Παραμυθόφωνο

«Δώστε μας τα μαντήλια μας, χωρίς αυτά δεν μπορούμε να πάμε στον τόπο μας! Δε γίνεται να μας κρατήσετε, είμαστε νεράιδες, ζούμε σε κόσμο αλλιώτικο από τον δικό σας!» έλεγαν εκείνες. «Όλα γίνονται αρκεί να το θέλετε καιεσείς. Εμείς σας θέλουμε να μείνετε κοντά μας εδώ στο χωριό» έλεγαν ταπαλικάρια. «Και εμείς σας θέλουμε, λεβεντόπαιδα ίσαμε εκεί επάνω είστε και έχετε χρυσή καρδιά, μα θέλουμε να είμαστε νεράιδες και να πάμε στον τόπο μας»έλεγαν εκείνες. Άραγε τα παλικάρια κατάφεραν με την αγάπη τους να πείσουν τις νεράιδες ή εκείνες θα ήταν δεμένες για πάντα με τον δικό τους κόσμο;

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:
Καταγραφή: Γιώργος Ευγενικός
Ανάπτυξη, επιμέλεια κειμένου: Μαρία Βλαχάκη, Γιώργος Ευγενικός
Αφήγηση, καλλιτεχνική επιμέλεια: Γιώργος Ευγενικός
Μουσική σύνθεση, ερμηνεία: Μάρα Καίσαρη
Τραγούδι, φωνητικά: Άννα Κατσούλη

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Podcast της Καλοκαιρινής Εκστρατείας Ανάγνωσης και Δημιουργικότητας, που διοργανώνει η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, σε συνεργασία με το «Εργαστήριο Παιδαγωγικών Εφαρμογών και Παραγωγής Εκπαιδευτικού Υλικού» του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Με την παραγωγή και την καλλιτεχνική επιμέλεια του Παραμυθόφωνου.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Την ιστορία αυτή την άκουσα για πρώτη φορά από τον νονό μου, τον Στέλιο Ορφανούδη, που καταγόταν από τη Χίο. Ήταν ναυτικός, άνθρωπος της θάλασσας, αλλά και παιδί μιας οικογένειας ζαχαροπλαστών. Όταν μου τη διηγήθηκε,είχε εκείνο το βλέμμα που έχουν οι μεγάλοι όταν επιστρέφουν σε μια παιδική ανάμνηση… μισό χαμόγελο, μισή νοσταλγία.

Μου είπε πως όταν ήταν μικρός τους την έλεγαν συχνά. Άλλοτε στο σπίτι και άλλοτε στα χωράφια. Πολλές φορές, όταν μαζευόταν με τους φίλους της ηλικίας του, νεαροί τότε, πήγαιναν τα βράδια στα μαστιχόδεντρα. Εκεί, μέσαστη σιωπή και το άρωμα της μαστίχας, περίμεναν μήπως ακούσουν το τραγούδι των νεραϊδών. Τότε η ιστορία ερχόταν στη θύμησή τους και έπειτα γλυκά κατέβαινε σταχείλη τους. Την έλεγαν ψιθυριστά ξανά και ξανά και ίσως, για λίγες στιγμές, πίστευαν πως θα μπορούσε να είναι αληθινή.

Ίσως να ήταν τοπικός θρύλος. Ίσως μια παραλλαγή πουγεννήθηκε εκεί, ανάμεσα στις μυρωδιές της Χίου και στις νυχτερινές ιστορίες των νέων. Μα η λαϊκή φαντασία έχει τον τρόπο να υφαίνει όνειρα από ρετσίνι, ναεμπνέεται από τις αισθήσεις και να γεννά το θαύμα.

Αυτή είναι η εκδοχή που μου έμεινε. Και την καταγράφωσήμερα, σαν ένα ευωδιαστό κομμάτι μνήμης, μιας Χίου παραμυθένιας και ζωντανής, όπως την έζησε κάποτε ο νονός μου.

