ผักสด พอดแคสต์

การวิจารณ์/วิเคราะห์ดีไซน์ให้ได้ ถือเป็นทักษะพื้นฐานในการทำงานสาย design ที่สำคัญมากนะครับ เพราะถ้าเราไม่สามารถวิเคราะห์ได้ว่า design ที่เราหรือทีมเราทำมา มันดีหรือไม่ดี มันก็เปรียบเสมือนเรากำลังเดินอยู่ในถ้ำมืดที่ยิ่งทำไป ก็ไม่ได้แปลว่าจะยิ่งเข้าใกล้ทางออกที่ดีจริง ๆ ep. เลยจะชวนมาคุยเกี่ยวกับเรื่องทักษะการวิเคราะห์และวิจารณ์ design ในด้าน user experience ว่า ถ้าเราอยากจะมีทักษะด้านนี้ เราควรต้องโฟกัสที่จุดไหนยังไงบ้าง, สิ่งสำคัญที่เราควรต้องเรียนรู้, และข้อผิดพลาดของการวิเคราะห์/วิจารณ์ design ของระบบ ที่มักจะพบเห็นกันบ่อยครับ

• การวิเคราะห์/วิจารณ์ดีไซน์ ทำไมถึงสำคัญ

• Domain expert

เมื่อ users ใช้งานโปรดักส์แล้วเจอปัญหาบางอย่างเกิดขึ้น ไม่ว่าจะเป็นปัญหาที่ users ทำผิดพลาดเอง หรือปัญหาของระบบเราเช่นระบบกำลังปิดปรับปรุงเราควรต้องคิดถึงวิธีการที่จะช่วยให้ users กลับมาใช้งานต่อได้ และทำในสิ่งที่ users ต้องการทำให้สำเร็จให้ได้ หรืออย่างน้อยก็ต้องบอกข้อมูลเพียงพอให้ users รู้ว่าปัญหาที่เกิดมันเกิดมาจากอะไร มากที่สุดเท่าที่เราจะทำได้ครับ

แต่หลายครั้ง การคิดเผื่อถึงปัญหาที่ users มีโอกาสจะเจอ (หรือ "error cases") ก็มักจะโดนมองข้ามโดยทีมสร้างโปรดักส์ครับ เพราะเรื่องการคิด error cases ต่าง ๆ นี้ มักจะเป็นเรื่องที่น่าเบื่อ และ ไม่ค่อยน่าตื่นเต้นในการดีไซน์เท่าไหร่ (แต่คนที่เป็นสาย dev น่าจะเป็นคนที่คำนึงถึงเรื่องเหล่านี้เป็นหลักมากกว่า) เลยทำให้ทีมโปรดักส์หันไปโฟกัสยังจุดต่าง ๆ ที่น่าตื่นเต้นในการดีไซน์มากกว่า

ซึ่งสิ่งที่เกิดกับ users ที่เจอ errors ที่ดีไซเนอร์ไม่ได้คิดเผื่อถึง flow หรือ messages เพื่อช่วย users ไว้ก็คือ users จะเกิดความงงสับสน หรืออาจจะหงุดหงิดและโมโหมาก ๆ ก็เป็นได้ ถ้า errors พวกนั้นมันรุนแรงและไปทำให้ users ไม่สามารถทำในสิ่งที่สำคัญมาก ๆ ได้

(เช่น users ต้องการจะใช้แอปธนาคารรีบจ่ายบิลค่าบางอย่างที่สำคัญให้ทันกำหนด แต่จู่ ๆ แอปธนาคารก็บอกว่า "มีปัญหาการใช้งาน" แล้วไม่ให้ไปต่อ และ users ก็ไม่รู้ด้วยว่าทำอะไรผิด สุดท้าย users ก็จ่ายบิลนั้นไม่ทัน โดนค่าปรับอีก)

ซึ่งพวกนี้คือหัวใจสำคัญของหัวข้อเสวนา UX ในครั้งนี้ "Error Recovery" หรือ การช่วยให้ users สามารถไปต่อได้ เวลาเจอ errors ครับ

