Reportaże i dokumenty Polskiego Radia

Tę niebajkę można byłoby zacząć tak: kilkuletnia dziewczynka Joanna, półsierota, której matka nie mogła się zająć córką, zostaje oddana do domu Karola Goduli, śląskiego bogacza nazywanego królem cynku. Bo właśnie na pozyskiwaniu rud się dorobił. Godula w młodości został napadnięty i oszpecony. Nie założył rodziny, stronił od ludzi. Ludzie z resztą i tak się go bali, być może ze względu na wygląd, być może z powodu charakteru. Podawana opowieść głosi, że mała Joanna podała mu z uśmiechem bukiecik kwiatków. To miało rozczulić Godulę. Postanowił zająć się dziewczynką, zapewnił jej edukację, a potem darował jej cały swój niebagatelny majątek. Zadbał też w testamencie o opiekunów, którzy znaleźli Joannie znakomitą partię. Została żoną Hansa Ulricha Schaffgotscha, członka znakomitego śląskiego rodu, który wywodził się m.in. księżniczki piastowskiej Barbary Agnieszki. Na miejsce do życia wybrali Kopice na Śląsku, gdzie mieli swój pałac. Z przekazów wiemy, że było to bardzo udane małżeństwo.

10 lutego 1940 roku Sowieci rozpoczęli pierwszą z czterech masowych deportacji obywateli II Rzeczypospolitej Polskiej na Sybir. Według historyków Instytutu Pamięci Narodowej, w latach 1940-1941 wywieziono w bydlęcych wagonach w głąb Rosji około 800 tysięcy osób. Bez wyroku sądu, budzeni w środku nocy, mieli tylko chwilę na spakowanie najpotrzebniejszych przedmiotów. Transporty na Wschód organizowano przez prawie miesiąc. Część deportowanych Polaków zmarła z głodu, zimna, wycieńczenia i od chorób. Bohaterka reportażu – Maria Kleczewska – jako nastoletnia dziewczyna przedostała się z rodzicami we wrześniu 1939 r. z płonącej Warszawy do Lwowa. Tam wraz z matką została aresztowana przez NKWD i zesłana w głąb ZSRR. Trafiła do obozu pracy. Gdy w 1941 r. ogłoszono zaciąg do armii generała Władysława Andersa przedostała się do stolicy Uzbekistanu – Taszkientu, a stamtąd z stamtąd z polskimi żołnierzami dotarła do Krasnowodzka i popłynęła do Iranu. Dalej przez Indie do Australii, aby z ewakuującymi się amerykańskimi żołnierzami przedostać się do USA, gdzie zamieszkała na stałe.

10 lutego 1940 r. Sowieci rozpoczęli wywózkę obywateli II Rzeczypospolitej Polskiej mieszkających na Kresach Wschodnich. Według historyków Instytutu Pamięci Narodowej, w trakcie czterech fal deportacji w latach 1940–1941 wywieziono w głąb Rosji około 800 tysięcy osób. Część z nich zmarła z głodu, wycieńczenia i od chorób. Niektórzy tułając się po świecie nigdy już nie wrócili do Ojczyzny. Tak jak bohaterowie reportażu. Maciej Jastrzębski opowiada o losach Marii Kleczewskiej, która jako nastoletnia dziewczyna uciekła z rodzicami we wrześniu 1939 r. z płonącej Warszawy do Lwowa. Tam wraz z matką została aresztowana przez NKWD i wsadzona do pociągu jadącego w głąb Związku Radzieckiego. Po wielomiesięcznej podróży trafiła do jednego z obozów pracy. Gdy w 1941 r. ogłoszono zaciąg do armii generała Władysława Andersa przedostała się do stolicy Uzbekistanu – Taszkientu, a stamtąd z polskimi żołnierzami dotarła do Krasnowodzka i popłynęła do Iranu. Dalej przez Indie do Australii, aby z ewakuującymi się amerykańskimi żołnierzami popłynęła do USA, gdzie osiedliła się na stałe.

Andrzej Bachleda Curuś niedawno obchodził 75. urodziny. Alpejczyk pochodzi z Zakopanego, a w jego rodzinnym domu królowały: sport oraz muzyka. W wieku 21 lat wyjechał na pierwsze w swoim życiu igrzyska, które odbyły się w Grenoble w 1968 roku. I choć nie zdobył tam wymarzonego medalu, nie zrezygnował z codziennych, wymagających treningów... Jak zakopiańczyk patrzy na swoją karierę z dzisiejszej perspektywy? Jakie życiowe doświadczenia najmocniej ukształtowały jego waleczny charakter? Co dało mu siłę, by nie zgubić się na krętej, sportowej drodze...? Zapraszamy do wysłuchania reportażu Antoniego Rokickiego "Wychowany na śniegu". W audycji wystąpił m.in. Marcin Pyjas. ​

Państwo Maria i Józej Totzke z Rewy padli ofiarą lichwy mieszkaniowej tak jak tysiąc innych rodzin w Polsce. Siedem lat temu stracili dom, który - zdaniem prokuratury - grupa przestępcza przekazywała kolejnym właścicielom, by udaremnić ewentualne odzyskanie go przez prawowitych właścicieli. Państwo Totzke pozostali bez majątku, bo zawierzyli m. in. notariuszowi, któremu niedawno - tak jak sześciu kolejnym w Trójmieście i w Warszawie - przedstawiono akt oskarżenia. O tragedii państwa Totzke mówiliśmy ponad pół roku temu. Dziś wracamy do sprawy, bo ta doczekała się finału.