Η ιστορία των μαστιχόδεντρων ξεκίνησε να παίρνει μορφή τη στιγμή που κάθισα να τη γράψω, όπως την είχα κρατήσει στη μνήμη μου. Όχι λέξη προς λέξη, αλλά με την αίσθηση που μου είχε αφήσει. Ήταν κάτι που κουβαλούσα για καιρό και έφτασε πια η ώρα να το αποτυπώσω στο χαρτί. Έκανα την πρώτη της ανάπτυξη, την πρώτη της επιμέλεια, μια πρώτη ανάγνωση γεμάτη συγκίνηση και προσωπική μνήμη.

Όμως ήξερα πως η ιστορία χρειαζόταν κάτι ακόμα, μια δεύτερη ματιά, μια νέα ανάσα, κάποιον άλλο να τη δει με καθαρά μάτια και φρέσκο νου. Γι’ αυτό την εμπιστεύτηκα στη Μαρία Βλαχάκη. Εκείνη την προσέγγισε με ευαισθησία και λεπτότητα, με αγάπη και σεβασμό. Την αγκάλιασε και της έδωσε χώρο να ανθίσει περισσότερο και να απλώσει ρίζες βαθύτερα. Τότε φωτίστηκαν πτυχές και λεπτομέρειες που ίσως είχα αφήσει στη σκιά. Οι χαρακτήρες, τα λόγια και οι πράξεις τους, τα συναισθήματα, όλα είχαν τη σημασία τους.

Όταν γύρισε ξανά στα χέρια μου, η ιστορία είχε ήδη ταξιδέψει. Είχε περάσει από βλέμματα, από αισθήσεις, είχε ξαναειπωθεί σιωπηλά. Και έτσι βρήκε την ισορροπία της, τη φωνή της, σαν να ανακάλυψε ποια θέλει να είναι. Η ιστορία βρήκε τον εαυτό της και τη θέση της.

Τώρα παραδίδεται σε αυτή την τελική μορφή για να τηνακούσετε και εσείς. Με όλες τις αναπνοές της, με το χάδι από τα χέρια που την κράτησαν και τον χτύπο από τις καρδιές που την άκουσαν πριν να ανοίξει τα φτερά της και πετάξει.

Γιώργος Ευγενικός

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ: https://paramythofono.blogspot.com/2021/09/4.html

«Πρέπει να μου φέρεις μουστάκια ζωντανού λιονταριού» είπε ο μάγος του χωριού.

Η γυναίκα γούρλωσε τα μάτια και ένιωσε την καρδιά της να παγώνει μέσα στο στήθος της.

«Μα πώς θα πλησιάσω το λιοντάρι; Είναι πολύ επικίνδυνο…» ρώτησε τρομαγμένη.

«Το ξέρω, όμως το φίλτρο δεν μπορεί να φτιαχτεί αλλιώς. Είσαι έξυπνη, έχεις φαντασία. Σκέψου και θα βρεις έναν τρόπο».

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Έρευνα, ανάπτυξη, επιμέλεια κειμένου: ΜαρίαΒλαχάκη

Αφήγηση, καλλιτεχνική επιμέλεια: ΓιώργοςΕυγενικός

Μουσική σύνθεση, ερμηνεία: Μάρα Καίσαρη

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Podcast της ΚαλοκαιρινήςΕκστρατείας Ανάγνωσης και Δημιουργικότητας, που διοργανώνει η Εθνική Βιβλιοθήκητης Ελλάδος, σε συνεργασία με το «Εργαστήριο Παιδαγωγικών Εφαρμογών καιΠαραγωγής Εκπαιδευτικού Υλικού» του Εθνικού και Καποδιστριακού ΠανεπιστημίουΑθηνών. Με την παραγωγή και την καλλιτεχνική επιμέλεια του Παραμυθόφωνου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

- Βλαχάκη, Μαρία (2016). Γυναίκες έξυπνεςκαι θαρρετές. Παραμύθια από την παγκόσμια παράδοση. Κέα: Κέντρο Μελέτης και Διάδοσης Μύθων και Παραμυθιών.
-Russell, Davis & Brent, Ashabranner (1959). The lion’s whiskers: Tales of high Africa. Boston: Little, Brown & Company

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ: https://paramythofono.blogspot.com/2021/09/4.html

Η γερόντισσα έμαθε το μυστικό του δράκουγια την πραγματική του δύναμη και το αποκάλυψε στον πρίγκιπα. Ο πρίγκιπας ντύθηκε βοσκός και έφτασε σε έναν τόπο που όλοι μιλούσαν για μια πανέμορφη και παράξενηλίμνη. Έλεγαν πως όποιος την πλησιάζει πολύ, χάνεται από προσώπου γης. Αμέσως κατάλαβε πως εκεί είναι κρυμμένος ο δράκος που ψάχνει. Έγινε ο βοσκός του βασιλιά, πήρε το κοπάδι και κίνησε για τη λίμνη.

