Reportaże i dokumenty Polskiego Radia

Mija 80. rocznica urodzin reżysera Krzysztofa Kieślowskiego. – Pamięć o Krzysztofie jest żywa – mówi aktorka Maja Komorowska. – Człowiek zadaje sobie pytanie, co by Krzysztof powiedział, co zrobił, jak zachował. To nie prawda, że człowiek nie jest do zastąpienia. On jest niezastąpiony – wspomina. Krzysztof Piesiewicz, prawnik i scenarzysta filmowy, opowiada o zainteresowaniu „Dekalogiem” i „Trzema kolorami” w odległych zakątkach świata, m.in. w Chinach. – Myślę, że Krzysztof by się zdziwił, jak wielu ludziom jest dziś potrzebny – przyznaje Maria Kieślowska, żona reżysera. – Na jego grobie często znajduję listy z całego świata, na przykład z Japonii. Są też kartki z wierszami, spowiedzią z życia, zdjęcia, fragmenty scenariuszy... To bardzo wzruszające – dodaje.

W latach 50-tych w fabrykach były fatalne warunki pracy. Zmuszano robotników do wyrabiania wyśrubowanych norm. Nikt jednak nie zawracał sobie głowy bezpieczeństwem pracowników. Było wiele wypadków śmiertelnych, wielu robotników zostało kalekami. Czarę goryczy przelała informacja o podwyżkach cen żywności. Robotnicy z Cegielskiego wyszli na ulicę. Dołączyli do nich inni.To  pierwsze w PRL strajk generalny i demonstracje uliczne, które miały miejsce w końcu czerwca 1956 w Poznaniu. Protesty zostały krwawo stłumione przez wojsko i milicję, a samo wydarzenie było przez propagandę PRL bagatelizowane jako „wypadki czerwcowe” lub przemilczane. Obecnie przez część historyków i uczestników Czerwiec ’56 bywa określany także jako poznański bunt, rewolta oraz powstanie poznańskie.

25 czerwca 1976 roku w proteście przeciwko ogłoszonym przez władzę podwyżkom cen wybuchły strajki w całym kraju. Uczestniczyło w nich w sumie około 60 tysięcy osób. Wydarzenia w Radomiu miały jednak najbardziej dramatyczny przebieg. Sygnał do masowego protestu dała o godz. 6.30 pierwsza zmiana wydziału P-6, Zakładów Metalowych "Łucznik". Prawie tysiąc osób wyszło poza bramy fabryki, nawołując do przyłączenia się robotników innych zakładów. Do miasta zaczęły przybywać dodatkowe siły MO i ZOMO, które z miejsca wchodziły do akcji pacyfikacyjnej. Rozpoczęły się starcia uliczne, które trwały do godz. 21:00. Kilkaset osób zostało zatrzymanych i brutalnie pobitych w organizowanych w aresztach i na komisariatach, na tzw. "ścieżkach zdrowia". W procesach sądowych toczących się przez następne miesiące 25 osób skazano na karę więzienia. Około 170 osób zostało skazanych przez kolegia do spraw wykroczeń.

Poznański Czerwiec to pierwszy w PRL strajk generalny i demonstracje uliczne, które miały miejsce w końcu czerwca 1956 w Poznaniu. Mija właśnie 65 lat od tej tak ważnej dla nas historii. Protesty zostały krwawo stłumione przez wojsko i milicję, a samo wydarzenie było przez propagandę PRL bagatelizowane jako „wypadki czerwcowe” lub przemilczane.  Najmłodszą ofiarą tych wydarzeń był Romek Strzałkowski. Miał zaledwie 13 lat. Dlaczego powinniśmy znać ten kawałek historii?

Poznański Czerwiec to pierwszy w PRL strajk generalny i demonstracje uliczne, które miały miejsce w końcu czerwca 1956 w Poznaniu. Mija właśnie 65 lat od tej tak ważnej dla nas historii. Protesty zostały krwawo stłumione przez wojsko i milicję, a samo wydarzenie było przez propagandę PRL bagatelizowane jako „wypadki czerwcowe” lub przemilczane.  Najmłodszą ofiarą tych wydarzeń był Romek Strzałkowski. Miał zaledwie 13 lat. Dlaczego powinniśmy znać ten kawałek historii?

