Radiostilte

'Wat de leiding dan doet, is geen kant kiezen, iedereen zijn zegje laten doen, strik erom en iedereen weer verder laten werken.' Sophie van Berkesteijn en Piet-Hein Peeters spraken met journalist en schrijver Lotfi El Hamidi naar aanleiding van zijn essay 'Stakkers en Wolven. Een aanklacht tegen onverschilligheid.' El Hamidi zei zijn leidinggevende functie bij NRC Handelsblad op toen de hoofdredactie zich in zijn ogen onvoldoende uitsprak over de verwikkelingen in Gaza. Een gesprek over het risico van neutraliteit, de wrijving tussen je persoonlijke waarden en je professionele rol en wat je al dan niet mag verwachten van leiderschap bij dit soort dilemma's .

'Aan welk beeld moet ik voldoen, wil ik toegang krijgen tot de politie?'. Wouter Landman en Hendrik Sollie onderzochten hoe nieuwe politiemensen 'gesocialiseerd' worden door opleiding en werkomgeving. Welke ideeën, welke normen krijg je al dan niet bewust mee in de eerste jaren dat je bij de politie werkt? Wie speelt daar welke rol in? Wat kunnen leidinggevenden in dit proces betekenen? In deze aflevering van Radiostilte spreken Sophie Gootjes en Piet-Hein Peeters met Landman en Sollie over het woord 'socialiseren'.

'Het was heel eng de leiding uit handen te geven. Wie ben ik dan nog?' Eric de Vroedt behoort als regisseur van het Nationale Theater tot de top van de Nederlandse toneelwereld. Maar zijn stijl van leiding geven ontwikkelt zich nog steeds. In deze aflevering van Radiostilte spreken Sophie van Berkesteijn en Piet-Hein Peeters met De Vroedt over het woord 'regie'. Een up tempo gesprek over macht, het oog van de leider en over de kracht van Pim Fortuyn. 'Als feedback geef ik vaak kritiek, dat vind ik eigenlijk een zwakke kant van mezelf.'

'Samen' is een woord dat veel en makkelijk gebruikt wordt. 'Samen' is goed, maar is dat echt zo? Waarom willen we samen zijn? Zijn er schaduwkanten aan 'samen'? En wat is de rol van politie in het samen leven? Of de rol van de leidinggevende in het ontwikkelen van een gezond 'samen'? In deze aflevering van Radiostilte onderzoeken Sophie van Berkesteijn en Piet-Hein Peeters het woord 'samen' met Marli Huijer, emiritus hoogleraar in de filosofie en voormalig denkeres des vaderlands. 'Samen met anderen zijn geeft het leven betekenis. Effectiviteit geeft het leven geen betekenis.'

De kwaliteit van de democratie staat ter discussie, zo lijkt het. In deze aflevering van Radiostilte spreken Sophie van Berkesteijn en Piet-Hein Peeters hierover met journalist Mark Lievisse Adriaanse. Hij schreef in 'Wat iedereen aangaat' over de ontwikkeling van democratie in de laatste decennia en benadrukt onder meer het belang van polarisatie. Wat is er nodig om uit de tijd van de post-democratie te komen en welke rol kan de politie daarbij spelen?

Leiding geven is interactie, is 'in gesprek zijn'. Die gesprekken zijn regelmatig ongemakkelijk. Je weet de ander of de anderen niet te bereiken, het lukt niet echt contact te krijgen, er is 'ongemak'. In deze aflevering van Radiostilte spreken Sophie van Berkesteijn en Piet-Hein Peeters hierover met hoogleraar 'socio-ecologische interactie' Noëlle Aarts. 'Je hart gaat wat sneller. Je wordt rood. Het kan van ergernis zijn , van verlegenheid, van schaamte. Heel vaak denk je achteraf 'had ik maar dit of dat'. Je bent zo bezig dat je de ander nauwelijks meer hoort'.

'Het is oorlog maar niemand die het ziet'. De onheilspellende titel van een van de boeken van onderzoeksjournalist Huib Modderkolk, werkzaam voor De Volkskrant. In Radiostilte bevragen Sophie van Berkesteijn en Piet-Hein Peeters hem over de dreiging van digitale technologie en de betekenis van die dreiging voor politiewerk. 'Waarom is onze omgang met technologie zoals die is, dan is een deel van de verklaring dat wij als samenleving gewend zijn om alles wat beschikbaar is om een vorm van onveiligheid te bestrijden te gaan gebruiken zonder de vraag 'is dat eigenlijk wel wenselijk?'.

Janny Knol zei recent in een interview in het televisieprogramma Buitenhof dat de politie er is om de vrede te bewaren. Vrede is misschien wel het belangrijkste wat mensen die samen leven willen. Maar wat is vrede? En wat draagt de politie daaraan bij? In de kerstaflevering van Radiostilte spreken Sophie van Berkesteijn en Piet-Hein Peeters met filosoof en denker des vaderlands Marjan Slob.

'Dat mag niet'. 'Het kan niet'. 'Daar hebben we geen capaciteit voor'. 'Dat is niet onze verantwoordelijkheid'. Voorbeelden van defensieve routines zoals die vaak door professionals gebruikt worden en die frusterend kunnen zijn. Wat is de waarde ervan? Hoe doorbreek je defensieve routines? En wat is dan de rol van de leidinggevenden? Antwoorden van Harry Kruiter van het Instituut voor Publieke Waarden en co-auteur van 'Mag niet bestaat niet'.

Grensoverschrijdend gedrag is een heet onderwerp. Het gesprek erover luistert nauw. Naomi Ellemers is hoogleraar organisatiepsychologie en was een van de auteurs van het rapport over de publieke omroep. We spraken met haar over slachtoffers, daders en omstanders, over definities en over de essentiële rol van leiderschap.