TỪ ĐIỂN LỊCH SỬ

#trangdiem #trangdiemtrongcungdinh #cungdinhnhanguyen

Các nghi thức trang điểm theo lối cung đình Huế vẫn luôn là điều bí mật với nhiều người. Bí ẩn từ cách pha chế mỹ phẩm đến cung cách vẽ mặt sao cho các mệ trông giống như các bức tượng tiên thánh. Những phần khác chỉ còn là huyền thoại, cùng với sự ra đi của những bà hoàng, những công chúa, phi tần cuối cùng của vương triều nhà Nguyễn… Mỗi sáng sớm các viên lính giản khiêng loan ỷ Thánh Cung Hoàng thái hậu, đích mẫu của Vua Khải Định, từ trên lầu Tịnh Minh xuống chính sảnh Cung Diên Thọ để các Cô làm tốt. Đây là cách người Huế xưa gọi việc trang điểm. Phải mất công như thế vì bà bị thấp khớp rất nặng, đi đứng khó khăn. Theo lời yêu cầu của ông Quan Năm bác sỹ người Pháp, triều đình xây cái lầu này trên nhà Thông Minh Đường để Thái hậu nghỉ ngơi cho đỡ ẩm thấp. Dù đau đớn thế nào đi nữa, trong suốt thời gian làm tốt Lệnh bà cũng vẫn phải ngồi yên, lưng ngay, mặt nhìn thẳng theo đúng phép tắc cung đình. Sau khi việc điểm trang, áo xống đã xong, Thái hậu vẫn phải giữ vẻ trang nghiêm trên ngai, đến nỗi trông bà giống như các tượng tiên, thánh trong đền.

#quanvu #danhtuongdamsaulung #laomong

Nhờ sự tư vấn của Lã Mông, Tôn Quyền xuôi theo chiến lược đánh Kinh Châu, triệt hạ tận gốc Quan Vũ. Bởi Lã Mông luôn cho rằng, “Quan Vũ quá mạnh, phải diệt đi mới yên tâm”. Nhân lúc Quan Vũ tập trung đánh Phàn Thành, Lã Mông âm thầm đưa quân vượt sông. Lã Mông dùng chiến lược Bạch y độ giang, ra lệnh cho quân sĩ mặc đồ trắng, cải trang thành thương nhân qua sông, đồng thời cử tinh binh mai phục trong các thuyền nhỏ, do đó nhanh chóng vượt qua các chốt phòng thủ gần bờ sông của Quan Vũ, vượt sông tiến vào vùng Kinh châu. Trong khi Quan Vũ chưa biết tin tức gì về hoạt động của quân Đông Ngô, Lã Mông nhanh chóng đoạt được Nam quân, rồi sai Ngu Phiên đến thuyết hàng hai tướng Phó Sĩ Nhân và Mi Phương. Hai tướng này vốn bất mãn với Quan công nên đồng ý, đầu hàng, dâng thành cho Tôn Quyền. Có thể nói, phần lớn công lao trong chiến dịch này thuộc về Lã Mông. Kinh châu cũng là trận đánh đỉnh cao nhất trong sự nghiệp cầm quân của ông.

Sau khi được một công ty đóng tàu ở Thụy Điển hoàn thành vào năm 1914, con tàu mang tên Baychimo chạy bằng động cơ hơi nước trở thành phương tiện chuyên chở hàng hóa, hành khách... trên tuyến đường thương mại giữa Hamburg (Đức) và Thụy Điển.

Sau Thế chiến I, quyền sở hữu tàu Baychimo thuộc về Công ty Hudson Bay. Con tàu này đã thực hiện nhiều chuyến đi cho Hudson và hầu hết chở hàng hóa đến và đi từ vùng Bắc Cực. Nó được dùng để vận chuyển, giao dịch da động vật với người Eskimo và chở hành khách ở bờ tây Canada và Alaska.

Trong chuyến hành trình lần thứ 10, tàu Baychimo đã gặp nạn và không bao giờ có thể cập bến.

#noilai #vanhoaviet #ngonngucotruyen

Nói lái là một hình thức vô cùng độc đáo của ngôn ngữ Việt. Ngay từ trong truyện dân gian, có nhiều câu chuyện liên quan đến nói lái. Trong số Từ điển lịch sử ngày hôm nay, hãy cùng tìm hiểu về điểm đặc sắc trong văn hóa và ngôn ngữ cổ truyền Việt Nam này nhé! Trong đời sống hàng ngày, chẳng hiếm khi chúng ta gặp những câu nói lái, đôi khi chỉ để bỡn cợt, châm biếm hay tránh những tiếng thô tục. Ở Nam Bộ, có câu : Con cá đối nằm trên cối đá, Con mèo đuôi cụt nằm mút đuôi kèo anh mà đối được, dẫu nghèo em cũng ưng. Người Việt, đối với những người lớn tuổi hay trưởng thành ở Việt Nam chẳng có ai là không biết cách nói lái, tùy theo gốc gác hay sinh hoạt ở Bắc, Trung hay Nam mà cách nói lái có khác nhau; nhưng tựu chung, khi nói lái, người ta tránh không nói thẳng chữ muốn nói; mà người nghe, vì không tinh ý, nhất thời không nhận ra như trong giai thoại Đại Điểm Quần Thần kể trên.