เสวนาครั้งนี้ เป็นตอนต่อของซีรี่ย์ Heuristics ซึ่งเราจะมาลงรายละเอียดเกี่ยวกับ "Error Recovery" ซึ่งเป็น 1 ใน 10 ข้อของ Heuristic Evaluation ว่ามันคืออะไร และสำคัญกับการสร้างโปรดักส์อย่างไรบ้าง รวมไปถึงหลักการในการเขียน error messages และวิธีการช่วย users ให้หลุดจาก errors ให้ได้ในรูปแบบต่าง ๆ

และเราจะมาแชร์ตัวอย่างที่เราเจอกันบ่อย ๆ ในชีวิตประจำวัน และในโลกดิจิตอลครับ และพร้อมมาเสวนากันถึงปัญหาว่า ถ้าโปรดักส์ไม่ได้สนใจเรื่อง "Error Recovery" จะเกิดปัญหาอะไรกับ users บ้าง รวมถึงตัวอย่างของการนำหลักการนี้ไปใช้ในการออกแบบโปรดักส์จริงด้วยครับ

และความแตกต่างของ Heuristics ข้อนี้ กับข้อที่เกี่ยวข้องกับ error cases ที่เราเคยเสวนามา คือ "Error Prevention" ว่าแตกต่างกันยังไงบ้างครับ

ในครั้งนี้เรามีแขกรับเชิญ คือ คุณแจน และคุณยศ ซึ่งเป็นระดับ Lead UX จากองค์กรชั้นนำ ที่จะมาร่วมนั่งเม้าท์และแชร์ประสบการณ์การทำงานที่เกี่ยวข้องกับหัวข้อครั้งนี้กันครับ

รายชื่อผู้ร่วมเสวนา:

• คุณพิจ (พิจารณา รัตนาธิคุณ)Founder, Design & Research Director@ Pruxus Design

**** และพิเศษ มีแจกโค้ดส่วนลดเพิ่มเติมสำหรับ Usability & Heuristics Workshop ที่จะจัดวันเสาร์ที่ 29 ตุลาคมนี้ ใน live นี้ด้วยนะครับ ***

เรามักจะได้ยินคำว่า เทรนด์ (Trend) กันบ่อย ๆ ว่าเป็นสิ่งที่ธุรกิจควรต้องจับและวิ่งตามให้ทันใช่ไหมครับ เพราะเมื่อไหร่ที่มีเทรนด์หรือสิ่งที่ฮิต ๆ กันในตลาด มันแปลว่าตรงนั้นมี needs ของลูกค้าอยู่ เราก็ควรจะรีบไปจับให้ ได้ หรือในแง่การสร้างโปรดักส์ เราก็ควรจะรีบออกฟีเจอร์หรือปรับโปรดักส์เราให้เข้าตามเทรนด์ให้ได้ แล้วเราจะเพิ่มลูกค้าและยอดขายได้มากมาย

Ep นี้เลยจะชวนมาคุยกันเกี่ยวกับเรื่องเทรนด์ครับ ว่าถ้าเราลองมองไปยังพื้นฐานการสร้างประสบการณ์ใช้งานที่เราเคยพูดมาเสมอ (Useful + Usable) เราควรจะวิ่งตามเทรนด์แค่ไหนยังไงบ้าง เพราะถึงเทรนด์จะเป็นสิ่งที่สื่อถึง needs ของ users ได้ แต่ก็ไม่ได้แปลว่าเราควรวิ่งตามเสมอ ในทางกลับกัน บางกรณีเราก็ควรจะต้องรีบปรับโปรดักส์ของเราตามเทรนด์ให้ได้ครับ

และ case studies ที่จะอ้างถึงใน ep นี้:

• Facebook และ Instagram ที่ปรับโปรดักส์ของตนเพื่อตามเทรนด์ TikTok

Ref: https://www.euronews.com/next/2022/07/26/stop-trying-to-be-tiktok-how-instagrams-copycat-strategy-has-backfired-with-loyal-users

https://www.theguardian.com/technology/2022/jul/26/instagram-changes-user-backlash-trying-to-be-tiktok

https://brandinside.asia/tink-labs-stop-services-and-restructuring/

จาก Ep ที่แล้ว เราพูดถึงพื้นฐานด้าน information design และการสร้าง information architecture ไปแล้ว ep นี้จะมาต่อยอดจากเรื่องเดิม ว่าเมื่อเรามี information architecture แล้ว เราจะเอาไปใช้งานทำอะไรต่อได้บ้าง โดยจะพูดถึงสิ่งหลัก ๆ 3 อย่าง ที่คนมักจะสับสนว่ามันต่างกับ information architecture ยังไงครับ คือ

