2 จิตตวิเวก

ความสุข อายุ วรรณะ โภคะ พละกำลัง เราหาได้ในบัดนี้ อยู่ที่เราทำเราปฏิบัติตามมรรคแปด 

มรรคแปดจึงเป็นหมวดธรรมะที่เรียกว่าเหมือนรอยเท้าช้าง ในบรรดาสัตว์บกไม่มีอะไรที่จะเกินนี้ไปได้ ธรรมะอะไรก็ตามที่เราพูดถึงก็มารวมลงในมรรคแปด ความสุขยศอธิบดีความเป็นใหญ่ สุขทุกข์รูปเสียงอย่างใดอย่างหนึ่งรวมในมรรคแปดนี้ อยู่ที่เราทำเราปฏิบัติ เราพัฒนาเอา เราพัฒนาปฏิบัติตามอริยมรรคมีองค์แปดแล้ว อายุวรรณะ ธนสารสมบัติ สิริ ยศ พละกำลัง ความสุขมาหาเราแน่

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

นิโรธ หรือ ทุกขนิโรธ ซึ่งจะเป็นเรื่องที่กล่าวควบคู่ไปกับเรื่องของมรรค โดยมีความหมายว่า ความดับไม่เหลือของทุกข์ คือ ความจางคลายดับไปไม่เหลือแห่งตัณหานั้นนั่นเทียว เป็นความสละทิ้ง ความสลัดคืน ความทำให้ไม่มีที่อาศัยของตัณหา 

หากต้องการให้ตัณหาดับไปได้ จะมีกระบวนการดังนี้ 

1. ต้องปฏิบัติตามหลักอริยมรรคมีองค์แปด โดยการพัฒนาเรื่องมรรค ทำให้มาก เจริญ (ภาวิตา) หรือพัฒนาให้มาก ซึ่งคำว่า “รู้” หมายถึง การระลึกรู้ นั่นคือการตั้งสติขึ้น ทำให้มีสมาธิและปัญญาเกิดตามมา รอบรู้เรื่องทุกข์ ซึ่งคำว่า “กำหนดรู้” หมายถึง การทำความเข้าใจ ยอมรับและเห็นตามความจริงของทุกข์เหล่านั้น 

2. สิ่งที่เกิดตามมาทันทีคือ นิโรธ (ความดับ) ซึ่งเกิดจากการปล่อยวาง เป็นผลที่เกิดขึ้นเองจากการทำให้แจ้งหรือเรียกว่า “สัจจิกต” เช่น การเปิดไฟทำให้ความมืดหายไปและความสว่างเกิดขึ้นทันที การวางของหนักทำให้ความหนักหายไปและความเบาเกิดขึ้นทันที หรือการคิด พูด ทำในสิ่งดีทำให้ความดีเกิดขึ้นและความชั่วดับไปทันที เป็นต้น 

หากยังมีความเข้าใจคลาดเคลื่อนในความหมายของ “ดูอย่างเดียวหรือรู้อย่างเดียว แล้วจะทำให้เกิดเองนั้น” โดยความเป็นจริงแล้วก็คือ นิโรธเกิดขึ้นนั่นเอง ซึ่งจะสามารถเกิดขึ้น แจ้งขึ้นได้เองจากเหตุปัจจัยที่ถูกต้องในมรรค โดยการทำกิจที่ควรทำในทุกข์ (คือการรอบรู้เรื่องทุกข์) และการทำกิจที่ควรทำในมรรค (คือการเจริญในมรรค) ให้ถูกต้องและแยบคาย

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

คนโง่ หากรู้ตัวว่าโง่ ก็ยังพอเป็นคนฉลาดได้บ้าง ส่วนคนโง่ ถ้าสำคัญว่าตนเป้็นคนฉลาดแล้ว นี่หล่ะ มันโง่ ๆ จริง ๆ คำว่า "โง่" คำว่า "ฉลาด" ในที่นี้ ท่านก็ใช้คำว่า "พาลและบัณฑิต"

เป็นเรื่องราวของโจรล้วงกระเป๋า หรือโจรผู้ทำลายปมนี้ ที่มาในนิทานธรรมบท อธิบายเรื่องของคนโง่ที่สำคัญว่าตนเป็นคนฉลาด หรือคนโง่สำคัญว่าตนโง่แล้วก็ฉลาดขึ้นมาได้ …เมื่อโจรที่เป็นโสดาบันได้กราบทูลเรื่องการเยาะเย้ยของเพื่อนโจรต่อพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าได้ตรัสพระคาถานี้ว่า

“บุคคลใดเป็นคนพาลคือคนโง่ เมื่อรู้ความที่ตนเป็นคนพาลคือโง่แล้ว บุคคลนั้นจะเป็นบัณฑิต คือฉลาด เพราะเหตุนั้นได้บ้าง ส่วนบุคคลใดเป็นคนพาลคือคนโง่ มีความสำคัญว่าตนเป็นบัณฑิต คือเป็นคนฉลาด บุคคลนั้นแหละเราเรียกว่า คนพาลคือคนโง่”

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

นักรบ เขาต้องมีความมั่นใจในอาวุธของตัวเอง คนที่จะออกรบ ต้องมีความมั่นใจในอาวุธของตนเอง ผู้หญิงเขาก็มีความมั่นใจในความสวยของตัวเขาเอง โจรก็มีความมั่นใจในความโหดร้ายในอาวุธของตัวเอง พวกพราหมณ์เขาก็มีความมั่นใจในมนต์ของเขาเอง พระราชาก็มีความมั่นใจในอิสรยยศของตนเอง คนที่จะประพฤติพรหมจรรย์จะปฏิบัติอะไรก็ตาม ก็ต้องมีความมั่นใจในศีลของเราเอง เป็นพื้นฐาน ศีลนี้เป็นหัวข้อ เป็นหัวข้อของมรรคแปด

กำลังใจอันแรกที่จะทำให้เราตั้งอยู่ได้นั้นคือ “พุทโธ ธัมโม สังโฆ” เห็นตัวมันแล้ว เราจะไม่กลัว นั่นคือ “ศรัทธา” คือความมั่นใจ ยังไม่ได้เข้ารบนะ ศรัทธาคือมีความมั่นใจในอาวุธของตัวเราเอง มีความมั่นใจในเหล่าหมู่พวกที่รบอยู่ด้วยกัน มีความมั่นใจในผู้นำที่พาเราออกรบ มีความมั่นใจในผู้นำคือพุทโธ มีความมั่นใจในอาวุธคือธัมโม มีความมั่นใจในหมู่พวกของเราคือสังโฆ เมื่อเห็นศัตรู ก็จะไม่ระย้อห่อหดระทมระทุกข์แต่ยังฮึกเหิมอยู่ได้ ยังมีความมั่นใจอยู่ได้

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.