#tranchaucang #biantranchaucang #trantranchaucang

Vào ngày kỷ niệm trận Trân Châu Cảng, các nhà lịch sử vẫn còn tiếp tục tranh luận về những bí ẩn của nó. Cuộc tấn công của quân Nhật đã tạo ra một số câu hỏi chưa có lời giải đáp lớn nhất trong lịch sử quân sự. Ở Mỹ, riêng cái tên Trân Châu Cảng cũng có nghĩa sự bất ngờ, sự thất bại và sự gượng dậy từ đống tro tàn. 70 năm trôi qua, cuộc tấn công bất ngờ của quân Nhật nhằm vào lực lượng Mỹ đóng ở Hawaii vẫn là một trong những ký ức lịch sử mạnh mẽ nhất của công chúng Mỹ. Năm nào cũng vậy, vào ngày 7/12, nước Mỹ lại dừng lại để tưởng nhớ 2.400 quân nhân đã thiệt mạng trong ngày đó và tưởng nhớ thế hệ người dân đã nhặt lá cờ bị đánh đổ ở Trân Châu Cảng để tham gia giành chiến thắng trong Thế Chiến II. “Chúng ta nhìn về ngày 7/12/1941, để thấy sức mạnh mà những người con yêu nước này đã tạo ra và tưởng nhớ tất cả những người đã hi sinh vì sự tự do của chúng ta”, Tổng thống Mỹ Obama phát biểu trong Ngày tưởng nhớ Trân Châu Cảng

#rong #rongtrongvanhoaviet #nguongoccacloairong

Rồng là một biểu tượng văn hóa có độ phổ biến vào loại cao nhất thế giới. Xét theo hình thức cấu tạo, rồng là linh vật tổng hợp từ nhiều loài vật khác nhau, song luôn có hình dáng gần nhất với một loài vật chính. Vậy nguồn gốc của các loại rồng ấy là gì, hãy cùng từ điển lịch sử ngày hôm nay khám phá nhé! Theo nhà ngôn ngữ học Nguyễn Tài Cẩn (2000), tên gọi Rồng vốn xuất hiện trong tiếng Việt và một số ngôn ngữ thuộc tiểu chi Proto Việt-Chứt; từ Thìn trong thập nhị địa chi là tên gọi do người Hán vay mượn từ ngôn ngữ Bách Việt cổ. Người Bách Việt, mà cụ thể là Lạc Việt, với truyền thuyết Lạc Long Quân –  u Cơ, tự xem mình là “con Rồng cháu Tiên”.  Nhà dân tộc học người Nga Deopik (1993) từng viết “Rồng là con vật đặc thù chung cho tất cả các dân tộc Việt và chính từ đây nó đã đi vào văn hóa Trung Hoa”. Còn nhà Việt Nam học người Nga Niculin cũng nhận xét: “Trong văn hoá truyền thống của người Việt, hình tượng con Rồng – một con vật tưởng tượng – trở thành biểu tượng quan trọng nhất… Chính người Việt từ ngàn xưa đã biết trồng lúa nước và đánh cá… Hoàn toàn có cơ sở để cho rằng hình tượng con rồng trong văn hoá Trung Hoa có nguồn gốc từ phương Nam, từ vùng Đông Nam Á, từ Việt Nam và các quốc gia láng giềng….”

Làng Diềm là một ngôi làng cổ nằm bên bờ sông Cầu, xưa có tên là thôn Viêm Xá, thuộc xã Hòa Long, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Tại đây, trên núi Kim Lĩnh, giữa làng Diềm có một ngôi đền thờ Thủy tổ Quan họ, thường gọi là đền Vua Bà. Không biết từ bao giờ mà người dân làng này đã khẳng định công lao của Vua Bà bằng câu ca dao: “Thủy Tổ Quan họ làng ta, những lời ca xướng Vua Bà sinh ra”. Đến nay đã có nhiều giả thuyết về Vua Bà, nhưng chưa ai xác định được nguồn gốc cũng như tên thực sự của Vua Bà. Vậy Bà là ai, là vợ của vị vua nào? Bà đến làng Diềm từ bao giờ và vì sao lại đến miền đất hẻo lánh này ?