«Δράκε! Βγες να αναμετρηθούμε! Ήρθα και σεπεριμένω! Έλα γιατί δεν έχω ώρα για χασομέρι!» φώναξε με θάρρος.

Θα καταφέρει ο γενναίος πρίγκιπας να νικήσει στις μάχες με τον δράκο;Έχει υποσχεθεί στον αγαπημένο του πατέρα να βρει τα αδέλφια του που χάθηκαν στο δάσος και να τα σώσει. Και πώς μπορεί η βασιλοπούλα να τον βοηθήσει και τουδώσει τη δύναμη που χρειάζεται;

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Έρευνα, απόδοση, επιμέλεια κειμένου: Μαρία Βλαχάκη

Αφήγηση, καλλιτεχνική επιμέλεια: Γιώργος Ευγενικός

Μουσική σύνθεση, ερμηνεία: Μάρα Καίσαρη

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Podcast της Καλοκαιρινής Εκστρατείας Ανάγνωσηςκαι Δημιουργικότητας, που διοργανώνει η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, σεσυνεργασία με το «Εργαστήριο Παιδαγωγικών Εφαρμογών και Παραγωγής ΕκπαιδευτικούΥλικού» του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Με την παραγωγήκαι την καλλιτεχνική επιμέλεια του Παραμυθόφωνου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

- Βλαχάκη, Μαρία (2020). Φιλιά που αλλάζουν τη ζωή. Παραμύθια από την παγκόσμια παράδοση. Κέα: Κέντρο Μελέτης και Διάδοσης Μύθων και Παραμυθιών.

- Wratislaw, Albert Henry (1980). Sixty folk-tales from exclusivelyslavonic sources. Boston:Houghton, Mifflin, & Company.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ: https://paramythofono.blogspot.com/2021/09/4.html

Ο Ανάνσι, ο πανούργος θεός αράχνη της Αφρικής, πίστευε πως η σοφία του κόσμου ήταν  σκορπισμένη και χαμένη ανάμεσα στους ανθρώπους. Μια μέρα αποφάσισε να μαζέψει όλη τη σοφία σε ένα μεγάλο πιθάρι.Κάθε έξυπνη σκέψη και κάθε λύση που άκουγε την έβαζε μέσα στο πιθάρι του.Σιγά-σιγά, το πιθάρι γέμισε με τη σοφία όλου του κόσμου, μέχρι που μια απρόσμενη στιγμή έφερε μια μεγάλη ανατροπή…

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣΈρευνα, απόδοση, επιμέλεια κειμένου, αφήγηση, καλλιτεχνική επιμέλεια: Γιώργος Ευγενικός
Μουσική σύνθεση, ερμηνεία: Μάρα Καίσαρη

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Podcast της Καλοκαιρινής Εκστρατείας Ανάγνωσης και Δημιουργικότητας, που διοργανώνει η Εθνική Βιβλιοθήκητης Ελλάδος, σε συνεργασία με το «Εργαστήριο Παιδαγωγικών Εφαρμογών και Παραγωγής Εκπαιδευτικού Υλικού» του Εθνικού και Καποδιστριακού ΠανεπιστημίουΑθηνών. Με την παραγωγή και την καλλιτεχνική επιμέλεια του Παραμυθόφωνου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

-Badoe, A. (2008). The pot of wisdom. GroundwoodBooks Ltd.

-Byrne, R. (2014). Anansi and the wisdom pot: An African folk tale book,set in the culture and traditions of the Ashantis in Ghana.CreateSpace Independent Publishing Platform.

-McDermott, G. (1973). Anansi the spider:A tale from the Ashanti. Henry Holt and Co.

-Osei, L. (2013). Why Anansi has eight thin legs: A tale from West Africa. Teacher Created Materials.

Ένα παραμύθι από την συλλογή 1001 νύχτες.

