ศูนย์เทปธรรมะท่านผู้หญิงมณีรัตน์ บุนนาค

อันว่าคุณ

นิพพาน เป็น “สันติสุข” คือ สุขที่เกิดจากการพ้นกิเลส คือ ไม่มีกิเลสเกิดอันเป็นนิโรธสัจ ได้แก่ ความสุขที่เป็นความพ้นทุกข์ นิพพานไม่ใช่สุขที่เกิดจากการเสวยอารมณ์ หรือไม่ใช่สุขที่เกิดจากการดื่มด่ำ แต่เป็นสุขที่พ้นจากกิเลส พ้นจากความเป็นขันธ์ เรียกว่า "สันติสุข"

ธมฺมาภิสมโย  อันว่าธรรมาภิสมัยมรรคผลนี้จะบังเกิดแก่เดียจรัจฉานนั้นหามิได้เลย  เปรตจำพวกหนึ่ง ถึงจะปฏิบัติดี  ก็ไม่ได้สำเร็จธรรมาภิสมัยมรรคผลคนเป็นมิจฉาทิฐิยังถือผิดอยู่  จะปฏิบัติเป็นสัมมาปฏิบัติ ยังไม่ตัดทิฐิอันชั่วของตนเสียก็ไม่สำเร็จธรรมาภิสมัยมรรคผล  ประการหนึ่ง  กุมารอายุต่ำกว่า ๗ ขวบ ถึงจะปฏิบัติดี  ก็มิอาจสำเร็จ

ปาฏิหาริย์ที่เจดีย์ของพระอรหันต์ผู้ปรินิพพานแล้วเพราะมีการอธิษฐานของบุคคล ๓ พวก พวกใดพวกหนึ่ง ๓ พวกใครบ้าง ขอถวายพระพร พระอรหันต์ในโลกนี้ ขณะที่ยังดำรงชีวิตอยู่ ประสงค์อนุเคราะห์เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย จึงได้อธิษฐานไว้ว่า ปาฏิหาริย์อย่างนี้ ขอจงมีที่เจดีย์เถิด ดังนี้ เพราะเหตุนั้น จึงมีปาฏิหาริย์ที่เจดีย์ด้วยอำนาจแห่งการอธิษฐานของท่านนั้น

ผลไม้ที่หล่นไปในเวลาสุก เรียกว่า “หล่นไปในเวลาที่ควรหล่น” ส่วนอื่นนอกนั้นคือหล่นไปด้วยหนอนเจาะก็มี นกจิกก็มี ลมพัดก็มี เน่าก็มี เรียกว่า “หล่นไปในเวลาที่ยังไม่ควรหล่นทั้งนั้น” ฉันใด พวกที่ตายในเวลาชรา เรียกว่า “ตายในเวลาควรตายทั้งนั้น” นอกนั้นเรียกว่า “ตายในเวลายังไม่ควรตาย” คือบางพวกก็ตายด้วยกรรมแทรก บางพวกก็ตายด้วยคติ คือคติอันหนักชักไป บางพวกก็ตายด้วยกิริยา”

แสงสว่างแห่งพระอาทิตย์ที่ถูกเมฆหมอกปกคลุม ย่อมไม่ปรากฏรัศมีแห่งพระอาทิตย์มีอยู่เทียวแหละ ก็ไม่เป็นไป เมื่อรัศมีแห่งพระอาทิตย์ไม่เป็นไป ความสว่างก็เกิดไม่ได้ ฉันใด จิตของบุคคลผู้มีความโงกง่วงเพิ่มพูน ย่อมมีอันถึงภวังค์ จิตที่ถึงภวังค์ย่อมไม่เป็นไป (ไม่ขึ้นวิถี - ณัฏฐ) เมื่อจิตไม่เป็นไป ก็ย่อมหาความฝันมิได้ฉันนั้นเหมือนกัน ขอถวายพระพร พึงเห็นสรีระว่าเป็นดุจพระอาทิตย์ พึงเห็นความโงกง่วงว่าเป็นดุจเมฆหมอก พึงเห็นว่าจิตเป็นดุจรัศมีพระอาทิตย์ ฉะนั้นเถิด

สำหรับบุคคล ๒ จำพวก จิตย่อมไม่เป็นไปในสรีระแม้ว่ามีอยู่ (ยังเป็นๆ อยู่) (หมายถึงบุคคล ๒ จำพวกที่จิตไม่ขึ้นวิถี - ณัฏฐ) คือคนที่มีความโงกง่วงเพิ่มพูล จนจรดถึงภวังค์ (คนหลับ - ณัฏฐ) จิตย่อมไม่เป็นไปในสรีระแม้ว่ามีอยู่

ความฝันนี้ คือนิมิตที่เข้าถึงคลองแห่งจิต ขอถวายพระพร บุคคล ๖ จำพวกเหล่านี้ ย่อมเห็นนิมิตที่เป็นความฝัน (ย่อมฝันเห็นนั่นแหละ) คือคนที่มีธาตุลมกำเริบ ก็ย่อมฝันเห็นได้ คนที่มีดีกำเริบ ก็ย่อมฝันเห็นได้ คนที่มีเสมหะกำเริบ ก็ย่อมฝันเห็นได้ เพราะถูกเทวดาโน้มน้าวใจ ก็ฝันเห็นได้ เพราะมีจิตหมกมุ่น ก็ฝันเห็นได้ เพราะเป็นบุพนิมิต (อารมณ์ที่เป็นเหตุการณ์บอกล่วงหน้า) ก็ย่อมฝันเห็นได้ ขอถวายพระพร ในความฝัน ๖ อย่างนั้น ความฝันเพราะเป็นบุพนิมิตเท่านั้นจริง ความฝันที่เหลือไม่จริง

ชีวิตของแต่ละบุคคลที่เกิดมา ดำรงอยู่ได้เพราะอำนาจแห่งบุญกุศลและบาปกรรมที่ตนสั่งสมไว้ซึ่งทำให้ชีวิต จิตใจ ร่างกายของแต่ละบุคคลแตกต่างกัน เพราะฉะนั้น บุคคลจะเกิดความเชื่อมั่นในคำสอนของพระพุทธเจ้า จึงต้องมีความเข้าใจในเรื่องของกรรม กฎแห่งกรรม และกรรมวิบาก เป็นเบื้องต้น ถ้ามีความเข้าใจในเรื่องของความดี และความชั่วอย่างถูกต้อง ก็สามารถที่จะจำแนกถึงสิ่งที่ควรทำและไม่ควรทำ เพราะบุญกับบาปที่ตนกระทำลงไปย่อมให้ผลต่างกัน แม้กำลังของบุญและบาปก็ยังมีกำลังต่างกัน คือ บุญย่อมมีกำลังมากกว่าบาป เพราะทำให้บุคคลมีความเอิบอาบในจิตใจ

เพราะเหตุที่คนชั่วทั้งหลาย เมื่อได้ทำกรรมชั่วนั้นๆ แล้ว ส่วนมากย่อมได้รับผลของกรรมในเวลาอันรวดเร็ว ในอัตภาพนี้นี่แหละ ส่วนพวกคนดีทั้งหลายเมื่อได้ทำกุศลกรรมนั้นๆ แล้ว แม้เป็นกุศลกรรมที่ยอดเยี่ยมเช่นอย่างอสทิสทานเป็นต้น ก็ยังไม่อาจได้เสวยผลของกรรมในอัตภาพนี้ได้ กลับต้องรอรับผลในภพหน้า เพราะฉะนั้น อกุศลนั่นแหละ มีกำลังยิ่งกว่ากุศล

ปัญหาที่ ๓, กุสลากุสลพลวตรปัญหา (ความมีกำลังของกุศล กับอกุศล ใครมีกำลังมากกว่ากัน - ณัฏฐ)

ในธรรมชาติ ๒ อย่างนั้น ในทางโลก ธรรมชาติใดให้ผลเร็ว ธรรมชาตินั้นชื่อว่ามีประมาณยิ่งกว่า มีกำลังมากกว่า เพราะฉะนั้น อกุศลจัดว่ามีกำลังมากกว่า กุศลหาเป็นเช่นนั้นไม่ พระคุณเจ้านาคเสน เปรียบเหมือนว่า นักรบคนใดคนหนึ่ง เข้าสู่การรบครั้งยิ่งใหญ่ จับตัวศัตรูฝ่ายตรงข้ามที่ชายกระเบนเหน็บ คร่าตัวมาแล้วก็นำเข้าไปหาผู้เป็นนายได้เร็วยิ่ง, ในทางโลก นักรบผู้นั้นชื่อว่าเป็นผู้เก่งกล้าสามารถ อนึ่ง หมอผ่าตัดผู้ใด ถอนลูกศรออก ขจัดความเจ็บป่วยได้โดยพลัน หมอผ่าตัดผู้นั้นก็ชื่อว่าเป็นหมอที่ฉลาดสามารถ, คนนับคะแนนผู้ใด นับได้รวดเร็วแสดงได้ฉับพลัน ฉันใด พระคุณเจ้านาคเสน ธรรมชาติใดจะเป็นกุศลก็ตาม เป็นอกุศลก็ตาม ให้ผลเร็วพลัน ในทางโลก ธรรมชาตินั้นชื่อว่ามีประมาณยิ่งกว่า มีกำลังมากกว่า ฉันนั้นเหมือนกัน