97 proc. Polaków segreguje śmieci. Ten fakt zasługuje na pochwałę. Niestety, zaledwie połowa z nas robi to poprawnie. Wciąż bardzo duża ilość odpadów zmieszanych trafia bezpośrednio na składowiska śmieci. Poprawnie segregować staramy się szczególnie wtedy, gdy czujemy odpowiedzialność za to, co wyrzucamy i gdy na przykład na podstawie kodów kreskowych na workach łatwo można nas zidentyfikować. Właśnie dlatego najlepiej selekcjonują odpady właściciele domków jednorodzinnych, a najsłabiej mieszkańcy starych osiedli i kamienic, w których trudniej wykryć osoby niechętne temu obowiązkowi. Statystyczny Polak wytwarza około 330 kilogramów odpadów rocznie. W dużych miastach, jak choćby w Warszawie, ilość śmieci przypadająca na jednego mieszkańca urasta nawet do 470 kilogramów. Z roku na rok – jak to bywa w społeczeństwach bogacących się – wyrzucamy więcej, szczególnie tworzyw sztucznych, głównie plastikowych opakowań.

Urodził się wiosną 1939 roku w Poznaniu. Studia ukończył na Politechnice Warszawskiej, gdzie w 2016 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego w Katedrze Projektowania Architektoniczno- Urbanistycznego. Był także kierownikiem pracowni Projektowania Miejskiego. Wykładał na Politechnice Łódzkiej i filii Kopenhaskiej Akademii Sztuk Pięknych w Arhus. Jego twórczość reprezentuje nurt postmodernizmu. Najważniejszą urbanistyczną realizacją architekta jest warszawskie osiedle Ursynów Północny. W zamierzeniu Budzyńskiego Ursynów miał być realizacją jego idei "Koncentracji liniowej" zakładającej podejście do planowania przestrzeni uwzględniające stosunki społeczne i relacje między człowiekiem a przyrodą. Ważniejsze zrealizowane projekty, obok Ursynowa, to: gmach Sądu Najwyższego w Warszawie, gmach warszawskiej Biblioteki Uniwersyteckiej, Opera i Filharmonia Podlaska, osiedle mieszkaniowe "Pod Brzozami" w Warszawie, kampus Uniwersytetu w Białymstoku.

Nazywany bywał Pierwszym Krawcem Rzeczypospolitej i ambasadorem prawdziwej elegancji. Józef Turbasa, żołnierz AK, pseudonim Brzoza, za swoją działalność osadzony w więzieniu św. Michała w Krakowie. Siedział w celi z folksdojczem, mistrzem krawieckim i to właśnie od niego posiadł wiedzę w tym zawodzie. Jak wspominał – "musiałem mieć w małym palcu, nawet krój kaszkietu czy bryczesów i to w środku nocy". Po wyjściu z więzienia i zdaniu egzaminu mistrzowskiego zakłada w Krakowie Artystyczną Pracownię Krawiecką. Od pierwszego spotkania "widział" klienta w nowym okryciu. Bezbłędnie doradzał, sugerował wybór kroju, tkaninę, fakturę. Stworzył legendę firmy, w której ubierały się osobowości tworzące historię drugiej polowy XX i początku XXI wieku – laureaci nagrody Nobla, filmowych Oskarów, wielcy kompozytorzy, literaci, prezydenci. W jego fraku rozpoczynał swoje międzynarodowe triumfy Krzysztof Penderecki, dyrygowali m.in. Kazimierz Kord, Antoni Witt. Pracownię odwiedzali: Stanisław Lem, Maciej Słomczyński, Czesław Miłosz.

Jeden z najwybitniejszych polskich sportowców, srebrny i brązowy medalista mistrzostw świata w kombinacji alpejskiej. Niedawno obchodził 75 urodziny. Urodził się i wychował w Zakopanem. Pierwszy narciarski sukces osiągnął w wieku kilkunastu lat, zwyciężając zawody "Kryteria juniorów". Niedługo po tym dostał w prezencie nowoczesne narty, z którymi ze szczęścia zdarzało mu się... spać. Zapraszamy do wysłuchania reportażu Antoniego Rokickiego "Olimpijski los".

Od zawsze marzyli o dużej rodzinie. Ale nie spodziewali się, że będzie aż tak liczna. Agnieszka i Krzysztof Pawłowscy z Moszczenicy Niżnej w Małopolsce są małżeństwem od 14 lat i doczekali się ośmiorga dzieci. Najstarsze z nich ma 12 lat, najmłodsze półtora miesiąca. Pani Agnieszka i pan Krzysztof nie zrażają się wyzwaniami na co dzień. Czują się spełnionymi i szczęśliwymi rodzicami.