Szkoła Bardzo Wieczorowa Radia Katowice

Można powiedzieć, że do tego wykładu w Szkole Bardzo Wieczorowej jej autorzy przygotowali się śpiewająco. Muzyka i śpiew pojawią się w rozmowie o wadze słowa wyśpiewanego. Beata Tomanek i jej gość nawiążą do niezwykłej historii pewnego lekarza, który był człowiekiem wielu pasji, stworzył jedną z największych kolekcji owadów i pieśni górnośląskich.

"Nie ma lepszego narzędzia propagandy dla kraju, jak jego literatura " pisała Pola Gojawiczyńska, autorka takich książek jak "Dziewczęta z Nowolipek" i "Rajska jabłoń". Była jedną z najpopularniejszych pisarek okresu międzywojennego. Jej utwory zawierały wątki psychologiczne i społeczno-obyczajowe związane z awansem środowiska robotniczego Warszawy i Górnego Śląska. Najsławniejsze utwory pisarki posłużyły za podstawę do scenariuszy filmowych. W roku 1937 na ekran "Dziewczęta z Nowolipek" przeniósł Józef Lejtes, a w roku 1985 "Dziewczęta" i "Rajską jabłoń" wyreżyserowała "Barbara Sass. Pola Gojawiczyńska była również działaczka niepodległościową. Przypomina jej życie i twórczość w rozmowie z Markiem MIerzwiakiem Ewelina Sobczyk Podleszańska.

Niebawem rozpoczną się wakacje. Czas wyjazdów, nowych doświadczeń i przygody. Dzisiejszy wykład w Szkole Bardzo Wieczorowej nawiązywać będzie do tej ciekawości świata, wakacyjnych klimatów, których nieodłącznym elementem jest rozgwieżdżone niebo. Beata Tomanek i jej dzisiejsi goście rozmawiać będą o pierwszych lotach w kosmos. Ponad 50 lat temu były swego rodzaju szaleństwem. Jak rzucanie się z motyką na Słońce. Jakie to były czasy, co było dla ludzi ważne i jak rozpoczęła się ta podróż na Księżyc? O tym w naszym wykładzie.

To tytuł wykładu Marii Trzeciak w Szkole Bardzo Wieczorowej. W czasach międzywojnia bardzo popularne były spotkania ludzi, którzy zajmowali się spirytyzmem, wywoływaniem duchów, przepowiadaniem przyszłości bądź zagłębianiem się w odległą przeszłość. Interesowali sie takimi spotkaniami i Józef Piłsudski, i Maria Skłodowska - Curie, czy wreszcie tak racjonalnie myślący pisarz jak Tadeusz Boy Żeleński. Dlaczego tak interesowano się spirytyzmem w tym czasie i czy Stefan Ossowiecki - guru spirytystów, był jedynym propagatorem takich spotkań, czy też było więcej ludzi pragnących zbić kapitał tak finansowy jak i zyskać popularność na takich spotkaniach - mówi Maria Trzeciak.

Bohaterką wykładu Eweliny Sobczyk Podleszańskiej będzie Wanda Telakowska. Obecnie to postać prawie zapomniana. A szkoda, bo miała niezwykle ciekawy życiorys i potrafiła walczyć jak lwica o to, co było jej fascynacją. Dawniej mówiono na to - sztuka użytkowa - dziś to wszechogarniający nas dizajn.

Wanda Telakowska była artystką, ale ważniejsze były dla niej inne sprawy. Stworzyła Biuro Nadzoru Estetyki Produkcji, z którego powstał w październiku 1950 roku Instytut Wzornictwa Przemysłowego z siedzibą w Warszawie. Powstawały tam kolekcje pięknych przedmiotów, które mogły rozświetlić nam w siermiężnej Polsce nasze życie. Niestety - Wanda Telakowska została odsunięta od kierowania Instytutem... o tym wszystkim w dzisiejszym wykładzie.

Dzisiaj Dzień Dziecka i można tak powiedzieć, że dzieci otrzymały niedawno prezent, który być może odmieni ich życie. To czat GPT - sztuczna inteligencja, która daje duże możliwości w uwolnieniu umysłu od pracy. Można jej zlecić napisanie referatu, wypracowania, pracy naukowej i wykreować zupełnie nową dla siebie przestrzeń życiowego rozwoju. Jak wpłynie ten prezent na system edukacji i świat nauki o tym opowie dzisiaj Beata Tomanek w kolejnym wykładzie w Szkole Bardzo Wieczorowej.

Arnold Szyfman urodzony w rodzinie żydowskiej był polskim reżyserem, dramaturgiem i dyrektorem teatrów. To on również był budowniczym, a później dyrektorem Teatru Polskiego w Warszawie, gdzie wystawiono najważniejsze dzieła literatury polskiej i światowej. Pierwszym spektaklem w nowym teatrze był "Irydion" Zygmunta Krasińskiego. Po wybuchu II Wojny Światowej, w trakcie kampanii wrześniowej, jego mieszkanie w Warszawie zostało doszczętnie zniszczone. Podczas okupacji ukrywał się w tym mieście pod przybranym nazwiskiem. Po wyzwoleniu przystąpił do odbudowy życia teatralnego stolicy, zostając na powrót dyrektorem Teatru Polskiego, a później dyrektorem Teatru Wielkiego, kiedy ten powstawał z ruin, O życiu reżysera, ale także o jego miłościach wykłada prof. Joanna Warońska - Gęsiarz.

Berek Joselewicz zapomniany przez historie i ludzi był polskim kupcem żydowskiego pochodzenia, pułkownikiem wojska polskiego, oficerem Legionów Polskich we Włoszech.

Podczas insurekcji kościuszkowskiej w 1794 organizował Pułk Lekkokonny Starozakonny - żydowski, który odznaczył się wyjątkowym męstwem w obronie warszawskiej Pragi przez Rosjanami. Walczył pod Kościuszką i pod Napoleonem. Za swa dzielność został odznaczony Orderem Wojennym Virtuti Militari jak również Orderem Narodowym Legii Honorowej.

To dzięki niemu Polacy, ale nie tylko, zobaczyli, że i Żydzi potrafią się bić "Za wolność nasza i waszą". Profesor Magdalena Piekara w rozmowie z Markiem Mierzwiakiem mówi wprost - "Berek Joselewicz to jeden z największych polskich bohaterów. Nie należny zapominać i o nim i o jego zasługach."

Dzisiaj w Szkole Bardzo Wieczorowej spotkają się Beata Tomanek i prof. Irma Kozina, która jest historykiem sztuki i pracownikiem katowickiej i krakowskiej ASP. W kolejnym wykładzie otworzą one kolejny rozdział dziejów działalności twórczej przeszłych pokoleń artystów.

"My som Indianery" tak zatytułował swój wykład dr Jacek Kurek. Opowiada on o analogiach jakie dotyczyły i chyba dotyczą Śląska i Dzikiego Zachodu. Mówi o p tym co łączy ludzi z dwóch różnych kontynentów - to muzyka, strój, ale i krajobrazy. Dlaczego tak zafascynowali się chłopcy tutaj żyjący Dzikim Zachodem? Bo po pierwsze ten Dziki Zachód mieli na swoich hałdach, a po drugi zawsze bliska im była wolność, o którą walczyli ich ojcowie i dziadkowie, tak jak i wolność była bliska Indianom, oraz ludziom, którzy żyli na tym Dzikim Zachodzie.