Τα podcasts στο Επίκεντρο

Ο Mark Lilla επιστρέφει με ένα συναρπαστικό διανοητικό οδοιπορικό της επιθυμίας του ανθρώπου να μη γνωρίζει. Ένα βιβλίο για την πολιτική παθητικότητα του σήμερα, την ιστορική αμνησία και το μέλλον της δημοκρατίας.

Ένας Άγγλος ποιητής του 18ου αιώνα στον τελευταίο στίχο ενός ποιήματός του έγραφε: «Εκεί όπου η άγνοια είναι ευδαιμονία, είναι μωρία να είσαι σοφός». Κι ο στίχος αυτός θα ήταν ο καλύτερος τρόπος για να συνοψίσουμε το θέμα που πραγματεύεται το βιβλίο του Mark Lila. Την αμφιταλαντευόμενη, δηλαδή σχέση μας με την αλήθεια. Πιο συγκεκριμένα, τη σύγκρουση ανάμεσα στην τάση μας να επιδιώκουμε τη γνώση και τη σοφία, όσο και την άγνοια ή την αυταπάτη.

Κι ενώ η σύγκρουση αυτή φαίνεται να αντιβαίνει στην περιέργεια, την εγγενή ιδιότητα που αποδίδουμε σε κάθε ανθρώπινο πλάσμα, ο Lillaαντλώντας από ένα πλήθος πηγών που περιλαμβάνουν από τον Πλάτωνα, ως τον Άγιο Αυγουστίνο και τον Σίγκμουντ Φρόιντ – αλλά και τους μύθους και τα σύγχρονα μυθιστορήματα, μας δείχνει ότι η θέληση για εκούσια άγνοια είναι επίσης μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας.

Ο συγγραφέας αναζητώντας την απάντηση στον υπότιτλο του βιβλίου του, το από πού δηλαδή πηγάζει η επιθυμία να μη γνωρίζουμε, μας προσκαλεί – όπως γράφει – σε μια περιπλάνηση και όχι σε ένα ταξίδι με καθορισμένο προορισμό. Και πράγματι το γλαφυρό πεζογραφικό ύφος του, κάνει την περιπλάνηση αυτή απολαυστική, ανάλαφρη και ταυτόχρονα ουσιαστική.

Παρουσιάζει ο Θάνος Καψάλης.

Ένα κλασικό έργο πολιτικής θεωρίας για τις καταστροφικές συνέπειες της πολιτικής βίας στη δημοκρατία και στις διεθνείς σχέσεις.

Ενάντια σε υμνητές της βίας, όπως ο Ζαν Πωλ Σαρτρ και ο Φραντς Φανόν, και στο μαοϊκό «η εξουσία βρίσκεται στην κάνη του τουφεκιού», η Χάνα Άρεντ αντιτάσσει: η κάννη του τουφεκιού εξασφαλίζει ακαριαία και τέλεια υπακοή, αλλά ποτέ από αυτή δεν εκπορεύεται εξουσία.

Η Άρεντ, μερικά χρόνια πριν από τη δημοσίευση του βιβλίου της σε μια συνέντευξή της στη Γερμανική τηλεόραση, είχε ερωτηθεί αν την ενδιαφέρει ο αντίκτυπος του έργου του, αφού στο κάτω κάτω το έργο αυτό αφορά στην πολιτική δράση και συμπεριφορά. Και η Άρεντ είχε απαντήσει: Ξέρετε, είμαι απολύτως αδιάφορη γι’ αυτό. Αυτό που είναι ουσιώδες για μένα, είναι να κατανοήσω, και η συγγραφή είναι αναπόσπαστο μέρος της κατανόησης.

Ένα τέτοιο δείγμα κατανόησης– από τα πιο πυκνά και γόνιμα της σκέψης της – προσφέρει το βιβλίο της «Περί βίας». Με τη συγγραφή του κατάφερε να κατανοήσει και να αποστάξει στοχαστικά τη βία. Τη βία τουναζιστικού καθεστώτος, και της ιδεολογίας του, τον καταναγκασμό της εξορίας και της ανιθαγένειας τις οποίες γνώρισε και η ίδια από πρώτο χέρι.

