تاریخ تازه‌ها

یکشنبه ۱۴ فروردین ۱۴۰۱ خورشیدی برابر با اول ماه رمضان ۱۴۴۳ هجری قمری آیین روزه داری در جهان اسلام آغاز شد. این آیین کم و بیش در همۀ دین‌ها و کیش‌های جهان به صورت‌های گوناگون وجود دارد و در بیشتر آن‌ها هم‌چنان برگزار می‌شود. در میان دین‌های شناخته شدۀ جهان تنها دین زرتشتی است که روزه گرفتن را ناپسند و حتی سزاوار کیفر می‌داند.

یکشنبه ۲۷ مارس رابرت مالی، نمایندۀ ویژۀ آمریکا در امور ایران، در نشست دوحه گفت : حتی در صورت دستیابی به  توافق هسته‌ای با ایران تحریم‌ها برضد سپاه پاسداران باقی خواهد ماند. ایران نه تنها خواهان حذف نام سپاه از فهرست سازمان‌های تروریستی است بلکه لغو همۀ تحریم‌ها برضد این نهاد را از آمریکا طلب می‌کند.

جمعۀ گذشته ۱۸ مارس بشار اسد، رئیس جمهور سوریه، در سفری رسمی به امارات متحد عربی با «شیخ محمد بن زاید آل نهیان»، ولیعهد ابوظبی و جانشین فرمانده کل نیروهای مسلح امارات، دیدار و گفت و گو کرد.  این نخستین سفر او به یک کشور عربی پس از آغاز جنگ داخلی سوریه در سال ۲۰۱۱ بود. در  نوامبر ۲۰۱۱ اتحادیۀ عرب عضویت سوریه را به سببِ سرکوب بی‌رحمانۀ جنبش اعتراضیِ سوری‌ها معلق کرد.

چهارشنبه سوری یکی از جشن‌های کهن ایرانی است. ایرانیان آن را در شب آخرین چهارشنبۀ اسفند ماه هر سالِ شمسی برگزار می‌کنند. یکی از آیین‌های این جشن، افروختن آتش و جَستن از روی آن است. دربارۀ معنای واژۀ «سوری» حدس‌های گوناگون زده‌اند. بعضی‌ها آن را از ریشۀ «سور» به معنای جشن و سرور می‌دانند. اما چون یکی از معناهای «سور» رنگ سرخ است، کسانی هم آن را نه «چهارشنبۀ جشن و سرور» بلکه «چهارشنبۀ سرخ» معنی می‌کنند.

حملۀ نظامی روسیه به خاک اوکراین در میان مردم سراسر جهان، نگرانی، اندوه، خشم و بیزاری برانگیخته است. گروه‌های اندکی در جهان از پوتین و ادعاهای بی‌پایۀ او دربارۀ اوکراین پشتیبانی می‌کنند. چهارشنبۀ گذشته دوم مارس بیش از ۱۴۰ کشور به قطعنامۀ مجمع عمومی سازمان ملل در محکومیت این حمله رأی مثبت دادند. تنها ۵ کشور از جمله فدراسیون روسیه و بلاروس با آن قطعنامه مخالفت کردند. ۳۵ کشور از جمله ایران رأی ممتنع دادند. اما علی خامنه‌ای و حامیانِ رنگارنگ او علت اصلیِ جنگ را «فتنه انگیزی آمریکا و اروپا» اعلام کردند. گروه‌های بزرگی از مردم ایران تاکنون از راه‌های گوناگون به ویژه در شبکه‌های اجتماعی تجاوز روسیه را به تمامیتِ ارضی اوکراین محکوم کرده‌اند و جنبش مدنیِ گسترده‌ای در ایران در اعتراض به این تهاجم نظامی به راه افتاده است.

یکی از ادعاهای پوتین در حمله به خاک اوکراین، احتمال پیوستن آن کشور به سازمان پیمان آتلانتیک شمالی، ناتو، است. اما این ادعا بهانه‌ای بیش نیست. او این دستاویز را بارها تکرار کرده و آن را در رساله‌ای که در ژوئیۀ ۲۰۲۱ در سایت اینترنتی کرملین منتشر کرده به تفصیل شرح داده است. به گفتۀ او: اوکراینی‌ها و روس‌ها ملت واحدی هستند و دور شدن آن‌ها از یکدیگر «سیاست راهبُردی آمریکا» و به طور کلی غرب است. غربی‌ها می‌خواهند «اوکراین را رفته رفته وارد بازی استراتژیک خطرناکی» کنند و قصدشان این است که آن کشور را به حصاری میان روسیه و اروپا تبدیل کنند.