Site map

Navigation

Information hierarchy (และ visual hierarchy)

Link รายละเอียด workshop Understand Your Info 2022 วันที่ 20 ส.ค.2022: https://bit.ly/understandinfo22

Link ขายบัตร workshop: https://bit.ly/understandinfo22-ticket

จาก Ep73 - 4 ขั้นตอนของ UX Design Pyramid มีขั้นตอนที่ชื่อว่า “Information” ที่เรียกได้ว่าเป็นรากฐานของการการสร้างโปรดักส์ด้วยซ้ำ Ep นี้เลยจะมาลงรายละเอียดเกี่ยวกับขั้นนี้กันครับ ว่าสิ่งที่เรียกว่า การออกแบบ information หรือ information design เนี่ย มันเกี่ยวข้องกับอะไรบ้าง และศาสตร์ย่อยที่สำคัญมากของการทำ Information Design ที่เรียกว่า "Information Architecture" นั้นมันคืออะไร

• information design ที่ไม่ดีพอ คือรากฐานของปัญหาการใช้งาน

Link รายละเอียด workshop Understand Your Info 2022 วันที่ 20 ส.ค.2022: https://bit.ly/understandinfo22

Link ขายบัตร workshop: https://bit.ly/understandinfo22-ticket

เมื่อไม่นานมานี้ ที่เพจพรักซุสเราได้โพสต์ผลของ research ที่เราทำกันเอง เกี่ยวกับว่า ระหว่างฟอนต์มีหัวกับฟอนต์ไม่มีหัว แบบไหนอ่านง่ายกว่ากัน

(ลิงค์ไปที่โพสต์นั้น และผลของ research https://bit.ly/3PnnGLP )

และโพสต์นั้นได้รับความนิยมและคนแชร์กันค่อนข้างเยอะทีเดียวครับ

Ep นี้ผมเลยชวนทีมงานพรักซุสเรา คือคุณพัทและน้องมีน มาเม้าท์เกี่ยวกับเบื้องหลังของ research ในครั้งนี้ ว่ามีที่มาที่ไปยังไง methodology และการวัดผลดูที่อะไร ปัญหาที่เราเจอ และผลลัพธ์ที่ได้และการนำไปประยุกต์ใช้ในงานออกแบบ user experience ว่าเราควรเลือกใช้ฟอนต์ยังไงครับ

Timestamp

• 1:58 ที่มาที่ไป

• 14:08 Research นี้เกี่ยวข้องกับ usability หรือเกี่ยวข้องกับประสิทธิภาพของมนุษย์

Heuristics ข้อที่มักจะถูกทั้ง designers และทีมสร้างโปรดักส์เมินบ่อยมากที่สุดในทั้ง 10 ข้อ ก็คือหัวข้อของเสวนา UX ในครั้งนี้ หรือ "Help and Documentation" นั่นเองครับ แต่ก็ไม่ได้แปลว่าเป็นสิ่งที่ไม่สำคัญที่เรามองข้ามได้ในการสร้างโปรดักส์ครับ ในทางกลับการ Heuristic ข้อนี้ก็มีสิ่งที่สำคัญและน่าสนใจอยู่เยอะมาก

หลักการของ Heuristic ข้อนี้คือ เราต้องตระเตรียม Help และข้อมูลที่ช่วยอธิบายการใช้งานและการทำงานของส่วนต่าง ๆ ของโปรดักส์ไว้ให้ users อยู่เสมอ ถ้าเกิดมี users บางคนที่ต้องการหาข้อมูลเหล่านี้ ก็ควรจะหาเจอได้ง่าย