Παρουσιάζει ο Θάνος Καψάλης.

Τον Φεβρουάριο του 1952 στο εδώλιο του Στρατοδικείου μαζί με τον Νίκο Μπελογιάννη, και τους άλλουςκατηγορούμενους για την υπόθεση των ασυρμάτων, κάθεται ένας αδύνατος 24χρονος με στολή φαντάρου. Ονομάζεται Τάκης Λαζαρίδης και η ιστορία που τον οδήγησε ως την αίθουσα του Στρατοδικείου ξεκινά ήδη από την παιδική ηλικία του.

Η ιστορία για τον Νίκο Μπελογιάννη και άλλους 3 κρατούμενους θα τελειώσει τα ξημερώματα της 30ηςΜαρτίου του 1952 με την εκτέλεσή τους στο Γουδί. Όμως για τον 24χρονο Λαζαρίδη, θα πάρει άλλον δρόμο. Όταν τη μοιραία νύχτα περνούσε την πόρτα του κελιού του, μαζί με τον Μπελογιάννη και τους άλλους μελλοθάνατους συγκρατούμενούς του, ο δεσμοφύλακας του είπε: «Εσύ δεν θα πας μαζί τους!» καθώς η εκτέλεσή του ακυρώθηκε, λόγω του νεαρού της ηλικίας του και του γεγονότος ότι ο πατέρας του είχε εκτελεστεί από τους Γερμανούς κατακτητές.

Το βιβλίο του: «Ευτυχώς ηττηθήκαμε, σύντροφοι», από τον τίτλο του και μόνο προϊδεάζει για την κατάληξη του βασανιστικού διαλόγου που διεξήγαγε ο ίδιος με τη συνείδησή του, στα χρόνια που μεσολάβησαν από τη σύλληψη της ιδέας της συγγραφής του, ως την πρώτη έκδοσή του το 1988.

Ο Τάκης Λαζαρίδης ανοίγει ξανά τις πιο δύσκολες σελίδες της Ιστορίας: Τετάρτη Αυγούστου, Κατοχή, Δεκέμβρης, Εμφύλιος. Ένα έργο που δεν χαρίζεται σε κανέναν και θέτει τα μεγάλα “Γιατί”.

Παρουσιάζει ο Θάνος Καψάλης.

Ο Cas Mudde προσφέρει μια διορατική εικόνα του τέταρτου κύματος της μεταπολεμικής ακροδεξιάς πολιτικής σε ένα βιβλίο πιο επίκαιρο από ποτέ!

Το κεντρικό πολιτικό και κοινωνικό ζήτημα που πραγματεύεται το βιβλίο είναι η επάνοδος της Ακροδεξιάς, των ηγετών, και των οργανωτικών σχημάτων που την εκφράζουν, στο προσκήνιο της σύγχρονης πολιτικής, μετά από μια μακρά περίοδο σχετικής λαθροβίωσής τους. Ο Mudde, όπως και άλλοι πολιτικοί επιστήμονες, θεωρεί ότι η επάνοδος αυτή, δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Ήταν αντιθέτως αποτέλεσμα μιας ιστορικής μετάβασης που ξεκίνησε ήδη από το τέλος του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου.

Ο Ολλανδός πολιτικός επιστήμονας στο βιβλίο του επικεντρώνεται στο 4ο κύμα, στην τρέχουσα δηλαδή φάση του φαινομένου την οποία, συνοπτικά περιγράφει ως: Τη μετατροπή της Ακροδεξιάς και της Λαϊκίστικης Ριζοσπαστικής Δεξιάς, από περιθωριακές πολιτικές εκφράσεις, σε κυρίαρχη και κανονικοποιημένη στη δημόσια σφαίρα, τάση.

Παρουσιάζει ο Θάνος Καψάλης.