schrijver hiervoor de rekening gepresenteerd. Louis Paul Boon bijvoorbeeld vond dat Conscience had weggekeken van sociaal onrecht om de Vlaming te verstrooien met dwaze verhaaltjes over ‘edele ridders en mooie jonkvrouwen’. Boon beschuldigde Conscience ervan ‘de taal der oude ridderverhalen’ ondoordacht te recyclen en zo ‘het machtsmisbruik van leenheren en roofridders’ te bewieroken. Deze en soortgelijke verwijten domineren tegenwoordig onze visie op Conscience en zijn werk. Maar klopt deze kritiek wel? Welke betekenis heeft de ridder in het oeuvre van Conscience? Op welke manier hebben oude ridderverhalen hem beïnvloed? In deze lezing zoeken we het samen uit: we bespreken fragmenten uit onder meer De Leeuw van Vlaenderen, Jacob van Artevelde, De Kerels van Vlaanderen en Koning Oriand, en brengen die fragmenten in verband met de oorspronkelijke middeleeuwse ridderverhalen alsook met het werk van andere door ridders gefascineerde kunstenaars uit de negentiende eeuw zoals Walter Scott en Richard Wagner.

Lezing van 3 oktober 2021.