Miał zostać artystą, a został rzemieślnikiem. Pan Jan jest ślusarzem. Kiedy na początku lat 90 Lech Wałęsa rzucił "bierzcie sprawy w swoje ręce" pan Jan otworzył swój zakład i zaczął ostrzyć narzędzia: norze, tasaki, nożyczki, cążki, brzytwy. Ponieważ niewielu zostało w Polsce tak dobrych fachowców jak pan Jan, trafiają do niego przedmioty z odległych zakątków, a nawet zza granicy. Swoje narzędzia powierzają mu szefowie najlepszych restauracji i renomowani fryzjerzy. Pan Jan pracuje na skonstruowanych przez siebie maszynach. W wolnych chwilach czyta, pisze, a nawet wyrabia biżuterię. Ale niech nie pomyli się ten, kto zechce ubliżyć panu Janowi, bo spotka się z ostrą ripostą.

Zacząłem pływać, bo ojciec pływał. Ojciec zaczął pływać, bo dziadek pływał, a dziadek zaczął pływać ze swoim wujkiem. Jesteśmy wolnymi ludźmi i to mnie kręci. To słowa Rafała Tilsy, najmłodszego w jednej z trzech ostatnich rodzin rybackich w Sopocie. Rodzina Tilsów mieszka tu od przedwojnia, najwcześniejsza, znana lokalizacja, to dom przy sopockim młynie. Kuzyn zajmował się trochę genealogią i doszukał się gdzieś holenderskich korzeni. To możliwe,  bo do Gdańska i na Żuławy od wieków przenosiło się wielu Holendrów. W domu Tilsów rybaczenie było obecne cały czas. Nie tylko poprzez świeżą rybę, ale i regularne szycie siatek, lakierowanie lin, topienie ołowiu na obciążniki. Teraz łodzi na przystani coraz mniej, kiedyś były nie tylko w Sopocie, ale też w Jelitkowie i Brzeźnie.

Od wielu lat rośnie w naszym kraju popularność biegów rodzinnych. Wraz z zawodnikami różnych klubów sportowych ruszają na trasę amatorzy – rodzice z dziećmi – niejednokrotnie bardzo małymi, w wózkach. To znakomita okazja do integracji lokalnej społeczności i propagowania zdrowego stylu życia.

W tym roku mija 45 lat od protestów robotników w Radomiu. Historycy mówią, że to trochę zapomniane wydarzenia z naszej historii, ale niezwykle ważne dla rodzenia się opozycji. Jan Krzysztof - poeta, kompozytor, pieśniarz opozycji demokratycznej, uwiecznił je w swojej balladzie o czerwonym Radomiu ("Czerwony Radom pamiętam siny/ jak zbite pałką ludzkie plecy/ szosę E 7, na dworcach gliny/Strach w ludzkich oczach, upokorzenie/ w spotniałych palcach świstki wyroków/ pamięć odbitą na ścieżkach zdrowia/ listy z więzienia, lekarz, adwokat…"). Marian Brandys na kartach "Dziennika 1978", nazywał go "ulubionym pieśniarzem opozycji", który w swych utworach najcelniej oddał kształt ówczesnej rzeczywistości. Po rozruchach w czerwcu 1976 roku w Radomiu i Ursusie, z polecenia Komitetu Obrony Robotników, Jan Krzysztof brał udział w akcjach pomocy prawnej i finansowej dla represjonowanych. Wśród kurierów KOR-u, którzy jeździli z pieniędzmi do Radomia, znalazła się też jego żona Urszula "Kuba" Sikorska.

Piorą, gotują, przewijają dzieci. Kiedyś to było nie do pomyślenia, żeby tak bardzo mężczyźni angażowali się w życie domowe. Najważniejsza jest więź. Opowiadają ojcowie o sobie i dzieci o nich.