Naród ukraiński jako nowoczesna wspólnota zaczął się kształtować w XIX w. W budowaniu poczucia odrębności ważną rolę odegrała inteligencja pochodzenia ludowego. Poeci, pisarze, historycy odwoływali się do przeszłości – niejednokrotnie wspólnej zarówno dla Rosjan, jak i Białorusinów (Ruś Kijowska). Narodową tożsamość budzili poprzez nawiązywanie do historii kozaczyzny, która była nie tylko organizacją wojskową, ale także państwową. Warto pamiętać, że łączność ziem ukraińskich z Rzeczpospolitą Obojga Narodów, zaowocowała napływem idei z zachodu, które kształtowały tamtejszą politykę, gospodarkę oraz kulturę.