در سال ۱۹۹۹ میلادی یونسکو، سازمان آموزشی، علمی و فرهنگیِ سازمان ملل متحد، ۲۱ فوریه را روز جهانیِ زبان مادری اعلام کرد و از سال ۲۰۰۰ میلادی هرسال مراسمی به این مناسبت برگزار می‌کند. روز دوشنبه ۲۱ فوریۀ امسال نیز برنامه‌هایی به این موضوع اختصاص داد از جمله وبیناری از ساعت ۱۱ تا ۱ بعدازظهر به وقت پاریس برگزار کرد که سرراست از شبکه‌های اجتماعی پخش می‌شد. دربارۀ اهمیتِ این روز در سایت اینترنتی یونسکو چنین می‌خوانیم:

گمانه‌زنی‌های ضد و نقیضِ کارشناسان و تحلیل‌گرانِ غربی دربارۀ احتمالِ حملۀ روسیه به اوکراین و اشغال خاک آن کشور ادامه دارد. تب و تابِ گفت و گوها و چانه‌زنی‌های رهبران کشورهای بزرگ غربی به ویژه آمریکا با ولادیمیر پوتین نیز پایان نیافته است. در روزهای اخیر بعضی از تحلیل‌گران حتی پا فراتر گذاشتند و حمله به خاک اوکراین را ناگزیر و نزدیک دانستند و شروع به پیش‌بینی‌هایی دربارۀ پیامدهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی آن کردند. اما ناظران و تحلیل‌گران محتاط به این بسنده کرده‌اند که آیندۀ بحران را ناروشن اعلام کنند و از گمانه‌زنی‌های عجولانه بپرهیزند. بیشتر گمانه‌زنی‌ها برپایۀ داده‌های کنونی و عینیِ سیاسی، اقتصادی، نظامی و قلمروشناسی یا ژئوپُلیتیک انجام می‌گیرد. اما کشاکش‌ها میان اوکراین و روسیه وجه نیرومند تاریخی نیز دارد.

جمعۀ این هفته۲۲ بهمن ۱۴۰۰ خورشیدی (۱۱ فوریۀ ۲۰۲۲) چهل و سومین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ایران است. نوشتن کتاب و مقاله‌ دربارۀ این انقلاب هم‌چنان ادامه دارد. تاکنون کتاب‌ها و مقاله‌های بسیاری دربارۀ جنبه‌های گوناگون آن به ده‌ها زبان زندۀ دنیا منتشر شده است. کارشناسانِ علوم اجتماعی دربارۀ علل ذهنی و عینی این انقلاب، نحوۀ شکل‌گیری و نیروهای محرک آن و به طور کلی دربارۀ علل پیروزی آن و نیز پیامدهای ملی و فراملیِ آن از تحقیق و نظرپردازی بازنایستاده‌اند. پس‌لرزه‌های انقلاب اسلامی ایران مانند بیشتر انقلاب‌های تاریخ از چارچوب مرزهای ملی کشور فراتر رفت و سبب‌ساز دگرگونی‌هایی در سطح منطقه‌ای و حتی جهانی شد.

روز یکشنبه دهم بهمن‌ماه برابر با ۳۰ ژانویه خبرگزاری فارس از قول شبکۀ خبری «الحَدَث» نوشت که روز شنبه اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدسِ سپاه پاسداران، در سفری غیررسمی به عراق، نخست به سامرا و سپس عصر یکشنبه به اربیل رفت. او در این سفر در جمع نیروهای حشدالشعبی نیز حضور یافت و در جریان امور امنیتی منطقه قرار گرفت. به گزارش اتحادیۀ میهنی کردستان، قاآنی هم‌چنین با مسعود بارزانی، دبیر کل حزب دموکرات کردستان عراق، دیدار کرد و پیام علی خامنه‌ای را به او رساند.