Πριν ο Αλί Κόγια πάει για προσκύνημα στη Μέκκα,κρύβει χίλια χρυσά νομίσματα σε ένα βάζο με ελιές και το αφήνει σε ένα καλό του φίλο να το φυλάξει μέχρι να επιστρέψει.  Μετά από επτά χρόνια, η περιέργεια κυριεύει τον φίλο του ανοίγει το βάζο, βρίσκει την περιουσία του Αλί και την κλέβει. Πώς θα μπορέσει ο Αλί να πάρει τα πλούτη του πίσω όταν επιστρέψει; Ίσως η απάντηση να βρίσκεται στη σοφία ενός μικρούπαιδιού...

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Έρευνα, ανάπτυξη, επιμέλεια κειμένου: ΜαρίαΒλαχάκη

Αφήγηση, καλλιτεχνική επιμέλεια: ΓιώργοςΕυγενικός

Μουσική σύνθεση, ερμηνεία: Μάρα Καίσαρη

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Podcast της ΚαλοκαιρινήςΕκστρατείας Ανάγνωσης και Δημιουργικότητας, που διοργανώνει η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, σε συνεργασία με το «Εργαστήριο Παιδαγωγικών Εφαρμογών και Παραγωγής Εκπαιδευτικού Υλικού» του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Με την παραγωγή και την καλλιτεχνική επιμέλεια του Παραμυθόφωνου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

Lang, Andrew, The Arabian Nights' Entertainments.Illustrated by H. J. Ford, Longmans, Green, and Co., 1898

Η Ροδόπη κατέβηκε στον Νείλο. Έβγαλε τα σανδάλια της και κάθισε στην όχθη. «Δεν είναι για μένα οι βασιλικοί χοροί…» ψιθύρισε μονάχη της. Εκείνη την ώρα, μια σκιά ξαφνικά σκέπασε τη Ροδόπη. Ένα πελώριο γεράκι με πλατιά φτερά πετούσε από πάνω της και έκανε κύκλους. Ήταν ο θεός-γεράκι Ώρος. Πέταξε πιο χαμηλά, άρπαξε το ένα σανδάλι με τα γαμψερά του νύχια και με δυνατά φτερουγίσματα έφυγε μακριά. «Ε! Γεράκι! Πού πας; Δώσ’ μου πίσω το σανδάλι μου, είναι τα αγαπημένα μου σανδάλια!» φώναξε η Ροδόπη, αλλά το γεράκι είχε ήδη χαθεί στον ορίζοντα. «Πώς θα γυρίσω στο αρχοντικό ξυπόλητη;» αναρωτήθηκε σαστισμένη. Τι μπορούσε να κάνει όμως; Γύρισε πίσω περπατώντας με ένα σανδάλι και η μοίρα ετοίμαζε τα δικά της βήματα.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:

Έρευνα, ανάπτυξη, επιμέλεια κειμένου: Μαρία Βλαχάκη

Αφήγηση, καλλιτεχνική επιμέλεια: Γιώργος Ευγενικός

Μουσική σύνθεση, ερμηνεία: Μάρα Καίσαρη

Στίχοι τραγουδιού: Άσπα Παπαδοπούλου

Τραγούδι: Άννα Κατσούλη

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Podcast της Καλοκαιρινής Εκστρατείας Ανάγνωσης και Δημιουργικότητας, που διοργανώνει η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, σε συνεργασία με το «Εργαστήριο Παιδαγωγικών Εφαρμογών και Παραγωγής Εκπαιδευτικού Υλικού» του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Με την παραγωγή και την καλλιτεχνική επιμέλεια του Παραμυθόφωνου.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Η αιγυπτιακή εκδοχή της ιστορίας της Σταχτοπούτας θεωρείται η αρχαιότερη. Πρόκειται για μια πανέμορφη κοπέλα, τη Ροδόπη. Στο έργο του Ηροδότου «Ιστορίαι» συναντάμε τα πρώτα στοιχεία για το πρόσωπο της Ροδόπης, τη ζωή της, τους ανθρώπους γύρω της και τα γεγονότα. Στο 2ο βιβλίο του με το όνομα «Ευτέρπη» ο Ηρόδοτος αναφέρει πως ήταν Ελληνίδα από τη Θράκη και έζησε στην Αίγυπτο την εποχή που βασίλευε ο Φαραώ Άμασις.

