Układ Sił

Olaf Scholz nie otrzymał wotum zaufania od Budnestagu. Oznacza to, że będzie musiał ustąpić ze stanowiska kanclerza Niemiec. Teraz prezydent Frank Walter Steimeier zdecyduje, czy rozwiązać parlament i rozpisać nowe wybory. Jeżeli tak się stanie, muszą być one przeprowadzone w ciągu 60 dni od decyzji. 

Scholz zawnioskował o wotum zaufania po tym, jak rozpadła się rządowa koalicja, w skład której poza jego partią, SPD, wchodzili też Zieloni i liberalna Wolna Partia Demokratyczna, FPD. Przyczyną rozpadu były trudności z przyjęciem budżetu i ostateczna dymisja Christiana Lindnera, ministra finansów z FPD. Scholz powiedział, że chciałby, aby odbyły się przedwczesne wybory. 

Według sondaży, największym poparciem w Niemczech cieszy się aktualnie centroprawica – CDU/CSU. Chce na nią głosować 32 proc. wyborców. 19 proc. popiera skrajnie prawicową AfD, a 17 proc. SPD. FDP ma poparcie na poziomie 5 proc., balansuje więc na granicy progu wyborczego. 7 proc. poparcia ma skrajnie lewicowy Sojusz Sary Wagenknecht.

Po wyborach najbardziej prawdopodobne są dwa scenariusze. Pierwszy to tzw. wielka koalicja CDS/CSU-SPD, popierana przez wielu Niemców. Partiom blisko jest do siebie, jeżeli chodzi o politykę migracyjną czy klimatyczną. 

Drugi to koalicja CDU/CSU-Zieloni, jednak ich poparcie jest aktualnie na poziomie 12 proc. i może być to za mało, by rządzić. Z drugiej strony partie te bardziej się ze sobą zgadzają w kwestii wspierania Ukrainy

- tłumaczy Patrycja Tepper z Instytutu Zachodniego.

Globalny popyt na skomplikowane produkty inwestycyjne jest największy od 2007 roku. To, jak pisze Financial Times, instrumenty finansowe łączące na przykład dochody z firm sprzedających skrzydełka z kurczaka, oferujących usługi w chmurze, serwisów muzycznych i spółek paliwowych. 

W tym roku wartość transakcji związanych z takimi produktami wyniosła 380 mld dolarów. To wzrost o jedną piątą w stosunku do poprzedniego roku oraz o miliard w stosunku do roku 2021, kiedy odnotowano najwyższy poziom od czasu kryzysu lat 2008-2009. 

Część analityków twierdzi jednak, że rynek takich produktów jest na razie zbyt mały, by zagrozić całemu systemowi w razie upadku. W 2007 roku liczba takich transakcji była dwukrotnie większa.

Mamy hossę na rynku amerykańskim, a w trakcie hossy ludzie tracą rozum. Wydaje im się, że na wszystkim można zarobić. To samo obserwowaliśmy przed kryzysem w 2008 roku. W dodatku zapowiadane są cięcia stóp procentowych, przez co obligacje skarbowe będą jeszcze mniej rentowne, każdy więc rozgląda się za czymś ciekawszym. 

Nie sądzę jednak, by tym razem doszło do kryzysu, ponieważ regulatorzy amerykańscy nauczyli się, że muszą lepiej nadzorować rynek. Pojawianie się tego typu produktów jest typowe dla szczytu hossy, być może więc czeka nas jakieś spowolnienie

- tłumaczy Filip Lamański, redaktor naczelny Obserwatora Gospodarczego. 

Joe Biden ułaskawia swojego syna Huntera a tymczasem wrze w Syrii, Gruzji, Korei Płd., a nawet na Bałtyku. Sytuacja na świecie się zagęszcza, bo - zgodnie z przewidywaniami - wielu aktorów próbuje wykorzystać okres "bezkrólewia" w USA i wywalczyć sobie jak najlepszą pozycję przed wejściem Trumpa do Białego Domu.

Stany Zjednoczone przeprowadziły na wyspie Guam test pocisku SM-3 przeznaczonego do przechwytywania rakiet balistycznych krótkiego i średniego zasięgu. Pociski te są przeznaczone do wystrzeliwania z okrętów wojennych. Tym razem jednak start odbywał się z lądu, a za wykrycie nadlatującej rakiety odpowiadał nowy typ radaru. Test zakończył się on sukcesem – pocisk zestrzelił cel. 

