ԹատրON

Եթե սիրում եք Երևանով զբոսնել, կարծում եմ՝ նկատած կլինեք Մաշտոցի պողոտայում փոքրիկ տրամվայը՝ վրան գրված Խամաճիկների թատրոն։ Հաճախ եմ անցնում քաղաքի այդ մասով, ու մի անգամ թատրոնից լսվող երաժշտությունը ստիպեց ինձ կանգ առնել։ Գնացի ձայնի հետևից։ Էդգար Էլբակյան կրտսերի ստեղծագործությունների հիման վրա նոր ներկայացման փորձն էր։ Այդ օրվանից սպասում էի՝ երբ եմ դիտելու բեմադրությունը։ Ի վերջո, երկարատև փորձերից հետո, հունիսի 13-ին  Խամաճիկների պետական թատրոնում տեղի ունեցավ «Գծից այն կողմ»  ներկայացման առաջնախաղը։

Դե ինչ, այս էպիզոդում պատմում եմ Խամաճիկների թատրոնի և «Գծից այն կողմ» ներկայացման մասին. Էդգար Էլբակյանի որ գործերն են բեմադրվել, ովքեր են դերակատարները և ոչ միայն։ 

Այս էպիզոդում պատմում եմ Մնջախաղի պետական թատրոնի և «Ալիսի երազում» բեմադրության մասին․ ով է ռեժիսորը, ինչու որոշեց բեմադրել հենց այս հեքիաթը, ովքեր են դերակատարները և ոչ միայն։

Մնջախաղի պետական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար Ժիրայր Դադասյանը հարցազրույցներից մեկում ասել է. «Թատրոնը շենքն ու պայմանները չեն, դրանք մարդիկ են, որոնք միասին ստեղծագործում են, ստեղծում են օրգանիզմ ու մթնոլորտ։ Մինչ այս պահը մենք քայլել ենք միասին ու շարունակում ենք ստեղծագործել, ու դրանով ամեն ինչ ասված է»։ Կարծում եմ, սրա շնորհիվ է, որ չունենալով շենք, ակտիվ ստեղծագործում են, մասնակցում տարբեր

Այս էպիզոդում պատմում եմ Գյումրու թատրոնի և «Միզերի» ներկայացման մասին, ինչու ռեժիսորը որոշեց բեմադրել այս ստեղծագործությունը, ինչպես համագործակցեց թատրոնի հետ, ովքեր են դերակատարները, ինչ էսպերիմենտներ արեց բեմադրիչը և ոչ միայն։

«Բեբուկը» շարժական թատրոն է, որտեղ բեմադրվում են տիկնիկային և ստվերային ինտերակտիվ ներկայացումներ։ Թատրոնի հիմնադիրները  թատերական ինստիտուտի ուսանողներ Ռուզաննա Պետրոսյանն ու Անի Յերեմյանն են։

Սա մի կնոջ պատմություն չէ, սա բոլորիս պատմությունն է։ Մարդկային, իսկ ավելի ճիշտ՝ անմարդկային հարաբերությունների լաբիրինթոսում մոլորված կնոջ աղաղակն է այս մենախոսությունը, նա գոռում է, բայց առանց ձայնի, որովհետև, միևնույն է, նրան չեն լսի: Աշխարհը խուլ է մարդու ցավի հանդեպ… Մարդը նույնպես խուլ է մարդու հանդեպ… և անտարբեր։ Անգիտակցորեն և գիտակցորեն սպանում ենք միմյանց: Սա փակուղի մտած մեր քաղաքակրթության զոհի խոստովանությունն է, հոգու պոռթկումը: Հարկավոր է շատ ուժեղ լինել, որպեսզի այս աշխարհի հետ մշտապես բախվելիս չխենթանաս: Եվ, ընդհանրապես, ո՞վ է խենթը, մե՞նք, թե՞ աշխարհը,- մտածում էր գրողը։ 

Այս էպիզոդում խոսում եմ «Մենախոսություն գժանոցում» մոնոդրամայի մասին, կպատմեմ՝ ով է ռեժիսորը, ինչու ընտրեց հենց այս գործը, ով է մարմնավորում գլխավոր հերոսուհուն, արդյոք դժվար է նման կերպար խաղալը և ոչ միայն։ 

Մեր օրերում թատրոն գնալն այնքան սովորական է դարձել, որ երբեմն չենք կարևորում` ինչ տեսքով ենք գնում ներկայացում դիտելու։ Երբեմն ինքս էլ աշխատանքից հետո եմ գնում ու չեմ ունենում այն տեսքը, որը կցանկանայի ունենալ, բայց լինում է նաև հակառակը, հատկապես, երբ գնում եմ օպերա կամ բալետ դիտելու։ Բայց, եթե ապրեինք 19-րդ դարում, վստահ եղեք ոչ ոքի չէիք տեսնի առօրյա, սպորտային հագուստով կամ ուտելիքով թատրոն

Դե ինչ, այս էպիզոդում պատմում եմ օպերային թատրոնի և «Սիրո ըմպելիք» ներկայացման մասին, ով է ռեժիսորը, ինչու որոշվեց բեմադրել հռչակավոր կոմպոզիտոր Գաետանո Դոնիցետիի հենց այս գործը, ով է ներկայացման երաժշտական ղեկավարը, ովքեր են գլխավոր դերակատարները և ոչ միայն։

Մի անգամ դասախոսներիցս մեկն ասաց՝ եթե ուզում եք հասկանալ ինչպիսին է լինելու ապագայի թատրոնը, գնացեք ու դիտեք ուսանողների կուրսային կամ դիպլոմային աշխատանքները։ Երևի սա է պատճառը, որ վերջերս ավելի հաճախ եմ գնում դիտելու ուսանողական թատրոններում բեմադրված ներկայացումներ: Օրեր առաջ Երևանի տարածաշրջանային N1 քոլեջի ուսանողական թատրոնում տեղի ունեցավ Ռեժիսուրա բաժնի 3-րդ կուրսի ուսանող Արտյոմ Ավետիսյանի «Կապուտաչյա հայրենիք» ներկայացման պրեմիերան։ Իհարկե, ներկայացման գնալիս հաշվի էի առնում, որ պրոֆեսիոնալ թատրոն չէ և բեմում արհեստավարժ դերասաններ չեմ տեսնելու, բայց այն, ինչ դիտեցի ուսանողական բեմում, հաճելիորեն զարմացրեց ինձ։

Դե ինչ, այսօր կխոսեմ ուսանողական թատրոնի և «Կապուտաչյա հայրենիք» ներկայացման մասին, կպատմեմ՝ ինչու են ուսանողներն իրենց թատրոնն անվանում «Ուրիշ» թատրոն, ինչու ռեժիսորը որոշեց անդրադառնալ Չարենցին, որ կուրսի ուսանողներն էին բեմում, հետագայում որտեղ կարող եք դիտել ներկայացումը և ոչ միայն։

Համացանցի շնորհիվ անգամ արվեստն է հասանելի դարձել։ Կարող ես մեկ բաժակ թեյ կամ սուրճ վերցնել, միացնել համակարգիչդ ու որևէ ներկայացում դիտել։ Իհարկե, սա հրաշալի հնարավորություն է, եթե չես կարող ճամփորդել, այցելել տարբեր թատրոններ, բացահայտել նոր հորիզոններ. բայց սա ինձ համար չէ։ Կարծում եմ, ոչ միայն ինձ, այլև թատրոն սիրող ու այցելող շատ մարդանց համար չէ։ Այս դեպքում մեզ գալիս են օգնության միջազգային թատերական փառատոնները, որոնք ամեն տարի անցկացվում են Հայաստանում։ Այսօրվանից մեկնարկում է «Արմմոնո» ամենամյա միջազգային թատերական  փառատոնը, ինչը նշանակում է՝ թատերասերներիս համար իսկական տոնը սկսվում է։  

Դե ինչ, այս էպիզոդում կխոսեմ «Արմմոնո» թատերական փառատոնի մասին, կպատմեմ՝ ինչ ներկայացումներ կան այս տարի ծրագրում, որ երկրներից են մասնակիցները, ովքեր են առաջին անգամ մասնակցում փառատոնին և ոչ միայն։ 

Օրեր առաջ Համազգային թատրոնի փոքր բեմում տեղի ունեցավ Անուշ Ասլիբեկյանի «Մերսեդես» պիեսի թատերայնացված ընթերցանության առաջնախաղը։ Նման ձևաչափով շատ ներկայացումներ եմ դիտել, բայց սա տեսածներիցս լավագույն էր ու ամենատպավորիչը։ Իհարկե, դեռ չեմ հասկացել՝ որն էր գաղտնիքը,  բայց հաջորդ անգամ դիտելուց կարծում եմ կհասկանամ։ 

Դե ինչ, այս էպիզոդում կխոսեմ «Մերսեդես» ներկայացման մասին, կպատմեմ՝ ինչպես տեղի ունենցավ դրամատուրգ-ռեժիսոր համագործակցությունը, քանի անգամ է բեմադրվել պիեսը և ինչ ձևաչափով,  ովքեր են եղել դերակատարները, ովքեր են հիմա խաղում ներկայացման մեջ և ոչ միայն։

Գյուղում առավոտները սկսվում են թռչունների ձայնով, մեղմ քամով, պատուհանից ներս ընկնող արևի շողերով, ու ամենակարևորը, ռադիոթատրոնով։ Մանկությանս ամենասիրելի հիշողությունը ռադիոյից հնչող այդ ձայններ են։ Կարելի է ասել՝ այդ ժամանակ սկսեցի սիրել թատրոնի կախարդական աշխարհը՝ ոչինչ չես տեսնում, բայց ամեն ինչ զգում ու պատկերացնում ես։ Օրեր առաջ տեղի ունեցավ Նանոր Պետրոսյանի բեմադրությամբ «Հերակլեսը և Ավգյան ախոռները» ռադիոթատերգության առաջնախաղը։ Եթե դերակատարները չլինեին ու չստիպեին անթարթ աչքերով նայել, թե ինչ է