Στο βασίλειο της Αιγύπτου η Ροδόπη έφτασε με τον Ξάνθο από τη Σάμο. Στη Σάμο ήταν δούλα μαζί με τον σοφό Αίσωπο στον άρχοντα Ξάνθο, και πρωτύτερα στον φιλόσοφο Ιάδμονα. Ο Ρωμαίος Πλίνιος ο Πρεσβύτερος στο έργο του «Φυσική ιστορία» αναφέρει στο 36ο βιβλίο πως ο άσχημος Αίσωπος και η όμορφη Ροδόπη ήταν ερωτευμένοι.

Κατά τον Ηρόδοτο, ο Χάραξος, έμπορος από τη Λέσβο και αδελφός της ποιήτριας Σαπφούς, ερωτεύτηκε τη Ροδόπη τόσο πολύ που πλήρωσε μια ολόκληρη περιουσία στον Ξάνθο για να την εξαγοράσει. Έπειτα ο Χάραξος επέστρεψε στη Μυτιλήνη και η Ροδόπη έζησε ελεύθερη στην Αίγυπτο. Απέκτησε πλούτο και έχτισε το δικό της μνημείο στους Δελφούς. Στην ελληνική πόλη Ναυκράτιδα στην Αίγυπτο αλλά και στην Ελλάδα, το όνομα της Ροδόπης ήταν γνωστό, γράφει ο Ηρόδοτος.

Αιώνες αργότερα, ο Στράβωνας στο έργο του «Γεωγραφικά» αναφέρει στο 17ο βιβλίο πως όσο η Ροδόπη έκανε μπάνιο, ένας αετός άρπαξε το ένα της σανδάλι. Πέταξε μέχρι την πόλη Μέμφιδα και το έριξε μπροστά στον Φαραώ την ώρα που δίκαζε. Εντυπωσιασμένος από την λεπτότητα του σανδαλιού έστειλε ακόλουθους να βρουν σε ποια κοπέλα ανήκει. Οι ακόλουθοι βρήκαν την όμορφη Ροδόπη στην πόλη Ναυκράτιδα, την πήγαν μπροστά στον Φαραώ και εκείνος την παντρεύτηκε. Έτσι η όμορφη Ελληνίδα από τη Θράκη έγινε σύζυγος του Φαραώ και βασίλισσα της Αιγύπτου.

Ο Ρωμαίος Κλαύδιος Αιλιανός στο έργο του «Ποικίλη Ιστορία» δίνει για τη Ροδόπη τα ίδια στοιχεία με τον Στράβωνα, αλλά αναφέρει πως ο Φαραώ που βασίλευε τότε ήταν ο Ψαμμήτιχος.

Ο Στράβωνας γράφει πως η ποιήτρια Σαπφώ αναφέρεται σε μια αγαπητικιά που είχε ο αδελφός της ο Χάραξος όταν εμπορευόταν στην Ναυκράτιδα κρασί από τη Λέσβο. Το όνομά της ήταν Δωρίχα, αλλά άλλοι την έλεγαν Ροδόπη.

Το κείμενο της ιστορίας «Η Ελληνίδα Σταχτοπούτα της Αρχαίας Αιγύπτου» είναι μια μυθοπλασία και βασίζεται σε στοιχεία από τον Ηρόδοτο (Ιστορίαι, βιβλίο 2) και τον Στράβωνα (Γεωγραφικά, βιβλίο 17). Κατά την ανάπτυξή του εμπλουτίστηκε με ανθρωπολογικά στοιχεία από το πολιτιστικό, κοινωνικό, γεωφυσικό περιβάλλον, όπως τα στολίδια και τα κοσμήματα των γυναικών, οι ζωόμορφοι θεοί από την θρησκευτική παράδοση, τα φυτά και τα ζώα του Νείλου, οι τροφές όλων των ειδών που προσφέρει η φύση και που μπορεί να βρει κανείς σε ένα αιγυπτιακό τραπέζι.

Μαρία Βλαχάκη

Κοινωνιολόγος – Παιδαγωγός

Στον Αρκτικό Κύκλο, όταν ο κόσμος ήταν ακόμασκοτεινός και άδειος, ένα μυστηριώδες πουλί-θεός πετάει με τα πελώρια φτερά του και με ένα χραπ! φέρνει το φως. Έπειτα φτιάχνει τα βουνά και τα νερά και πετά σπόρουςστη γη για να φυτρώσουν δέντρα και φυτά. Από έναν σπόρο ξεπετάγεται και ο πρώτος άνθρωπος. «Ποιος είσαι εσύ;» ρωτά ο Ρέιβεν και τον κοιτά παράξενα. «Εσύ ποιος είσαι;» αποκρίνεται ο άνθρωπος. Τι θα έχει τώρα ο άνθρωπος για φαγητό και ρούχα και γιατί ο Ρέιβεν θα φτιάξει την τρομακτική πολική αρκούδα;

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Έρευνα, απόδοση, επιμέλεια κειμένου: Μαρία Βλαχάκη
Αφήγηση, καλλιτεχνική επιμέλεια: Γιώργος Ευγενικός
Μουσική σύνθεση, ερμηνεία: Μάρα Καίσαρη

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Podcast της Καλοκαιρινής Εκστρατείας Ανάγνωσης και Δημιουργικότητας, που διοργανώνει η Εθνική Βιβλιοθήκητης Ελλάδος, σε συνεργασία με το «Εργαστήριο Παιδαγωγικών Εφαρμογών και Παραγωγής Εκπαιδευτικού Υλικού» του Εθνικού και Καποδιστριακού ΠανεπιστημίουΑθηνών. Με την παραγωγή και την καλλιτεχνική επιμέλεια του Παραμυθόφωνου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

-Hamilton, Virginia (1988). In the beginning: Creation stories from around the world. San Diego: Harcourt Brace Jovanovich.

-Judson, Katharine Berry (1911). Myths and legends ofAlaska. Chicago: A.C. McClurg.

«Πότε θα σε ξαναδώ;» ρώτησε ο Τουτανεκάι τη Χινεμόα όταν όλοι οι Μαορι κάθονταν γύρω από τη φωτιά.

«Θα έρθω να σε βρω εγώ. Πες μου μονάχα πώς θα ξέρω ότι με περιμένεις» του απάντησε εκείνη.

Η Χινεμόα ήξερε πως κάτι τέτοιο δεν ήταν καθόλου εύκολο, όμως ήταν έξυπνη και θαρρετή, και σίγουρη πως θα έβρισκε κάποιον τρόπο για να τα καταφέρει.

«Όσο με ακούς να παίζω φλάουτο, σημαίνει πως θα σε περιμένω» της είπε ο Τουτανεκάι και έφυγε.

Τους χωρίζουν οι άνθρωποι της φυλής και μια ολόκληρη λίμνη. Θα κατορθώσει η ηρωίδα να ξεπεράσει τα εμπόδια και να φτάσει κοντά του; Θα ξανανταμώσουν, όπως του υποσχέθηκε;

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Έρευνα, απόδοση, επιμέλεια κειμένου: Μαρία ΒλαχάκηΑφήγηση, καλλιτεχνική επιμέλεια: Γιώργος ΕυγενικόςΜουσική σύνθεση, ερμηνεία: Μάρα Καίσαρη

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Podcast της Καλοκαιρινής Εκστρατείας Ανάγνωσης και Δημιουργικότητας, που διοργανώνει η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, σε συνεργασία με το Εργαστήριο Παιδαγωγικών Εφαρμογών και Παραγωγής Εκπαιδευτικού Υλικού» του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Με την παραγωγή και την καλλιτεχνική επιμέλεια του Παραμυθόφωνου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

-Βλαχάκη, Μαρία (2016). Γυναίκες έξυπνες και θαρρετές. Παραμύθια από την παγκόσμιαπαράδοση. Κέα: Κέντρο Μελέτης και Διάδοσης Μύθων και Παραμυθιών.

-Clark, Kate McCosh (1896). Maori tales and legends, collected and retold. London: David Nutt.- Grey, George (1855). Polynesian mythology andancient traditional history of the New Zealand race. London: John Murray.

- Howes, Edith (1913). Maoriland fairy tales.London, Melbourne and Toronto: Ward, Lock & company.

-Izett, James (1904). Maori lore: The traditionsof the Maori people, with the more important of their legends. Wellington: John Mackay, government printer.

- Wilson, Rathmell (2010). Hinemoa and Tutanekai:A Maori legend, with other stories and some verses (1907). Whitefish: Kessinger Publishing.

«Εδώ δεν τραγουδάμε», του είπε. «Γιατί;» ρώτησε ο Άφοβος. «Γιατί εδώ ζει ο Φόβος.» Ο Άφοβος χαμογέλασε. «Τότε, ίσως ήρθε η ώρα να τον δω.» Προχώρησε μέσα στην ομίχλη, τραγουδώντας. Όλα γύρω του σκοτείνιασαν. Ξαφνικά, μέσα από τη σιωπή, εμφανίστηκε ένας τεράστιος γίγαντας. Πλησίαζε αργά, χωρίς να μιλά. Το χώμα έτρεμε. Ο Άφοβος στάθηκε ήρεμος. Και τότε, έγινε κάτι τρομερό…

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:Καταγραφή, ανάπτυξη, επιμέλεια κειμένου: Γιώργος Ευγενικός

Αφήγηση, καλλιτεχνική επιμέλεια: Γιώργος Ευγενικός

Μουσική σύνθεση, ερμηνεία, τραγούδι: Αλέξανδρος Μακρής

Στίχοι τραγουδιών: Αλέξανδρος Μακρής

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Podcast της ΚαλοκαιρινήςΕκστρατείας Ανάγνωσης και Δημιουργικότητας, που διοργανώνει η Εθνική Βιβλιοθήκητης Ελλάδος, σε συνεργασία με το «Εργαστήριο Παιδαγωγικών Εφαρμογών καιΠαραγωγής Εκπαιδευτικού Υλικού» του Εθνικού και Καποδιστριακού ΠανεπιστημίουΑθηνών. Με την παραγωγή και την καλλιτεχνική επιμέλεια του Παραμυθόφωνου.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Η μνήμη του «Άφοβου»

Ήμουν μικρός τότε, παιδί ακόμα. Καλοκαίρι στο νησί της Κέας. Ο αέρας μύριζε αλάτι, φασκομηλιά και χώμα ζεστό. Η θάλασσα απλωνόταν μόλις διακόσια μέτρα πιο πέρα, κι ακουγόταν το κυματάκι σαν ψίθυρος, χαμηλό, γνώριμο. Το πατρικό μας σπίτι στεκόταν στην κορυφή μιας ανηφόρας και όσοι ανηφόριζαν με τα πόδια, πολλοί τότε, ταματούσανεκεί να πάρουν ανάσα. Στην αυλή υπήρχαν πάντα καρέκλες. Ξύλινες, απλές, μα είχαν κάτι το φιλόξενο. Εκεί κάθονταν οι περαστικοί,  να ξαποστάσουν λίγο. Κι έτσι, από το τίποτα,γεννιόταν μια βεγγέρα. Απρόσμενη. Όχι κανονισμένη. Μια συντροφιά φτιαγμένη από λαχάνιασμα, κουβέντα και καλοσύνη. Εγώ καθόμουν εκεί, κοντά τους. Παιδί ακόμα, τους παρακολουθούσα με απορία και θαυμασμό. Οι λέξεις τους έπεφταν σαν στάλες σε ξεδιψασμένο χώμα.