ส่วนหนึ่งที่ทำให้ Heuristic ข้อนี้ถูกละเลยบ่อย ก็เพราะว่าคนมักจะเชื่อกันว่า ถ้าโปรดักส์ออกแบบมาดีพอ users จะไม่จำเป็นต้องไปนั่งอ่าน Help สอนการใช้งานเพิ่มเติมอีกแล้วซึ่งเป็นสิ่งที่ถูก แต่ก็ถูกแค่ครึ่งเดียวครับ เพราะในความเป็นจริงไม่ว่าโปรดักส์ที่ออกแบบมาดีแค่ไหน สุดท้ายก็จะมี users บางกลุ่ม ที่ต้องการข้อมูลเพิ่มเติมเพื่อสอนการใช้งาน เช่น users ที่มือใหม่จัด ๆ ที่ยังใช้อะไรไม่ค่อยเป็นหรือกลับกัน ก็มี users บางกลุ่มที่ต้องการข้อมูลอธิบายการทำงานของระบบเชิงลึก เช่น users ระดับเก๋า ๆ ทั้งหลายซึ่งจะเห็นได้ว่า Help and Documentation นั้น เป็นสิ่งที่ต้องทำไม่ใช่แค่เพื่อ users ส่วนน้อยไม่กี่คนเท่านั้นครับ

แต่เพราะการที่ทีมสร้างโปรดักส์มักจะละเลยข้อนี้ มันเลยก่อให้เกิดปัญหา usability problems กับ users อยู่บ่อยครั้งครับ

เสวนาครั้งนี้ เป็นตอนต่อของซีรี่ย์ Heuristics ซึ่งเราจะมาลงรายละเอียดเกี่ยวกับ "Help and Documentation" ซึ่งเป็น 1 ใน 10 ข้อของ Heuristic Evaluation ว่ามันคืออะไร และสำคัญกับการสร้างโปรดักส์อย่างไรบ้าง เราจะมาคุยเกี่ยวกับ "Help and Documentation" และหลักการในการออกแบบ Help ที่ดีควรเป็นอย่างไรบ้าง

และเราจะมาแชร์ตัวอย่างที่เราเจอกันบ่อย ๆ ในชีวิตประจำวัน และในโลกดิจิตอลด้วยครับ ว่ารูปแบบของ Help and Documentation มันรวมไปถึงอะไรบ้าง ไม่ใช่แค่คู่มือหรือหน้า Help ธรรมดา แต่ใน UI ระบบรอบตัวทั้งหลายของเรา ต่างก็มี Help and Documentation ซ่อนอยู่ทั่วไปหมดในหลากหลายรูปแบบครับ และรูปแบบไหนที่ดี/ไม่ดีบ้างพร้อมมาเสวนากันถึงปัญหาว่า ถ้าโปรดักส์ไม่ได้สนใจเรื่อง "Help and Documentation" จะเกิดปัญหาอะไรกับ users บ้าง และเราจะแก้ไขปัญหาที่เกิดนี้กันอย่างไรดี รวมถึงตัวอย่างของการนำหลักการนี้ไปใช้ในการออกแบบโปรดักส์จริงด้วยครับ

ในครั้งนี้เรามีแขกรับเชิญคือ คุณโบว์ที่เป็น Independent Project Manager ที่เคยร่วมงาน design projects กับลูกค้าจากหลายหลายองค์กรทั้งภาคเอกชนและรัฐบาล ที่จะมาร่วมนั่งเม้าท์และแชร์ประสบการณ์การทำงานที่เกี่ยวข้องกับหัวข้อครั้งนี้กันครับ

รายชื่อผู้ร่วมเสวนา:

คุณพิจ (พิจารณา รัตนาธิคุณ)Founder, Design & Research Director@ Pruxus Design

คุณโบว์ (สร้อยมุกข์ ยิ่งชัยยะกมล)Independent Project Manager

คุณมีน (วรัท จงกลรัตน์)UX Experience Consultant@ Pruxus

คุณเบียร์ (ปิยะพันธุ์ พิศุทธิ์นารากูล)Co-Founder and Project Manager@ Pruxus

สิ่งที่สวยงาม มักจะทำให้คนเราตื่นเต้นได้เสมอ UI สวย ๆ ของโปรดักส์ต่าง ๆ ก็เช่นเดียวกัน หลายคนเมื่อพูดถึงการทำ UX/UI ก็มักจะนึกถึงความสวยงามมาก่อน ซึ่งยิ่งโปรดักส์ออกแบบมาสวย ก็ยิ่งดึงดูด users ให้สนใจ ดังนั้น UX เราก็ควรจะออกแบบ UI ก่อนเลย จริงไหมครับ? 