#trangnguyen #trangnguyenmacdinhchi #macdinhchi

Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi vốn nổi tiếng là người học vấn uyên thâm, có tài ứng đối mẫn tiệp nhưng người thấp bé, hình dung xấu xí. Còn một câu chuyện nữa rất thú vị về cuộc đời của ông mà ít người biết đến là ông có một người vợ yêu dấu ở tận xứ sở Cao Ly và suốt 600 năm nay, hậu duệ của ông vẫn không ngừng khắc khoải tìm về cội nguồn. Mạc Đĩnh Chi (1286-1350) tự là Tiết Phu, quê ở Hải Dương. Ông đỗ Trạng nguyên khoa Giáp Thìn (1304) thời Trần Anh Tông khi chưa đầy 20 tuổi. Thời xưa, người được chấm đỗ thi Đình có khi còn phải vào yết kiến để vua xét dung mạo rồi mới quyết định cho đỗ hẳn hay không. Mạc Đĩnh Chi vào ra mắt, nhưng vì Vua Trần Anh Tông thấy tướng mạo ông xấu xí nên có ý không muốn cho đỗ trạng. Trong hành trình quan lộ của mình, Mạc Đĩnh Chi đã hai lần được cử đi sứ sang Trung Quốc, ông thường tỏ ra có tài hùng biện, dùng văn chương áp đảo triều thần nhà Nguyên, những câu ứng đối tài tình của ông được chép nhiều trong sách sử Trung Hoa. Đặc biệt, ông từng được vua Nguyên khen tặng là "Lưỡng quốc Trạng nguyên". Bức tượng Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi trong đền thờ ở thôn Long Động.Trong chuyến đi sứ đó, một trong những giai thoại được dân gian biết đến nhiều nhất là câu chuyện Mạc Đĩnh Chi cùng với sứ thần Cao Ly thi tài làm thơ đề quạt.

#napoleon #loinguyen #dechephap

Không thừa, không thiếu. Không nhanh, không chậm. Và “chỉ một cú đánh chí mạng, trận chiến kết thúc”. Austerlitz (nay thuộc lãnh thổ Cộng hòa Czech) đi vào quân sử thế giới như một bài học kinh điển, còn “mặt trời Austerlitz” trở thành đỉnh cao chói lọi nhất trong sự nghiệp cầm quân của Napoleon Bonaparte Đại đế. Sau đại thắng chiến dịch Ulm (16-19/10-1805), Đại quân (La Grand Armee) của Đệ nhất Đế chế Pháp tiến vào Vienne. Tuy nhiên, Napoleon Bonaparte thấy quân Áo và quân Nga địch thủ hợp binh ở phía Bắc đế quốc Áo – Hung. Ông, không thể lựa chọn khác, sẵn sàng cho một chiến thắng kiểu “đánh rắn dập đầu”, hoặc nói cách khác là “được ăn cả, ngã về không”. Bởi vậy, ở Austerlitz (khai chiến ngày 2/12/1805), việc đầu tiên mà Napoleon thực hiện là cố ý bộc lộ sơ hở. Ông chủ tâm dàn trải mỏng lực lượng cánh phải của Đại quân, thậm chí còn ra lệnh rút quân khỏi Pratzen – một cao điểm có vị trí chiến lược. Chính bởi vậy, sáng 2/12/1805, liên quân Nga – Áo từ đó dồn lực đánh vào làng Telnitz và làng Sokolnitz, ở cánh phải quân Pháp.

Đoàn Đình Duyệt (1862 – 1929) còn có tên là Đoàn Đình Nhàn, hiệu là Đức Khê, tên thụy là Văn Ý, Nam tước, Đại thần Cơ mật Viện, Thượng thư Bộ Công kiêm Bộ Binh, là một trong Tứ trụ triều đình Nhà Nguyễn, thời Vua Khải Định (1916-1925).

Xuất thân trong gia đình nông dân nghèo

Đoàn Đình Duyệt sinh năm 1862 trong một gia đình nông dân nghèo tại xã Đào Lãng, huyện Vĩnh Lại, tỉnh Hải Dương, nay là thôn Đào Lạng, xã Văn Hội, huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương. Ngay từ nhỏ, Đoàn Đình Duyệt đã bộc lộ tư chất thông minh, nhanh nhẹn, hoạt bát, chăm chỉ. Cha mất sớm, Đoàn Đình Duyệt phải ở với bác ruột, chăn trâu, cắt cỏ, tham gia công việc đồng áng. Một lần, để trâu ăn lúa, cậu bé Duyệt bị đánh đòn, đành bỏ nhà ra đi, vào Bến Trại (thuộc xã Tiền Phong, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương) rồi lên thuyền theo dòng sông Luộc. Sau đó Đoàn Đình Duyệt gặp được người tốt đón về nuôi, cho ăn học đến khi trưởng thành.