Stany Zjednoczone chcą rozmieścić systemy obrony powietrznej w 16 lokalizacjach na wyspie. Planują przeznaczyć na ten cel 10 mld dolarów w ciągu 10 lat. Guam to terytorium zależne od Waszyngtonu. Znajdują się na nim bazy amerykańskich sił powietrznych i morskich. Wyspa ma kluczowe znaczenie dla powstrzymywania Chin na Pacyfiku. 

Jest kluczowa z punktu widzenia projekcji siły. Znajdują się tam bombowce strategiczne, zdolne do przenoszenia bomb jądrowych, jak również nuklearne okręty podwodne. Jest to miejsce koncentracji sił, gromadzenia zapasów oraz pewnego rodzaju odskocznia dla sił amerykańskich, które chciałyby operować w Cieśninie Tajwańskiej lub wokół Japonii w przypadku konfliktu z Chinami

- tłumaczy Marek Stefan, zastępca redaktora naczelnego Układu Sił.

Rebelianci w Syrii przejęli rządy i trwa proces tworzenia się nowych struktur władzy. Reżim Baszszara al-Asada został pokonany przez islamistyczną organizację Hajat Tahrir al-Szam oraz zależną od Turcji Syryjską Armię Narodową. HTS miał związki z Al-Kaidą i jest uznawany za grupę terrorystyczną. W ostatnich latach starał się jednak złagodzić swój wizerunek. 

Lider HTS Mohammed al-Jolani twierdzi, że przeszedł przemianę i jego poglądy się zmieniły. Zapewnia, że nowy rząd będzie inkluzywny i będzie respektował prawa wszystkich grup społecznych i religijnych. Nawet jeśli mówi prawdę, to nie wiadomo, czy jego podwładni to zaakceptują. Im niżej w hierarchii, tym mamy do czynienia z większym radykalizmem. Może się tak zdarzyć, że organizacja się rozsypie 

- tłumaczy Marcin Krzyżanowski, ekspert ds. Bliskiego Wschodu z Uniwersytetu Jagiellońskiego. 

Francuski rząd premiera Michela Barniera został odwołany przez Zgromadzenie Narodowe. Zdecydowały o tym lewica oraz Zjednoczenie Narodowe Marine Le Pen. Siły te nie zgadzały się na projekt budżetu. Barnier zaproponował w nim podwyżki podatków i obniżenie świadczeń socjalnych, co pozwoliłoby zaoszczędzić 60 mld euro. 

Francja jest objęta przez Komisję Europejską procedurą nadmiernego deficytu. Deficyt budżetowy ma przekroczyć w tym roku 6 proc. Dług publiczny stanowi ponad 110 proc. PKB. 

Barnier został nominowany na premiera przez prezydenta Emmanuela Macrona na początku września. Stało się to po przyspieszonych wyborach, które także zarządził prezydent. Część polityków uważa, że Macron odpowiada za kryzys polityczny i to on powinien podać się do dymisji. 

Według badania na zlecenie telewizji RTL, 64 proc. Francuzów także jest tego zdania. Prezydent zadeklarował jednak jasno, że nie zrezygnuje. 

Najbardziej prawdopodobny, choć nie pewny, jest scenariusz podjęcia przez Macrona ponownej próby sformułowania podobnego rządu. Na jego czele mógłby stanąć Sébastien Lecornu, polityk powszechnie szanowany i domagający się zwiększenia wydatków na armię, czego chciała też Le Pen. Lecornu krytykował wręcz decyzję Le Pen podkreślając, że jeżeli budżet nie zostanie przyjęty, zaplanowane zwiększone wydatki na obronność nie wejdą w życie.

Drugim wyborem może być Bruno Retailleau, dotychczasowy minister spraw wewnętrznych, który jak na standardy francuskie jest bardzo konserwatywny. Deklarował chęć ograniczenia migracji, jest katolikiem, przeciwnikiem aborcji czy legalizacji małżeństw homoseksualnych. Le Pen trudno byłoby kogoś takiego odwołać

- tłumaczy Kacper Kita, redaktor portalu Nowy Ład.

Prezydent Korei Południowej Yoon Suk Yeol ogłosił zaskakującą decyzję o wprowadzeniu stanu wojennego. Jak przekazał w orędziu, powodem było zagrożenie ze strony Korei Północnej oraz sił antypaństwowych. Nie przedstawił jednak szczegółów. 