Ep นี้จะมาคุยกันว่า ทำไมความสวยงามถึงเป็นสิ่งที่มนุษย์เราชอบสนใจก่อนเป็นอันดับแรก หลักการทางจิตวิทยาที่เกี่ยวข้อง และทำไมมันถึงกลับควรที่จะเป็นขั้นตอนสุดท้ายของการออกแบบ UX และผลเสียของการโฟกัสไปที่ความสวยงามก่อนต่อทีมสร้างโปรดักส์และองค์กรครับ

มีน้อง ๆ UX ถามเข้ามาบ่อยว่า เวลาที่จะลงมือออกแบบ user experience จริง ๆ มันควรมีขั้นตอนยังไงบ้าง เพราะผักสดพอดแคสต์เราพูดถึงเรื่อง useful usable ที่เป็นพื้นฐานของประสบการณ์การใช้งานมาเยอะแล้ว แต่พอลงมือจริง ๆ ก็ยังไม่แน่ใจเท่าไหร่

ep นี้เราเลยจะมาพูดถึง 4 ขั้นของ UX Design Pyramid ซึ่งเป็น framework ที่ทางพรักซุสเราใช้กับทุกโปรเจ็คที่เราทำ design ครับ ซึ่งเป็นขั้นตอนการดีไซน์ที่เราควรจะไล่ทำทีละขั้นและไม่รีบกระโดดไปขั้นต่อไปเร็วเกินไป เพราะถ้ารีบ อาจจะส่งผลที่ร้ายแรงกับโปรดักส์ที่เราสร้างได้

ทั้ง 4 ขั้นนี้ได้แก่:

1. Concept - ระบบทำอะไรได้, มีฟีเจอร์อะไร, แก้ปัญหาให้ users อย่างไร

โดยที่มาของ framework นี้ ที่ผมได้มาจาก workshop อบรมของ Microsoft ที่เคยไปเข้าร่วมครับ (Speaker คือ คุณ Shane Morris ที่เป็น Microsoft Evangelist/UX Designer)

ถึงการเลือกตั้งผู้ว่าฯ กทม.จะพึ่งจบไป แต่มีสิ่งนึงที่น่าสนใจ ที่อยากจะชวนมาคุยใน ep นี้ครับ ก็คือ รูปแบบของบัตรเลือกตั้ง 2 ใบที่ใช้ในการเลือกตั้งในครั้งนี้ ที่หลายคนเจอปัญหาการใช้งานหรือ usability problems ตอนที่เข้าไปเลือก บางคนก็กาผิดใบบ้าง บางคนก็จำเบอร์ที่เลือกไม่ได้บ้าง ซึ่งถ้าลองมองตามหลักการ Heuristic Evaluation จะพบว่า ระบบบัตรเลือกตั้ง 2 ใบที่ใช้ในครั้งนี้ มันผิดหลักการ Usability Heuristics 2 ข้อหลัก ๆ เลยครับ ซึ่งผลที่ตามมาก็คือ การที่ประชาชนหลายคนตั้งใจไปเลือกตั้ง แต่เสียงของเขากลับไม่ถูกนำไปนับ เพียงเพราะว่าเค้าใช้งานบัตรไม่ได้ ซึ่งเป็นตัวอย่างของปัญหา usability ที่ทำให้ tool ที่สร้างขึ้นมาเพื่อช่วย serve คน กลับกลายเป็นสร้างปัญหาใหม่ให้คนแทน และเราจะมาคุยถึงว่าปัญหาเหล่านี้มักจะเกิดจากอะไร รวมถึงวิธีแก้ไขคร่าว ๆ ที่ควรจะต้องเป็นครับ

Ref:

https://www.facebook.com/rocketmedialab.co/posts/570798947984028