Ένας άνθρωπος που δεν ξέχασα ποτέ ήταν ο Νίκος Σεβαστίκογλου. Πρόσφυγας από τη Μικρά Ασία, είχε έρθει στην Κέα και είχε φέρει μαζί του όχι μόνο τα χέρια και τη δουλειά του, αλλά και τις μνήμες του, τις ιστορίες του, την ψυχή του. Στο νησί τον ήξεραν όλοι. Τον φώναζαν «ο γανωτζής», γιατί αυτή ήταν η δουλειά του, γάνωνε κατσαρόλες, τεντζέρηδες και ταψιά, με υπομονή και τέχνη. Πάντα ήσυχος, πάντα ευγενικός. Φορούσε γυαλιά με μεγάλο, κοκάλινο σκελετό. Είχε βλέμμα ήρεμο, καθαρό, σαν να κουβαλούσε μέσα του θύμησες και σοφία μαζί. Δεν γνώρισα ποτέ τον παππού μου από τον πατέρα  μου  κι έτσι, χωρίς να το πολυκαταλαβαίνω τότε, τον έβλεπα σαν να ήταν ο δικός μου παππούς. Και στα παιδικά μου μάτια έτσι ήταν. Καθόταν συχνά στην αυλή μας. Και τότε ξεκινούσε ηαφήγηση. Και πάντα, πάντα, έλεγε την ιστορία του Άφοβου. Ένα παλικάρι που δεν ήξερε τι θα πει φόβος και βγήκε στον κόσμο για να τον ανακαλύψει. Την έλεγε πολλές φορές,  ξεχνούσε πως την είχε ήδη πει. Μα εγώ δεν χόρταινα να την ακούω. Ήμουν γεμάτος ερωτήσεις:

-Και μετά; Ο γίγαντας τι έκανε;

Και τότε χαμήλωνε λίγο τη φωνή του και έλεγε:

-Ο φόβος είναι σαν γίγαντας. Όσο τον φοβάσαι,μεγαλώνει. Κι όσο τον κοιτάς κατάματα, μικραίνει, γίνεται τόσος δα, σαν σπυρί και τον καταπίνεις.

Μου εκμυστηρευόταν πως μικρός φοβόταν το σκοτάδι.Μα όταν ήρθαν τα δύσκολα, ο πόλεμος, η προσφυγιά, κράτησε μέσα του την εικόνα εκείνου του γίγαντα. Και στάθηκε μπροστά του και τον νίκησε.

Για μένα, εκείνη η ιστορία έγινε φυλαχτό. Ήταν παραμύθι, αλλά και κάτι παραπάνω. Ήταν τρόπος να βλέπεις τη ζωή. Να στέκεσαι μπροστά στο φόβο και να του λες: «Σε βλέπω.»

Και ίσως, ποιος ξέρει, σ’ εκείνη την αυλή, με τη θάλασσα στο βάθος και το αλάτι στα χείλη, να ξεκίνησε κι εμένα το δικό μου ταξίδι, προς τον Άφοβο.

Γιώργος Ευγενικός

Κέα 2025

Ο ελέφαντας θύμωσε πολύ, άνοιξε το στόμα του και… χραπ! την έκανε και εκείνη μια χαψιά μαζί με την κατσαρόλα και το μαχαίρι της. Μόλις έφτασε στην κοιλιά του ελέφαντα, έμεινε άφωνη με το θέαμα που αντίκρισε. Εκεί μέσα υπήρχε ένα ολόκληρο χωριό! Άντρες, γυναίκες, παιδιά, οικογένειες, κατσίκες και αγελάδες. Και το σημαντικότερο; Τα δυο παιδιά της, ολοζώντανα και γερά. Και τώρα; Πώς θα τα καταφέρουν να βγουν από την κοιλιά του ελέφαντα;

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Έρευνα, απόδοση, επιμέλεια κειμένου: ΜαρίαΒλαχάκηΑφήγηση, καλλιτεχνική επιμέλεια: Γιώργος ΕυγενικόςΜουσική σύνθεση, ερμηνεία: Μάρα Καίσαρη

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Podcast της Καλοκαιρινής Εκστρατείας Ανάγνωσης και Δημιουργικότητας, που διοργανώνει η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος,

σε συνεργασία με το «Εργαστήριο Παιδαγωγικών Εφαρμογών και Παραγωγής Εκπαιδευτικού Υλικού» του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Με την παραγωγή και την καλλιτεχνική επιμέλεια του Παραμυθόφωνου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

-Arnott, Kathleen (1962). African myths and legends. New York: Henry Z. Walck.

-Βλαχάκη, Μαρία (2016). Γυναίκες έξυπνες και θαρρετές.Παραμύθια από την παγκόσμια παράδοση. Κέα: Κέντρο Μελέτης και Διάδοσης Μύθων και Παραμυθιών.

- Minard, Rosemary (1975). Womenfolk and fairy tales. Boston: Houghton Mifflin.
- Phelps, Ethel (1978). Tatterhood and othertales. Stories of magic and adventure. Old Westbury:Feminist Press.