Mam znajomych w młodym wieku, którzy służą w wojsku. Niedługo przed wprowadzeniem stanu wojennego otrzymali rozkazy, by być w gotowości. Do końca jednak nie wiedzieli, jakie będą ich zadania. Wygląda na to, że wojsko długo nie wiedziało o zamiarach prezydenta i nie poparło jego działań

Z zewnątrz to wygląda niepoważnie. Ale zagrożenie szpiegostwem i działalnością dywersyjną ze strony Północy jest realna, jesteśmy wciąż w stanie wojny. Lewicy, Partii Demokratycznej, zarzuca się sprzyjanie Korei Północnej Chinom czy Rosji, co do pewnego stopnia jest słuszne. 

Ale Korea Południowa jest demokracją. Prezydent powiedział jednak, że chce łapać szpiegów, także w szeregach opozycji. To jest zagrożenie dla demokracji. 

- tłumaczy Hyunmin Park, ekspert ds. Azji Wschodniej. 

Liczba urodzeń w Unii Europejskiej w zeszłym roku wyniosła niecałe 3,7 mln. To najniższy notowany poziom od roku 1961, czyli od kiedy dostępne są porównywalne dane. Eurostat prognozował, że urodzą się 4 mln dzieci. W 2023 roku urodzenia spadły o 5,5 proc. w stosunku do roku poprzedniego. To także rekord, jeżeli chodzi o spadek. 

Liczba urodzeń w Europie spada systematycznie od lat 60. Wiąże się to z konsekwencjami dla gospodarki i finansów publicznych. W ciągu 12 miesięcy od maja 2023 roku liczba osób zatrudnionych w ochronie zdrowia w Niemczech wzrosła o około 60 tys. 

Konsekwencjami dla Europy będzie coraz większa marginalizacja kontynentu względem Azji, ale także Stanów Zjednoczonych, gdzie te zjawiska są łagodniejsze. Według prognoz ONZ, jeżeli nic się nie zmieni, Polska w 2100 roku może mieć zaledwie 14 mln mieszkańców. Starzenie się społeczeństwa oznacza też większe wydatki na emerytury i opiekę zdrowotną, które trzeba ponieść kosztem na przykład edukacji lub bezpieczeństwa 

- tłumaczy demograf Mateusz Łakomy.

Syria znów pogrąża się w konflikcie. Rebelianci z regionu Idlib rozpoczęli ofensywę przeciwko siłom rządowym Baszszara al Asada i zajęli Aleppo. Złamali w ten sposób zawieszenie broni, osiągnięte z udziałem Turcji i Rosji w 2020 roku. 

Za atak odpowiadają dwa ugrupowania: Hajat Tahrir asz-Szam oraz tzw. Narodowa Armia Syryjska, w rzeczywistości będąca konglomeratem kilkudziesięciu organizacji. Obie te grupy mają szerokie wsparcie Turcji, ale Hajat Tahrir asz-Szam jest organizacją niezależną. 

Dlaczego do ataku doszło teraz? Po pierwsze, po stronie Asada zabrakło bojowników Hezbollahu, który dopiero co przyjął zawieszenie broni z Izraelem. Po drugie Rosja jest zaangażowana na Ukrainie i jej kontyngent w Syrii jest słabszy

- tłumaczy Michał Nowak, ekspert portalu Nowy Ład.

Władimir Putin powiedział, że Rosja może uderzyć w Kijów nowym pociskiem Oriesznik, jeżeli Ukraina nie zaprzestanie ataków z wykorzystaniem zachodniej broni na rosyjskie terytoria. Jak stwierdził, uderzenie mogłoby być skierowane w centra decyzyjne. W zeszły piątek z obawy przed nalotami zamknięty został budynek ukraińskiego parlamentu. Do tej pory Rosja powstrzymywała się przed atakami na ukraińskie ministerstwa, parlament czy siedzibę prezydenta. 

To jest wyraźny komunikat ze strony Putina: jeżeli Ukraina powstrzyma się od ataków, Rosja zapewne także nie uderzy za pomocą Oriesznika, w przeciwnym razie może jednak wykonać kolejne uderzenie, być może większą ilością pocisków. To jest element kształtowania się i negocjowania nowej sytuacji po zgodzie amerykańskiej administracji.

Ma to o tyle znaczenie, że Brytyjczycy niedawno dostarczyli Ukrainie kolejne zapasy pocisków Storm Shadow. Ponieważ są to pociski wystrzeliwane z samolotów, mogą mieć większy zasięg niż amerykańskie ATACMS, które startują z wyrzutni naziemnych. Zbliżenie takich wyrzutni do linii frontu stwarza ryzyko ich wykrycia i zniszczenia

- tłumaczy Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu.