ศูนย์เทปธรรมะท่านผู้หญิงมณีรัตน์ บุนนาค

เครื่องพันธนาการมี ๑๐ อย่างเหล่านี้ เป็นเหตุให้สัตว์ถูกมัดแล้วก็ไม่กล้าออกไป จากกาม จากเรือน แม้ก้าวออกไปแล้วก็ต้องหวนกลับมา ๑๐ อย่างอะไรบ้าง ได้แก่

๑.) มารดา จัดว่าเป็นเครื่องพันธนาการในโลก

พระโพธิสัตว์ย่อมมีความแตกต่างกับพระโพธิสัตว์องค์อื่นๆ ด้วยฐานะ ๔, ด้วยฐานะ ๔ มีอะไรบ้าง ? ได้แก่ ความต่างกันด้วยสกุล ๑, ความต่างกันด้วยความเพียร ๑, ความต่างกันด้วยอายุ ๑, ความต่างกันด้วยขนาดพระวรกาย ๑, ขอถวายพระพร พระโพธิสัตว์ย่อมมีความแตกต่างกับพระโพธิสัตว์ด้วยฐานะ ๔ เหล่านี้แล ขอถวายพระพร พระพุทธเจ้าแม้ทุกพระองค์ไม่ทรงมีความต่างกันในรูป ในศีล ในสมาธิ ในปัญญา ในวิมุตติ ในวิมุตติญาณทัสสนะ ในเวสารัชชญาณ ๔ ในพระญาณที่เป็นกำลังของพระตถาคต ๑๐ ในพระญาณที่ไม่สาธารณะ ๖ ในพุทธญาณ ๑๔ ในพุทธธรรม ๑๘ และในพระพุทธคุณทั้งสิ้น พระพุทธเจ้าแม้ทุกพระองค์ทรงเป็นผู้เสมอเหมือนกันด้วยพระพุทธธรรมทั้งหลาย แล

ถ้าหากว่าในโลกนี้ผู้อื่นยังให้ทานชีวิตได้ เหตุใดจึงมีผู้ติเตียนพระเวสสันดร ผู้เป็นทานบดีอย่างร้ายแรงเพราะเหตุพระราชทานพระราชโอรส ธิดา อัครมเหสี อีกประการหนึ่ง เมื่อว่าตามปกติโลกแล้วบิดาให้บุตรเป็นค่าใช้หนี้ หรือเป็นค่าเลี้ยงชีพหรือขายไป เพื่อเหตุใดเหตุหนึ่งก็ได้ไม่ใช่หรือ? ”

  เพชรเจาะแก้วมณีแก้วมุกดาแก้วผลึกได้ ก็เพราะเป็นธรรมชาติที่แข็งแกร่งยิ่ง แผ่นดินรับรองงู เนื้อ นก น้ำ ก้อนหิน ภูเขา ต้นไม้ได้ ก็เพราะความเป็นสิ่งใหญ่ยิ่ง ฯลฯ ภิกษุเป็นผู้ควรนมัสการ ก็เพราะเป็นผู้มีศีลยิ่ง พระพุทธเจ้าทรงเป็นผู้ที่หาบุคคลอื่นเปรียบเทียบมิได้ เพราะทรงเป็นบุคคลผู้ยอดยิ่ง ฉันใด ขอถวายพระพร มหาบพิตร ขึ้นชื่อว่า อติทาน เป็นทานที่ผู้รู้ทั้งหลายในโลกยกย่องชมเชยสรรเสริญ บุคคลผู้ให้อติทาน ให้ทานที่เป็นเช่นนั้นอย่างใดอย่างหนึ่ง ย่อมได้รับเกียรติในโลก ฉันใด พระราชาเวสสันดรทรงเป็นผู้ที่ผู้รู้ทั้งหลายยกย่องชมเชยสรรเสริญบูชาแซ่ซ้องในหมื่นโลกธาตุ ก็เพราะอติทาน ฉันนั้นเหมือนกัน เพราะอติทานนั่นเอง พระราชาเวสสันดรจึงทรงได้เกิดมาสำเร็จเป็นพระพุทธเจ้า เป็นบุคคลผู้ยอดเยี่ยมในโลกที่มีพร้อมพรั่งทั้งเทวดา ในกาลปัจจุบันนี้

พระกิตติศัพท์ของพระโพธิสัตว์ฟุ้งขจรไปในหมื่นโลกธาตุก็เพราะได้ทรงทำสิ่งที่ทำได้ยาก พวกเทวดาก็พากันสรรเสริญอยู่ในที่อยู่ของพวกเทวดา พวกอสูรก็พากันสรรเสริญอยู่ในที่อยู่ของพวกอสูร พวกครุฑก็พากันสรรเสริญอยู่ในที่อยู่ของพวกครุฑ พวกนาคก็พากันสรรเสริญอยู่ในที่อยู่ของพวกนาค พวกยักษ์ก็พากันสรรเสริญอยู่ในที่อยู่ของพวกยักษ์ พระกิตติศัพท์ของพระโพธิสัตว์นั้นฟุ้งขจรสืบต่อกันมาตามลำดับ จนกระทั่งถึงสมัยของพวกเรา ณ ที่นี้ ในปัจจุบันนี้ พวกเราพูดสรรเสริญทานนั้นอยู่ ก็กลับมานั่งคลางแคลงใจเสียได้ ว่าเป็นทานดี หรือว่าทานไม่ดี ขอถวายพระพร พระกิตติศัพท์ข้อนี้นั้น ย่อมชี้ให้เห็นพระคุณ ๑๐ ประการของพระโพธิสัตว์ทั้งหลาย ผู้ทรงเป็นวิญญูชนละเอียดอ่อน รอบรู้ มีปัญญาเห็นแจ่มแจ้ง

เพราะเหตุที่พระเวสสันดร ได้กระทำสิ่งที่ทำได้ยาก จึงมีเสียงสรรเสริญทั่วหมื่นโลกธาตุ เหล่าเทพยเจ้า อสูร ครุฑ นาค พระอินทร์ ยักษ์ ต่างก็สรรเสริญ อยู่ในที่อยู่ของตนๆ กลองทิพย์ก็บันลือขึ้นเอง จนกระทั่งทุกวันนี้ยังมีผู้คิดกันอยู่ว่าทานของพระเวสสันดรนั้นดีหรือไม่ดี กิตติศัพท์อันนั้นย่อมแสดงให้เห็นคุณ ๑๐ ประการของพระโพธิสัตว์ ผู้มีสติปัญญาละเอียด ผู้รู้แจ้งเห็นแจ้งคุณ ๑๐ ประการนั้น

พระตถาคตเจ้าทรงทราบแล้วว่า ในสมัยนี้เมื่อมนุษย์เหล่านี้ติเตียนเราจักต้องบัญญัติสิกขาบท ๑๕๐ สิกขาบทกว่าๆ แต่ว่าพระตถาคตเจ้าทรงเล็งเห็นว่าถ้าเราจักบัญญัติสิกขาบทไว้ให้ครบทีเดียวมหาชนก็จักร้อนใจว่า ในศาสนานี้มีสิ่งที่จะต้องรักษาอยู่มาก เป็นการยากที่จะบรรพชาในศาสนาของพระสมณโคดม ถึงพวกอยากบรรพชาก็จักไม่บรรพชา ทั้งจักไม่มีผู้เชื่อฟังถ้อยคำของเรา พวกที่ไม่เชื่อฟังถ้อยคำของเราก็จักไปเกิดในอบาย เมื่อเกิดเรื่องขึ้นแล้ว มีความเสียหายปรากฏขึ้นแล้ว เราจึงบัญญัติสิกขาบท องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงเห็นอย่างนี้ จึงไม่ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้ล่วงหน้าทีเดียว

ผู้ใดปฏิบัติดี รู้ยิ่งซึ่งธรรมที่ควรรู้ รอบรู้ธรรมที่ควรรอบรู้ละธรรมที่ควรละ อบรมธรรมที่ควรอบรมกระทำให้แจ้งซึ่งธรรมที่ควรทำให้แจ้ง ผู้นั้นก็ได้นิพพาน ”

ผู้จอมปราชญ์แล้ว

ความนี้ฉันใดก็ดี  อันว่าภูมิเพศฆราวาสนี้ต่ำช้า  มิควรที่จะครองพระบวรวิมุตติเศวตฉัตรได้ แม้สำเร็จพระอรหัตตัดกิเลสวันใดแล้ว  ก็ควรบวชเข้าในบวชพุทธศาสนาในกาลวันนั้น  เหตุว่าเพศบรรพชิตนี้สมควรที่จะทรงซึ่งพระบวรวิมุตติเศวตฉัตรได้พระบวรวิมุตติเศวตฉัตรคือพระอรหัตมรรคพระอรหัตผล  เพศฆราวาสนั้นทุพพลมิอาจทรงได้